ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Luồng xanh trên đường thủy: Kiểm soát thế nào? 

Kiều Tuyết - Quách Đồng
Trong bối cảnh dịch diễn biến phức tạp, việc lưu thông trên đường bộ vẫn có khả năng ùn ứ, trong khi trên đường thủy sẽ có nhiều lợi thế bởi ít có khả năng tiếp xúc với nhiều người, giảm khả năng lây bệnh.

Nhưng việc kiểm soát phương tiện cần được thực hiện như thế nào để vừa tạo điều kiện cho phương tiện lưu thông trên luồng xanh, nhưng vẫn kiểm soát được dịch bệnh?

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Hiện nay, dù chưa áp dụng quy định vận tải theo luồng xanh, song, để đảm bảo yêu cầu phòng dịch, các thủ tục cập cảng đều thực hiện qua mạng, thuyền viên không cần lên bờ (Ảnh: Báo Đấu thầu)

Gần 2 tháng nay, các chuyến tàu chở thức ăn chăn nuôi của Hợp tác xã Rạch Gầm (Mỹ Tho, Tiền Giang) mỗi khi nhận hàng chỉ cần 1 người lên cảng nhận hàng.

Dù việc nhận hàng có chút khó khăn do 1 người kiểm soát mấy chục tấn hàng, phải tốn thêm các chi phí xét nghiệm nhanh cho đội ngũ người lái và thuyền viên, song việc vận chuyển tương đối thuận lợi:

"Dọc đường CSGT cũng kiểm tra bình thường, có chỗ đòi giấy test, có chỗ không. Thuận lợi ở chỗ là chở được nhiều, thành ra ở xà lan cứ đi suốt, tới điểm giao hàng thôi chứ không cần ghé đâu hết".

Ông Lê Minh Đạo, Phó Cục trưởng Cục Đường thủy nội địa VN cho biết, đơn vị này đang xây dựng và sắp ban hành hướng dẫn Sở GTVT các địa phương xây dựng các “luồng xanh” đường thủy. Cục sẽ xây dựng quy trình vận tải thủy thống nhất giữa các tỉnh, thành trên toàn quốc trong thời gian diễn ra dịch COVID-19 nhằm bảo đảm lưu thông hàng hóa bằng đường thủy thông suốt giữa vùng an toàn đến vùng có dịch hoặc ngược lại.

Theo ông Đạo, các phương tiện thủy đăng ký và được Cục Đường thủy nội địa VN, Sở GTVT cấp qua mạng thẻ nhận diện ưu tiên có mã QR Code, dán lên phương tiện để lưu thông thuận lợi trên “luồng xanh”:

"Điều kiện để cấp mã luồng xanh là điều kiện về phương tiện và thuyền viên như các điều kiện vận tải thông thường, chỉ bổ sung các yêu cầu phòng dịch đối với thủy thủ đoàn và tất cả thuyền viên trên tàu phải có giấy xét nghiệm y tế còn hiệu lực".

Đại diện Cục Đường thủy nội địa VN cho biết thêm, phần mềm cấp, quản lý thẻ và phương tiện thủy được lưu thông trên “luồng xanh” đang được khẩn trương hoàn thiện. Dự kiến ngay trong tuần này sẽ công bố các tuyến “luồng xanh” đường thủy trên toàn quốc.

Ông Văn Trọng Dũng Bí thư Đảng bộ, Giám đốc Cảng vụ Đường thủy nội địa khu vực I cho hay, hiện nay, dù chưa áp dụng quy định vận tải theo luồng xanh, song, để đảm bảo yêu cầu phòng dịch, các thủ tục cập cảng đều thực hiện qua mạng, thuyền viên không cần lên bờ. Riêng đội ngũ bắt buộc phải lên tàu thì đều thực hiện kiểm soát dich nghiêm ngặt:

"Riêng bộ phận giám định về chất lượng, đo đạc hàng hóa khi cần phải xuống tàu là phải có xét nghiệm, cứ 3 ngày một lần. Bộ phận này hầu như họ ở riêng trong cảng, không di chuyển ra khỏi khu vực. Thứ 2 là chủ hàng, khi đã xuống tàu lên là phải thông báo, đi xét nghiệm trước khi ra khỏi khu vực cảng".

Ông Huỳnh Văn Út, giám đốc Cảng vụ 4, Cục Đường thủy nội địa VN cũng cho biết, ngoài việc yêu cầu áp dụng các biện pháp giãn cách 5K theo yêu cầu, với các trường hợp chủ tàu không thực hiện được thủ tục cập cảng qua mạng, có thể ủy quyền cho người đại diện tại cảng, bến thực hiện các thủ tục cho tàu cập cảng:

"Nghĩa là sẽ áp dụng công nghệ thông tin, thực hiện qua mail hoặc zalo để làm sao giảm thiểu sự tiếp xúc với thuyền trưởng cũng như người đại diện để làm thủ tục cho phương tiện".

Thượng tá Nguyễn Đức Dụ, Phó trưởng phòng Hướng dẫn tuần tra Kiểm soát và đấu tranh phòng chống tội phạm trên đường thủy, Cục CSGT cho biết, Cục CSGT đã có nhiều văn bản chỉ đạo các địa phương để bảo đảm công tác phòng dịch.

Khi triển khai được hệ thống cấp mã nhận diện luồng xanh, thì việc kiểm soát chủ yếu thực hiện tại các điểm đi, điểm đến của phương tiện thủy, giảm thiểu việc phải kiểm tra phương tiện trên hành trình.

Ngoài ra, lực lượng cảnh sát đường thủy trên tuyến cũng phối hợp với Cảng vụ đường thuỷ nội địa và các lực lượng chức năng kiểm tra an toàn giao thông và phòng chống dịch bệnh tại cảng, bến 

"CSGT đường thủy sẽ kiểm tra để ngăn chặn phương tiện vào bến không đăng ký từ đầu, và thường xuyên kiểm tra số người tren phương tiện có đúng với số lượng người đã đăng ký hay không".

Một số ý kiến cho rằng, dù quy trình kiểm tra, phòng chống dịch bệnh trên luồng đường thủy, tại các cảng bến hiện khá chặt chẽ, song khi áp dụng luồng xanh trên đường thủy, thách thức đặt ra cũng không ít nếu muốn ngăn chặn dịch COVID-19 lây lan trên đường thủy.

Bài học từ việc ùn ứ container tại cảng Cát Lái vừa qua cho thấy, khi hàng hóa ùn ứ tại cảng, phương tiện thủy tập trung tại cảng cũng sẽ tăng nguy cơ lây lan dịch (Ảnh: Vietnamnet)

Khác với đường bộ vẫn bị ùn ứ và có khả năng lây bệnh, việc vận chuyển bằng đường thủy hiện có nhiều lợi thế bởi ít có khả năng tiếp xúc với nhiều người, giảm khả năng lây bệnh.

Mặc dù vậy, khi luồng xanh cấp quốc gia trên đường thủy chính thức vận hành, cũng đặt ra nhiều thách thức cho cơ quan quản lý, lực lượng chức năng trên tuyến và chính quyền địa phương trong việc đảm bảo an toàn giao thông và phòng chống dịch bệnh.

Cùng đến với góc nhìn của VOVGT: Tăng trách nhiệm từ nhiều phía

Trong khi sản lượng vận tải hàng hóa đường bộ sụt giảm nghiêm trọng dù đã áp dụng thẻ nhận diện luồng xanh được khá lâu, thì sản lượng vận tải đường thủy tại một số Cảng vụ vẫn khá khả quan.

Chẳng hạn, tại Cảng vụ Đường thủy khu vực I (Hải Phòng), bình quân 6 tháng đầu năm vẫn đạt khoảng 21.000 lượt phương tiện, sản lượng hàng hóa đạt gần 30 triệu tấn, giảm khoảng 20% so với cùng kỳ.

Tuy vậy, tính chung vận tải đường thủy, 6 tháng đầu năm 2021, vận tải hàng hóa bằng đường thủy đạt 134,8 triệu tấn, tăng 14,4% so với cùng kỳ. Riêng đội tàu pha sông biển, trong 6 tháng có hơn 30.000 lượt vào, rời cảng bến thủy, cảng biển (tăng 134%), sản lượng vận tải hàng hóa đạt gần 30 triệu tấn, tăng 116% so với cùng kỳ năm 2020.

Đặc biệt, mặc dù sản lượng vận tải đường thủy tăng đáng kể, song đến thời điểm này, chưa phát hiện ca nhiễm COVID nào trên đường thủy.

Nhưng đó là khi “luồng xanh” vận tải thủy cấp quốc gia chưa hình thành và vận hành chính thức. Bởi vậy, không ít thách thức đặt ra khi luồng xanh chính thức áp dụng.

Thứ nhất, một số địa phương phía Nam với hệ thống kênh rạch chằng chịt, rất nhiều trường hợp tàu bè qua lại, có sự giao thương, buôn bán với tàu vận tải hàng hóa. Không loại trừ trường hợp có sự tiếp xúc giữa tàu, thuyền có mã nhận diện luồng xanh tiếp xúc với tàu bè buôn bán nhỏ, qua đó tăng nguy cơ lây nhiễm dịch.

Trong khi đó, việc kiểm tra của lực lượng CSGT chủ yếu mới ngăn ngừa, phát hiện phương tiện có mã nhận diện luồng xanh đi sai hành trình, cập cảng bến không được phép.

Thứ 2, việc ra đời luồng xanh có thể giúp hàng hóa lưu thông qua đường thủy được nhanh hơn, nhiều hơn, từ đó có thể dẫn đến nguy cơ ùn ứ hàng hóa tại 2 đầu cảng bến.

Thứ 3, phương tiện thủy có thời gian hành trình 3 - 5 ngày và thuyền viên chỉ ở trên tàu. Nếu đã có kết quả xét nghiệm tại cảng, bến xuất phát thì khi đến tỉnh khác cũng bị hết hạn và thuyền viên phải đi xét nghiệm lại. Cùng đó, thuyền viên cũng gặp nhiều khó khăn tìm nơi xét nghiệm.

Điều này đòi hỏi cơ quan quản lý, chính quyền địa phương cần có giải pháp kịp thời để luồng xanh trên đường thủy phát huy hiệu quả.

Để giảm thiểu sự tiếp xúc của thuyền viên phương tiện luồng xanh với phương tiện nhỏ, đòi hỏi lực lượng CSGT, chính quyền địa phương và cả doanh nghiệp vận tải ngăn chặn kịp thời các phương tiện nhỏ xâm phạm, tiếp xúc với phương tiện lưu thông trên luồng xanh, qua đó, giảm thiểu nguy cơ dịch COVID lây lan đến đội ngũ thuyền viên. 

Cùng với đó, việc kiểm soát dịch và tăng khả năng bốc xếp hàng hóa tại các cảng bến cần được lưu tâm. Dù quy trình kiểm soát dịch tại các cảng bến hiện đã thực hiện tương đối chặt chẽ, song khi hàng hóa được lưu thông bằng luồng xanh, số lượng hàng và phương tiện sẽ gia tăng, khó có thể chắc chắn khả năng ùn ứ không xảy ra.

Bài học từ việc ùn ứ container tại cảng Cát Lái vừa qua cho thấy, khi hàng hóa ùn ứ tại cảng, phương tiện thủy tập trung tại cảng cũng sẽ tăng nguy cơ lây lan dịch.

Đặc biệt, trường hợp giấy xét nghiệm COVID hết hiệu lực do phương tiện thủy xuất phát từ cảng, bến và quá 3 ngày mới đến có thể được xem xét chấp nhận thực hiện thủ tục vào cảng, bến. Khi đó, các địa phương trong vùng dịch cần tổ chức các điểm xét nghiệm, cấp giấy chứng nhận y tế tại các cảng, bến thủy lớn hoặc cảng biển để tạo thuận lợi cho thuyền viên phương tiện thủy.

Ngoài ra cũng cần lường trước và có phương án để ngăn ngừa tội phạm trên đường thủy lợi dụng luồng xanh chở hàng cấm, bởi việc kiểm tra đột xuất trên thủy trình, hải trình khó hơn rất nhiều so với trên đường bộ.

Bên cạnh việc khai thông các chốt kiểm soát phòng, chống dịch để lưu thông hàng hóa một cách thông suốt, việc đưa vào vận hành vận tải hàng hóa bằng luồng xanh đường thủy sẽ mở ra cơ hội đảm bảo cung ứng hàng hóa một cách tốt nhất cho các tỉnh, thành khi nhu cầu tiêu thụ tăng cao do tác động của dịch COVID-19.

Song điều đó cũng đặt ra nhiều thách thức cho cơ quan quản lý, chính quyền địa phương và doanh nghiệp để luồng xanh đường thủy thực sự an toàn và hiệu quả.

---

Nghe thêm Sự việc & Góc nhìn trên Appler Podcast:

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn