ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

'Đánh thức' tiềm năng sinh lời từ hạ tầng giao thông đô thị 

Kiều Tuyết - Nguyễn Yên
Nguồn lợi thu được từ việc khai thác hạ tầng giao thông ở các đô thị lớn khá dồi dào như thu phí dừng đỗ xe; phí ra vào nội đô, lợi tức từ cho thuê quảng cáo trên các công trình giao thông…

Tuy nhiên, hiện các nguồn này đang bị thất thoát hoặc chưa có cách nào khai thác được khiến nguồn lực để tái đầu tư, phát triển hạ tầng giao thông cũng bị hạn chế.

Vậy, cần rà soát, “đánh thức” những nguồn lợi này như thế nào?

Nguồn thu từ hạ tầng giao thông về cơ bản là sử dụng để tái đầu tư cho chính nó nên việc hạn chế về nguồn thu sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến việc duy trì hoạt động thường xuyên cũng như phát triển thêm mạng lưới hạ tầng giao thông

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Sẽ là lãng phí nếu chúng ta không khai thác một cách hiệu quả nguồn lợi thu được từ hạ tầng giao thông ở các đô thị. Bởi việc khai thác hạ tầng giao thông nói chung và hạ tầng giao thông trong các đô thị nói riêng mang lại nhiều nguồn lợi cho nền kinh tế, có những nguồn lợi có thể lượng hóa được và cũng có những nguồn lợi chưa thể lượng hóa được.

Trong đó, nguồn lợi trực tiếp đến từ việc thu phí như phí đường bộ; phí trông giữ phương tiện; thuê sân bãi, kho bãi…; Phí chuyển nhượng quyền kinh doanh khai thác sử dụng có thời hạn để tái đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông; Lồng ghép các dịch vụ khai thác, kinh doanh thương mại trên và trong các công trình hạ tầng giao thông để tạo nguồn thu.  

Việc khai thác các nguồn lợi vừa nêu đã được Thành phố Hà Nội và các đô thị lớn ở nước ta quan tâm nhưng hiện chưa khai thác được hết tiềm năng này.

Theo Thạc sỹ quản lý đô thị Phan Trường Thành, hạn chế này nằm ở việc quản lý, khai thác vẫn còn để xảy ra thất thoát, lãng phí. 

“Cơ chế chính sách trong quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng giao thông còn một số bấp cập gây khó khăn không nhỏ cho việc thực hiện. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng mới chỉ bước đầu hoặc thí điểm.

Hạ tầng giao thông hiện có để khai thác vẫn đang trong quá trình đầu tư hình thành theo quy hoạch. Việc đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông vẫn chủ yếu thông qua dầu tư bằng nguồn vốn đầu tư công và kinh phí để đầu tư ban đầu là rất lớn”. 

Trong khi đó, nguồn thu từ hạ tầng giao thông về cơ bản là sử dụng để tái đầu tư cho chính nó nên việc hạn chế về nguồn thu sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến việc duy trì hoạt động thường xuyên cũng như phát triển thêm mạng lưới hạ tầng giao thông.

Mặt khác, việc khai thác, sử dụng hạ tầng giao thông để tạo nguồn thu đã được nhiều nước, nhiều đô thị trên thế giới thực hiện có hiệu quả trong nhiều năm qua.

Tiến sĩ Đặng Minh Tân – Phó trưởng bộ môn Đường Bộ, trường Đại học Giao thông vận tải Hà Nội cho rằng, đó là những kinh nghiệm để chúng ta nghiên cứu, vận dụng vào điều kiện thực tế: 

“Họ khai thác kết hợp các hệ thống trung tâm thương mại với trung tâm trung chuyển giao thông để kết hợp quảng cáo, dịch vụ, cửa hàng để tạo nguồn thu, thậm chí là làm du lịch, tổ chức các tour tham quan các hạ tầng giao thông, công trình hầm, cầu đều có thể tạo nguồn thu”. 

TS. Nguyễn Minh Phong. Chuyên gia kinh tế cũng cho rằng đối với các công trình giao thông, chúng ta đang chủ yếu khai thác ở khía cạnh vận tải mà chưa chú trọng khai thác hiệu quả kinh tế. Chúng ta cần sớm xem xét vấn đề này dựa trên điều kiện cụ thể của từng công trình giao thông: 

“Điều này phụ thuộc vào năng lực, địa lý và cảnh quan cụ thể của từng dự án và khu vực. Khi chúng ta mở thầu sẽ có nhiều sáng kiến gợi mở để chúng ta xem xét, đánh giá tác động rồi phê duyệt. Còn hiện nay chúng ta chưa đưa ra nên các sáng kiến và hình thức để khai thác chưa được nhiều”.

Để đánh thức tiềm năng sinh lời từ hạ tầng giao thông ở các đô thị lớn, các chuyên gia giao thông đô thị cho rằng cần rà soát, hoàn thiện các cơ chế chính sách trong đầu tư, quản lý khai thác hạ tầng giao thông theo hướng tăng cường xã hội hóa; tăng cường việc áp dụng khoa học công nghệ trong quản lý, khai thác hạ tầng giao thông.

Ông Lê Đỗ Mười, Viện trưởng Viện Chiến lược và Phát triển GTVT cho rằng cần sớm tập trung nghiên cứu vấn đề này:

“Chúng ta cần một nghiên cứu, rà soát cụ thể về mạng lưới hạ tầng giao thông để đưa ra các phương án, kế hoạch khai thác tối đa hiệu quả của mạng lưới này. Với những điểm chờ xe buýt, những nhà ga, tàu điện và các khu vực lân cận thì chúng ta cũng cần rà soát và đưa ra kế hoạch, gắn với kế hoạch hàng năm thì nó sẽ cụ thể và hiệu quả hơn”. 

Được biết, trong Nghị quyết Đại hội đảng bộ Thành phố Hà Nội lần thứ 17 vừa qua đã xác định đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông là một trong những khâu đột phát, đồng thời lần đầu tiên khái niệm ‘‘Kinh tế đô thị’’ được đề cập đến.

Theo đó kinh tế đô thị sẽ gắn liền với các lợi ích về kinh tế của các ngành trong đó có lĩnh vực giao thông vận tải đem lại và sẽ được nghiên cứu đánh giá một cách toàn diện nhằm khắc phục kịp thời những hạn chế, bật cập trong thời gian qua.

Khai thác kinh tế từ hạ tầng giao thông đã được định hình, song từ việc định hình đến thực thi là cả một chặng đường

Rất nhiều nguồn lợi có thể khai thác từ hệ thống hạ tầng giao thông đô thị được các doanh nghiệp nhìn nhận và tận dụng. Tuy vậy, việc khai thác của các doanh nghiệp vẫn chỉ mang tính mmanh mún, nhỏ lẻ.

Dưới góc nhìn của VOVGT, để khai thác một cách hiệu quả những lợi thế từ hạ tầng đô thị, các cơ quan chuyên môn cần có những nghiên cứu cụ thể, kỹ lưỡng để từ đó có chính sách khai thác phù hợp, hiệu quả.

Mời quý vị và các bạn đến với góc nhìn này của VOVGT qua bài bình luận với nhan đề: “Đề bài từ thực tế”

Theo Nghị quyết số 10 của HĐND TP. Hà Nội ban hành năm 2017, mức phí sử dụng lòng đường, hè phố để trông giữ ô tô, xe máy trong phạm vi vành đai 1 từ 150-240 nghìn đồng/m2/tháng; từ vành đai 2 đến các huyện ngoại thành dao động từ 20-80 nghìn đồng/m2/tháng.

Mặc dù chỉ được giao quản lý, khai thác khoảng 160 điểm trông giữ với tổng diện tích 62.500 m2, nhưng mỗi tháng Công ty TNHH Một thành viên Khai thác điểm đỗ xe Hà Nội nộp khoảng 5 tỷ đồng tiền phí sử dụng tạm thời lòng đường, hè phố để trông giữ xe ô tô, xe máy, chưa kể tiền thuế từ hoạt động trông giữ phương tiện đem lại.

Đó mới là tính riêng phần thu được từ Công ty TNHH Một thành viên Khai thác điểm đỗ xe Hà Nội, ngoài ra còn một số đơn vị khác cũng được cấp phép sử dụng long đường, hè phố làm nơi trông giữ phương tện. 

Tuy vậy, thống kê của cơ quan chức năng cho thấy, diện tích đất TP Hà Nội dành cho giao thông tĩnh và các điểm, bãi đỗ xe công cộng mới chỉ đáp ứng khoảng 8-10% nhu cầu đỗ xe của tổng số phương tiện hiện có.

Hơn 90% số phương tiện có nhu cầu đang đỗ tại các điểm đỗ xe của chung cư, khu đô thị, sân cơ quan, công sở, lòng đường, vỉa hè, ngõ cụt, sân trường, bệnh viện, tại các khu đất trống của các dự án... Các vị trí này đều không được cấp phép nhưng vẫn đang ngang nhiên hoạt động, cho thấy số tiền thất thoát từ trông giữ phương tiện không hề nhỏ.

Ở góc độ khác, năm 2020, một doanh nghiệp trên địa bàn đã đề xuất Sở GTVT Hà Nội cho phép xây dựng và lắp đặt mới 600 nhà chờ xe buýt, trong đó, 270 nhà chờ được lắp đặt mới và thay thế 330 nhà chờ hiện có trên dải phân cách tại 12 quận huyện với tổng kinh phí đầu tư gần 1.000 tỷ đồng.

Đổi lại, doanh nghiệp được phép kinh doanh quảng cáo một phần diện tích để thu hồi vốn. Mặc dù đến thời điểm này, dự án chưa được triển khai chính thức, song rõ ràng hiệu quả kinh tế thu được từ quảng cáo tại nhà chờ, điểm dừng xe buýt sẽ vô cùng to lớn nếu được tính toán đầy đủ.

Những ví dụ nêu trên cho thấy, việc thu lại lợi ích kinh tế từ việc khai thác hạ tầng giao thông đô thị không còn là điều viển vông. Lợi thế đó có thể từ phí ra vào nội đô; từ cho thuê quảng cáo trên các công trình giao thông…

Thậm chí, các hộ dân sinh sống quanh điểm dừng chờ xe buýt cũng được hưởng lợi từ việc hành khách dừng chờ đón xe có thể tham quan, mua sắm chứ không phải án ngữ, cản trở việc hành khách đến với cửa hàng như một số người suy nghĩ.

Tuy vậy, những lợi ích kinh tế này chỉ có thể chuyển từ tiềm năng thành hiện thực khi được nghiên cứu, tính toán một cách kỹ lưỡng. Tại Hội nghị đánh giá kết quả công tác năm 2020 và định hướng nhiệm vụ năm 2021 của Sở GTVT Hà Nội, Bí thư Thành uỷ Hà Nội Vương Đình Huệ đã đặt ra vấn đề phải nghiên cứu, tìm cách khai thác kinh tế giao thông.

Điều đó cho thấy, khai thác kinh tế từ hạ tầng giao thông đã được định hình, song từ việc định hình đến thực thi là cả một chặng đường, mà ở đó, việc nghiên cứu, hoạch định chính sách đến đề ra các giải pháp cụ thể thực hiện trên từng lĩnh vực phải được nghiên cứu, khảo sát một cách kỹ lưỡng.

Trong việc nghiên cứu, kháo sát này, các đơn vị tham mưu như GTVT, Tài chính, xây dựng cần được coi là đầu tàu để đánh thức, tiềm năng vô cùng lớn của lĩnh vực kinh tế giao thông, giúp những tài sản cố định này sinh lời, góp phần san sẻ gánh nặng cho ngân sách để tái đầu tư trở lại vào hạ tầng đô thị, góp phần thay đổi bộ mặt giao thông các đô thị, nâng cao an toàn giao thông.
 

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn