ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Cách nào để đường sắt cầm cự qua COVID-19? 

Kiều Tuyết - Hoàng Hà
Đường sắt vốn dĩ đã rất khốn khó và rồi “bão” COVID-19 ập đến trong hơn 1 năm qua lại càng khiến cho hàng vạn lao động ngành ngành này lao đao hơn bao giờ hết, nguy cơ mất vốn chủ sở hữu đang dần hiện hữu.

Cách nào để đường sắt cầm cự qua bão COVID?

Nghe nội dung chi tiết tại đây: 

Với lái tàu trẻ Hoàng Ngọc, Xí nghiệp Đầu máy Hà Nội, dịch COVID-19 đã ảnh hưởng lớn đến việc làm và thu nhập của gia đình anh.

Với đồng lương ít ỏi, lại đang nuôi con nhỏ, hằng tháng vợ chồng anh phải chi trả tiền thuê nhà trọ cùng nhiều chi phí sinh hoạt khác, khiến cho cuộc sống vô cùng khó khăn. 

"Dịch COVID như thế này tàu không có, cắt hết, bây giờ túc tắc 4-5 hôm một chuyến, những lúc máy vào bảo dưỡng có khi 1 tuần mới có một chuyến, lương trung bình 6 triệu thuê nhà mất một nửa, đi tàu còn phải ăn tiêu trên đường nữa".

Đây cũng là tình cảnh chung của hàng vạn lao động đường sắt, có người buộc phải bỏ nghề, cũng có người phải xoay sở làm thêm để mưu sinh.

"Không có việc làm nên phải nghỉ giãn cách, nghỉ luân phiên rất khó khăn. Bây giờ ít việc quá, lương thấp nên anh tranh thủ chạy xe và ship hàng".

"Nghề lái tàu hưởng lương theo sản phẩm, những tháng dịch như thế này giảm tới 2/3, tháng trước anh đi tàu hàng được 11 chuyến tất tần tật có 11 triệu, tháng 5 này được có 4 chuyến, chắc lương 3-4 triệu".

Từ khi dịch COVID bùng phát lần thứ 4, doanh thu vận tải khách tháng tư và tháng 5 chỉ bằng 8% so với cùng kỳ năm 2019. Đây là mức doanh thu thấp nhất trong lịch sử của đường sắt Việt Nam

Ông Đỗ Văn Hoan, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Vận tải đường sắt Hà Nội cho biết, hiện công ty chỉ duy trì 1 đôi tàu Thống nhất chạy chung với Công ty CP vận tải đường sắt Sài Gòn, các tàu khách địa phương và tàu khu đoạn đều đã dừng hoạt động. Trung bình mỗi tháng có khoảng 1.000 lao động phải tạm hoãn hợp đồng lao động, hơn 200 lao động phải nghỉ việc.

Đối với lao động tạm hoãn hợp đồng lao động, năm 2020 công ty hỗ trợ mỗi lao động 1,5 triệu đồng/tháng, năm nay do nguồn lực đã cạn kiệt nên không thể tiếp tục hỗ trợ. 

"Khó khăn lớn nhất của bây giờ là đời sống thu nhập của người lao động, chúng tôi vẫn kiên trì đề xuất với Chính phủ nới lỏng các điều kiện để người lao động được hỗ trợ do ảnh hưởng của COVID phải nghỉ việc, Chính phủ nên mở rộng ra để làm sao người lao động đường sắt có thể tiếp cận được. Việc tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi của ngân hàng phát triển chúng tôi cũng chưa tiếp cận được".

Còn theo ông Đào Anh Tuấn, TGĐ Công ty CP Vận tải Đường sắt Sài Gòn, do tình hình dịch COVID-19 diễn bến phức tạp, từ ngày 1/6 công ty đã tạm dừng chạy đôi tàu SE3/SE4 đến 16/6 và tạm dừng nhiều đoàn tàu địa phương đến hết tháng 6.

Như vậy, hiện nay trên tuyến đường sắt Bắc - Nam chỉ còn chạy duy nhất 1 đôi tàu SE7/SE8; doanh thu 5 tháng đầu năm giảm sâu, chỉ bằng 20-30% so với cùng kỳ 2020.

Hiện nay trung bình mỗi tháng có gần 500 lao động tạm hoãn hợp đồng lao động và nghỉ luân phiên; tính từ năm 2020 đến hết quý 1 năm nay công ty có 217 lao động phải nghỉ việc. Với đà này nguy cơ số lao động nghỉ việc sẽ tiếp tục gia tăng. 

"Đối với lao động không có việc làm, lao động ngừng việc chờ việc cũng mong được gói cứu trợ của Chính phủ. Còn đối với DN thì chúng tôi đề nghị nhà nước tiếp tục quan tâm có chính sách hỗ trợ về gói tài chính hỗ trợ DN, cho vay để sản xuất và chi trả các chế độ cho người lao động cũng như giảm các khoản nợ ngân hàng".

Dịch COVID xảy ra như giáng thêm một “cú đánh bồi” khiến cho ngành đường sắt rơi vào tình trạng “chết lâm sàng”

Ông Đặng Sỹ Mạnh, TGĐ Tổng công ty Đường sắt VN chia sẻ: Từ khi dịch COVID-19 bùng phát lần thứ 4, doanh thu vận tải khách tháng tư và tháng 5 chỉ bằng 8% so với cùng kỳ năm 2019. Đây là mức doanh thu thấp nhất trong lịch sử của đường sắt VN.

Dự báo trong tháng 6 này doanh thu sẽ tiếp tục giảm khi dừng toàn bộ các đôi tàu địa phương và giảm tiếp 1 đôi tàu Bắc - Nam. Trước tình hình này, đường sắt VN đang tập trung phát triển vận tải hàng hóa, với mục tiêu duy trì sản lượng tương đương năm 2019. Đồng thời, đưa ra giải pháp chạy tàu linh hoạt, xem xét, bố trí các đôi tàu sao cho hợp lý.

"Để duy trì mức sản lượng như thế chúng tôi đã đưa ra rất nhiều giải pháp như: Tăng cường thêm về liên vận quốc tế, chúng tôi đã và đang tổ chức nhiều đoàn tàu quá cảnh qua Trung Quốc để đi Châu âu, đến Nga, đến Trung Á và ngược lại.

Ở trong nước cũng cố gắng nỗ lực tìm kiếm các chủ hàng, khách hàng lớn và kết nối với các cảng biển và các khu công nghiệp; tìm kiếm các lô hàng, tổ chức các đoàn tàu như: đoàn tàu vận tải tốc độ cao; vận tải từ kho đến kho, từ nhà đến nhà…"

Tuy nhiên, điều mà người đứng đầu ngành đường sắt trăn trở nhất là nếu dịch bệnh tiếp tục kéo dài qua năm 2022 thì nhiều nguy cơ đường sắt sẽ mất hết vốn chủ sở hữu, không đủ dòng tiền trả lương người lao động.

Vì vậy, Chính phủ cần xem xét miễn, giảm, giãn thời gian thu tiền thuê sử dụng đất cho các doanh nghiệp vận tải đường sắt năm 2021; ưu tiên gói hỗ trợ khẩn cấp cho Tổng công ty Đường sắt VN, bao gồm cấp hạn mức tín dụng ưu đãi bổ sung cho nguồn vốn bị lỗ (khoảng 3.000 tỷ) và các chính sách hỗ trợ cho 13.000 lao động khối vận tải hiện đang bị mất và thiếu việc làm. 

GS.TS Lã Ngọc Khuê, Nguyên Thứ trưởng Bộ GTVT phân tích, đường sắt vốn dĩ đã rất khốn khó, nay dịch COVID xảy ra như giáng thêm một “cú đánh bồi” khiến cho ngành này rơi vào tình trạng “chết lâm sàng”. Bởi hàng chục năm qua đường sắt bị lãng quên và vẫn là đường sắt của thế kỷ 19 để lại, với hệ thống hạ tầng xuống cấp rất nghiêm trọng. 

"Hàng vạn con người mấy tháng nay bị nợ lương, lại COVID dịch giã như thế này, đối với đường sắt ngặt nghèo lắm. Thực tình mà nói chỉ cần người ta ăn không đủ, sức không đủ, không đẩy nổi cái barie rất có thể tai nạn xảy ra, chưa nói đến chuyện đường sắt xập xệ, yếu kém như vậy, nó có thể hỏng, tuột ray, tuột mối nối mà người vận hành không kịp nhận ra và không kịp có vốn để sửa chữa khắc phục".

GS.TS Lã Ngọc Khuê cũng cho rằng, việc duy tu, bảo trì và quản lý hạ tầng đường sắt cần phải gắn liền với hoạt động chạy tàu, nhằm khắc phục kịp thời những hư hỏng xảy ra và tổ chức chạy tàu một cách an toàn.

Ngoài ra, Chính phủ cần đầu tư ngay tuyến đường sắt Bắc – Nam, thậm chí có thể kéo dài tới Cần Thơ, với tốc độ trên dưới 200km/h phục vụ vận chuyển hành khách và hàng hóa. Có như vậy chi phí vận tải mới được kéo giảm đáng kể và tăng sức cạnh tranh cho hàng hóa VN. 

Sau gần nửa thế kỷ đường sắt bị “bỏ quên” chỉ tập trung phát triển đường bộ và hàng không, tạo ra sự mất cân đối trong năng lực vận tải

Chuyển hướng ưu tiên cho vận tải hàng hóa, cơ cấu lại các hoạt động vận tải và tạo ra các sản phẩm mới nhằm tận dụng lợi thế cạnh tranh đang là hướng đi đúng giúp đường sắt vượt qua “cơn bĩ cực” hiện nay.

Dưới góc nhìn của VOVGT cần một cuộc cách mạng về đường sắt, không chỉ thay đổi về tư duy mà còn bằng những hành động quyết liệt nhằm hiện đại hóa, khơi thông trục vận tải “xương sống” của nền kinh tế. 

Tập trung phát triển vận tải hàng hóa, đặc biệt là tuyến đường sắt liên vận quốc tế Á – Âu không chỉ nhằm giải quyết bài toán “cầm cự” qua đại dịch COVID mà đây còn được xem là thời cơ để đường sắt phát huy tiềm năng, lợi thế cạnh tranh là phương thức vận tải vận tải khối lớn, tốc độ nhanh, chi phí rẻ và độ an toàn cao phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu giữa châu Á và châu Âu, thay thế cho phương thức vận tải đường biển vốn đang có giá cước cao ngất ngưởng. 

Thế nhưng, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là hạ tầng kho bãi, thiết bị xếp dỡ tại các khu ga hàng vừa thiếu lại không đồng bộ; việc kết nối với các khu cảng ICD và các phương thức vận tải khác cũng khá hạn chế. Trong khi “cầu” thì có, nhưng “cung” lại hạn chế nên đành bất lực. 

Để gỡ nút thắt này, trước mắt nhà nước cần hỗ trợ về vốn cũng như cơ chế để đường sắt sớm đầu tư, nâng cấp một số khu ga trọng điểm; đồng thời Chính phủ sớm phê duyệt Đề án “Quản lý, sử dụng, khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia do Nhà nước đầu tư” thực hiện theo Nghị định số 46/2018; 

Các chuyên gia đường sắt phân tích, sau gần nửa thế kỷ đường sắt bị “bỏ quên” chỉ tập trung phát triển đường bộ và hàng không, tạo ra sự mất cân đối trong năng lực vận tải. Việc thông thương hàng hoá với các nước láng giềng chủ yếu trông chờ vào đường bộ, với với chi phí vô cùng đắt đỏ.

---

Bởi nó phải cõng theo hàng loạt chi phí như: phí đường bộ, phí BOT, khấu hao hàng vạn đầu xe tải và tiêu tốn hàng chục triệu tấn xăng dầu mỗi ngày. Đây là nguyên nhân dẫn đến chi phí lưu thông vật tư hàng hoá hay nói cách khác là chi phí logistics cao bất thường, trên 20% GDP và cao gấp đôi mức trung bình của thế giới. 

Các chuyên gia cho rằng, việc đầu tư xây dựng đường sắt tốc độ cao 350km/h theo phương án mà Bộ GTVT đề xuất là chưa hợp lý, bởi vốn đầu tư lớn (khoảng 58,71 tỷ USD) và chỉ có công năng chở khách.

Trong khi đó phương án nâng cấp đường sắt hiện hữu lên thành đường đôi, khổ ray 1.435mm, tốc độ khoảng 200km/h, để khai thác chung tàu hàng và tàu khách sẽ khả thi hơn.

Bởi vốn đầu tư thấp (khoảng 25 tỷ USD), không chỉ đáp ứng nhu cầu vận chuyển hành khách và hàng hóa trong nước mà còn mở ra cơ hội kết nối với các thị trường quốc tế, tăng khả năng cạnh tranh cho hàng hóa VN. Đồng thời, tại các cảng biển cần phải có đường sắt song song và áp sát cầu tàu mới giúp tiết giảm chi phí bốc xếp và kéo giảm chi phí logistics.

Trong khi chờ các quyết sách lớn mang tính đột phá của Chính phủ thì Ủy ban Quản lý vốn nhà nước cần thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm là người đứng đầu - đại diện chủ sở hữu nhà nước tại DN, đưa ra phương án cụ thể giúp đường sắt vượt qua khó khăn hiện nay. 
 

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn