ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Không còn viên chức suốt đời: Bước đầu cởi bỏ sự trì trệ 

Chu Đức - Tuấn Linh - Hải Bằng
Chế độ “viên chức suốt đời” sẽ không được tiếp tục sau ngày 1/7/2020. Điều này được kỳ vọng sẽ chấn chỉnh tình trạng chây ỳ, lười đổi mới, xóa bỏ tư tưởng vào được cơ quan nhà nước là "ấm chân" đến già.

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Từ 1/7/2020, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức đã chính thức có hiệu lực, trong đó bắt đầu thực hiện chế độ hợp đồng có thời hạn đối với viên chức, bãi bỏ việc ký hợp đồng vô thời hạn, trừ một số trường hợp đặc biệt. Thời hạn hợp đồng là từ 12 tháng tới 60 tháng (từ 1 - 5 năm). Mức thời hạn hợp đồng đã kéo dài hơn so với luật cũ (1 - 3 năm).

Như vậy, chế độ “viên chức suốt đời” sẽ không được tiếp tục sau ngày 1/7/2020. Điều này được kỳ vọng sẽ chấn chỉnh tình trạng chây ỳ, lười đổi mới, xóa bỏ tư tưởng vào được cơ quan nhà nước là "ấm chân" đến già.

Minh hoạ của Đan
Việc bỏ chế độ “viên chức suốt đời” được kỳ vọng sẽ chấn chỉnh tình trạng chây ỳ, lười đổi mới, xóa bỏ tư tưởng vào được cơ quan nhà nước là "ấm chân" đến già. Ảnh: Lao động

Một số thính giả bày tỏ quan điểm với VOV Giao thông:

“Điều này rất tốt và tôi ủng hộ. Hợp đồng dài hạn sẽ tạo sức ỳ cho người lao động mà không có sự sáng tạo trong công việc. Ngược lại với hợp đồng ngắn hạn sẽ khiến cho người lao động phải nâng cao năng lực trong công việc và thực sự cố gắng thì các năm về sau mới có cơ hội được ký tiếp hợp đồng”.

“Nếu bỏ hẳn biên chế, chỉ ký hợp đồng theo năm cho người lao động thì sẽ rất tốt vì sẽ bỏ được tâm lý ỉ lại của người lao động. Như vậy cũng sẽ có rất nhiều cơ hội cho những người thực sự có năng lực vào làm việc”.

Tuy nhiên, cũng có người dân bày tỏ quan điểm rằng: Cần phải có những cơ chế rõ ràng khi thực hiện Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức để tránh tình trạng chạy chọt, nhũng nhiễu và xuất hiện các lợi ích nhóm mỗi khi đến đợt ký lại hợp đồng lao động.

“Khi không ký hợp đồng dài hạn mà chỉ ký ngắn hạn liệu có xảy ra tiêu cực hay không? Bởi vì cá nhân tôi thấy rằng nó có rất nhiều bất cập. Cứ mỗi một lần ký hợp đồng đấy sẽ không tránh khỏi chạy chọt và bất cập nhiều cái khác nữa. Tôi nghĩ rằng, cũng cần có cơ chế để kiểm soát tốt việc này để tránh được những tiêu cực”.

Trong khi đó, ông Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội khẳng định: Quy định bãi bỏ viên chức suốt đời mới là tiền đề, nhưng hết sức quan trọng, để thực hiện tốt các bước tiếp theo trong cải cách chất lượng đội ngũ viên chức, đó là sàng lọc, đào thải những cán bộ yếu kém, trì trệ, ngại đổi mới.

“Đến năm 2021 này chúng ta lại thực hiện tiếp một bước là chúng ta sẽ trả lương theo chức trách nhiệm vụ, vị trí việc làm chứ không phải theo ngạch bậc, tức ngồi lâu là anh sẽ được lên lương cao. Khi đó, thực sự nó sẽ lựa chọn được là ai sẽ là người làm được việc, ai làm việc có hiệu quả. Những người nào hoàn thành được chức trách nhiệm vụ đó thì tiếp tục tồn tại của người ta không hoàn thành được thì sẽ phải rời khỏi bộ máy”.

Giáo viên là một trong những đối tượng viên chức sẽ không còn "biên chế suốt đời" với các trường hợp tuyển dụng từ sau 1.7.2020
Giáo viên là một trong những đối tượng viên chức sẽ không còn "biên chế suốt đời" với các trường hợp tuyển dụng từ sau 1/7/2020. Ảnh: Thanh niên

Chia sẻ rõ hơn về quy định mới liên quan hợp đồng viên chức, chuyên gia chính sách Ngô Dương, thuộc Viện Nhà nước và Pháp luật cho biết, trước đây pháp luật cũng đã có quy định cụ thể về việc chấm dứt hợp đồng với viên chức không hoàn thành nhiệm vụ được giao trong 2 năm liên tiếp. Tuy nhiên, do nhiều lý do khách quan, chủ quan, không phải cơ quan nào cũng thực hiện quy định này một cách hiệu quả.

Vì vậy, quy định không ký hợp đồng dài hạn với viên chức là một động thái tốt, tạo điều kiện cải thiện môi trường làm việc công sở hiện nay, tránh tình trạng viên chức chây ì, không có năng lực.

“Đúng ra là phải quy định thế từ lâu rồi. Không làm được thì để người khác làm, nhất là những người có mong muốn, những người có năng lực. Nhưng nếu chỉ một mình quy định đó thì chắc không thể giải quyết được vấn đề, nó còn đòi hỏi quy trình đánh giá trước, sau tuyển dụng”

Trong khi đó, chuyên gia xã hội học, PGS-TS Trịnh Hòa Bình nêu quan điểm: vấn đề hợp đồng không thời hạn, hay còn gọi là biên chế suốt đời trước đây đã làm phát sinh không ít vấn đề. Như việc cán bộ không mắc sai phạm lớn thì mặc nhiên được công tác đến hết tuổi lao động, không tích cực học hỏi nâng cao năng lực, hoặc như người đời vẫn nói “sáng vác ô đi, tối vác về”.

Từ đó, vô hình trung đã tạo nên sự trì trệ nhất định trong vấn đề tác nghiệp, ứng xử của người viên chức. Những quan niệm này sẽ dần thay đổi khi việc bỏ hợp đồng không thời hạn chính thức tác động tới đội ngũ lao động.

“Một khi chúng ta bỏ được chế độ đó sẽ tạo ra sự kích thích mới, rằng con người ta lúc nào cũng trong tình trạng làm việc hết trách nhiệm để được duy trì hợp đồng mới. Trên cơ sở đó còn có thể thăng tiến, được chuyển ngạch…Nó làm cho bộ máy của chúng ta năng động hơn, trẻ trung hơn, giàu sinh lực hơn”.

PGS-TS Trịnh Hòa Bình cũng chia sẻ, thực tế có không ít ý kiến bày tỏ  lo ngại về thời điểm hết hợp đồng cũ để chuyển sang hợp đồng mới có thể là “miếng đất tốt” cho những hành vi tiêu cực. Tuy nhiên, người lao động không nên quá lo lắng về rủi ro mất việc vì thực tế vẫn còn nhiều thiết chế khác để đảm bảo quyền lợi cho họ, chưa kể những quy định mới được đề cập trong luật viên chức. Đơn cử như Khoản 3, Điều 2 Luật sửa đổi nêu rõ: Nếu đơn vị còn nhu cầu và viên chức đáp ứng đầy đủ các yêu cầu thì sẽ ký tiếp Hợp đồng với viên chức đó, không được ký với người khác ở cùng vị trí việc làm.

“Chúng ta còn có câu chuyện đánh giá cán bộ, các thiết chế khác như thiết chế của tổ chức lao động, công đoàn luôn luôn đứng bên cạnh bảo vệ quyền lợi cho người lao động. Một khi bạn đã thực hiện đúng, đủ hợp đồng, thậm chí với chất lượng cao thì không ai phủ quyết được câu chuyện đó. Đương nhiên, những điều khoản của văn bản luật này đã phỏng theo những điều kiện để cho điều luật được vận hành đúng nguyên tắc, đảm bảo đáp ứng quyền lợi của người lao động”.

Chính quyền các cấp đang nỗ lực nâng chất lượng phục vụ của đội ngũ công chức, viên chức.
Chính quyền các cấp đang nỗ lực nâng chất lượng phục vụ của đội ngũ công chức, viên chức. Ảnh: Tuổi trẻ

Mời quý vị cùng đến với góc nhìn của Kênh VOVGT về vấn đề này qua bài bình luận: "Vào Nhà nước’ để làm gì?"

“Vào Nhà nước làm gì?” Đó luôn là câu hỏi mà nhiều người trẻ bị chất vấn trước những ngã rẽ, lựa chọn công việc tương lai. Đa số người hỏi câu ấy đều bày tỏ mối quan ngại về “môi trường làm việc Nhà nước”, như lương thấp, ba cọc ba đồng, ít cạnh tranh việc làm, thiếu năng động, thiếu động lực sáng tạo, ỳ người ra…

Không phải ngẫu nhiên tồn tại những quan điểm như vậy, một dạng định kiến về môi trường làm việc trong khối Nhà nước. Cần thừa nhận, quan điểm ấy đúng, nhưng là với một bộ phận người lao động, cán bộ, công chức, viên chức không đáp ứng được yêu cầu công việc, hoặc đơn giản do họ chọn sai nghề.

Họ đến với môi trường Nhà nước với hy vọng, có một nơi làm việc dễ chịu, ít áp lực và đảm bảo sự “ổn định”. Họ tìm mọi cách vào Nhà nước vì không đáp ứng được công việc ở môi trường bên ngoài, họ chọn làm một công việc không đúng chuyên môn, không có đam mê, thiếu cảm xúc cho tới khi về già.

Tuy nhiên, có một hiện thực rất khác với những định kiến vừa nêu. Môi trường Nhà nước không hề “dễ thở” như nhiều người nghĩ. Trái lại, nó ngày càng đòi hỏi các viên chức, công chức phải nỗ lực từng ngày, trau dồi nghiệp vụ để đáp ứng những yêu cầu mới và khó từ nhịp độ cải cách hành chính ngày một tăng của đất nước.

Những người ngồi “chềnh ễnh” trong phòng làm việc mà không đóng góp gì nhiều sẽ trở nên lạc lõng, thậm chí đáng thương trước guồng quay của cả cơ quan. Vượt trên cả tiền bạc, đó là thời gian, là tuổi trẻ mà họ đã lãng phí cho những năm tháng “sáng cắp ô đi, tối cắp ô về”. Một cuộc sống vô định không mục tiêu, không đam mê, không lý tưởng.

 Môi trường Nhà nước không đáng phải nhận những định kiến thiếu tôn trọng như vậy. Vấn đề vẫn luôn là con người. Con người có làm việc thực sự không để cảm nhận rõ và chân thực về môi trường Nhà nước? Con người có chịu thiết kế ra những định chế để bảo vệ môi trường công sở? Con người có quyết tâm xóa bỏ những quy định mang tính “trói buộc” sự năng động, trì hoãn sự bứt phá?

Vẫn biết, vấn đề biên chế luôn nhạy cảm và là tâm tư của hàng triệu người trong hàng ngũ công chức, viên chức. Nhưng khi những đề án tinh giản biên chế còn chưa triển khai xong thì bộ máy lại tiếp tục “phình to” ra thì mãi mãi, chúng ta không thể hướng tới mục tiêu tăng lương cho người Nhà nước, giúp họ sống khỏe, sống tốt với đồng lương và yên tâm cống hiến trí lực, phụng sự nhân dân.

“Vào Nhà nước để làm gì?” sẽ luôn là câu hỏi thời sự trong những đợt tuyển dụng. Câu trả lời phụ thuộc vào người được hỏi. Nếu là người có năng lực, đáp án rất dễ đoán.

Ngược lại, người đó phải chuẩn bị cho một tình huống, ở đó, định kiến về một chỗ ngồi “yên ấm” trong môi trường Nhà nước có lẽ sắp sửa bị xóa bỏ vĩnh viễn. Ở đó, họ còn phải chuẩn bị câu trả lời cho câu hỏi “Vào Nhà nước, có năng lực để trụ lại hay không?”.

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn