ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Bạo lực học đường gia tăng - Sự xuống cấp nghiêm trọng của các giá trị đạo đức 

Nguyễn Huy Hoàng
Sự gia tăng chóng mặt của bạo lực học đường phần nào phản ánh sự xuống cấp nghiêm trọng của các giá trị đạo đức xã hội. Đã đến lúc phải nói không với bạo lực học đường và phục hồi các giá trị tích cực trong môi trường sư phạm. 

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Trước tình trạng xuất hiện ngày càng nhiều các vụ bạo lực học đường với mức độ nghiêm trọng hơn, trung tuần tháng 4 vừa rồi Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức một hội nghị trực tuyến toàn quốc với sự tham gia của các Bộ ngành liên quan cũng như lãnh đạo 63 địa phương cả nước.

Rất nhiều tham luận và ý kiến đóng góp tại Hội nghị đã phần nào phản ánh được một bức tranh bạo lực học đường với rất nhiều mảng tối.

Bạo lực học đường xuất phát từ đâu và nó gây ảnh hưởng ra sao đến môi trường giáo dục cũng như việc hình thành nhân cách của con người?

Tình trạng bạo lực học đường đã và đang rất nhức nhối

Theo nghiên cứu của nhiều chuyên gia, trung bình mỗi năm tại Việt Nam xảy ra khoảng 1600 vụ học sinh đánh nhau trong và ngoài trường học, riêng năm 2018 đã xày ra hơn 2000 vụ, tăng gấp 13 lần so với 10 năm trước.

Đây thực sự là con số đáng báo động về tình trạng bạo lực học đường đã và đang rất nhức nhối.

Trước quá nhiều thông tin về các vụ bạo lực học đường xảy ra dồn dập trong thời điểm đầu năm 2019, Thủ tướng Chính Phủ Nguyễn Xuân Phúc đã tỏ ra bức xúc và truy vấn trách nhiệm của Bộ Giáo Dục Đào Tạo cũng như các địa phương trong buổi họp Chính Phủ thường kỳ tháng 3 vừa qua.

"Thời gian qua xảy ra nhiều vụ bạo lực học đường và những hành vi thiếu văn hóa đạo đức khác. Đây có phải là vấn đề báo động không? Chúng ta có sơ hở quản lý Nhà nước nào? Bộ Giáo dục và Đào tạo trách nhiệm ra sao cũng như trách nhiệm các địa phương có biện pháp như thế nào? Các đoàn thể, cơ quan chức năng trách nhiệm ra sao về tình trạng bạo lực học đường, đừng để trở thành vấn đề rất lớn khiến nhân dân phẫn nộ. Cần phải có biện pháp mạnh mẽ hơn. Chúng ta đang nói một câu chuyện lo tăng trưởng, phát triển kinh tế, nhưng chúng ta không thể nào bỏ quên vấn đề xã hội bức bối như vậy".

Theo thống kê của UNESCO, tỉ lệ trẻ em và vị thành niên là nạn nhân của bạo lực học đường hàng năm lên đến gần 250 triệu người trên toàn thế giới. Khảo sát trên 5 quốc gia là Campuchia, Việt Nam, Indonesia, Pakistan và Nepal cho thấy cứ 10 học sinh thì có 7 em từng trải nghiệm bạo lực học đường. Việt Nam đứng thứ hai với 71%.

Điều đáng nói là cùng với việc bắt nạt truyền thống thì số lượng các vụ việc bắt nạt trực tuyến có xu hướng tăng và trở thành vấn đề phổ biến của thanh thiếu niên hiện nay. Phóng viên chuyên mục đã ghi nhận một số ý kiến chia sẻ về nguyên nhân và hậu quả từ thực trạng này:

"Các em đang tuổi lớn, đang tuổi hình thành nhân cách. cũng bạo lực. Vì vậy các trường phải chú trọng cái này để đảm bảo an toàn cho trẻ".

"Các video trên mạng gần đây dẫn đến tình huống các em học sinh bị lệch lạc trong quan điểm khi cho rằng hành vi thể hiện mình như 1 người đàn anh, đàn chị thì sẽ tạo được sự ngưỡng mộ của bạn bè, đó là điều mà các em hướng tới. Cần thấy rằng sự kết nối giữa thầy cô giáo và học sinh không tốt. Nếu như sự quan tâm của thầy cô giáo với học sinh mà tốt thì bất kỳ vụ bạo lực nào đó thì thầy cô giáo có thể biết ngay từ trong trứng nước".

"Nguyên nhân là trong gia đình bố mẹ ít quan tâm đến con, bố mẹ vẫn còn đánh, chỉ trích và coi thường con dẫn đến đứa trẻ không biết tôn trọng cơ thể mình và người khác, không biết bảo vệ mình cũng như người khác". 

"Phải tăng cường phổ biến nhiều hơn nữa trong trường học và cộng đồng xã hội. Thông thường khi sự việc xảy ra thì đưa tin rất chi tiết nhưng khi vụ việc được xử lý thì các cơ quan truyền thông ít khi mổ xẻ quy định của pháp luật, chế tài và những biện pháp đã được áp dụng đối với thủ phạm và tội phạm. Do đó, phải truyền thông tốt hơn để vừa có tính giáo dục vừa có tính răn đe".

"Hoảng loạn gần như không muốn đi học nữa, nhìn thấy các bạn là muốn khóc lóc, em thấy sợ nên không còn cảm giác muốn đi học nữa".

Trung bình mỗi năm tại Việt Nam xảy ra khoảng 1600 vụ học sinh đánh nhau trong và ngoài trường học

Cần khẳng định bạo lực học đường đã tồn tại từ nhiều năm trước, tuy nhiên theo thời gian đã có sự chuyển biến tiêu cực về mức độ nghiêm trọng. Hàng chục năm trước, bản thân người viết đã từng chứng kiến một người bạn bị hàng chục học sinh khác đánh tập thể ngay trong lớp học của mình. Trận đòn đó khiến người bạn ấy thu mình lại, hay sợ sệt và kết quả học tập tụt giảm đáng kể.

Tuy nhiên, nếu so sánh với nữ học sinh bị đánh và làm nhục tập thể vào cuối tháng 3 vừa qua tại trường trung học cơ sở Phù Ủng tỉnh Hưng Yên thì cậu bạn ấy vẫn còn may mắn hơn nhiều.

Phân tích rõ hơn về sự thay đổi trong hành vi và nhận thức của nhóm đối tượng tham gia bạo lực học đường, Thạc sĩ Vũ Thu Hà - chuyên gia tham vấn, trị liệu tâm lý trong trường học và cộng đồng cho biết:

"Rõ ràng đã có sự thay đổi trong sự phát triển của trẻ hiện nay đặc biệt là ở nhóm trẻ THCS và THPT. Nhận thức của các em đang có sự thay đổi, hướng về vật chất nhiều hơn, mong muốn thể hiện bản thân nhiều hơn và đặc biệt là muốn tạo một ảnh hưởng mang tính chất quyền lực. Trong đó việc phát triển về các yếu tố tương tác hỗ trợ hay tình cảm thì lại đang giảm dần dẫn đến thay đổi mang tính xu hướng của giới trẻ".

Không chỉ chờ đến Hội nghị trực tuyến về đảm bảo an ninh, an toàn trường học chống bạo lực học đường do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức mà trước đó đã có rất nhiều ý kiến của các chuyên gia giáo dục, tâm lý cũng như các nhà quản lý với mong muốn kiềm chế vấn nạn nhức nhối này. Nổi bật nhất chính là giải pháp tăng cường tư vấn tâm lý học đường, trang bị các kỹ năng cần thiết cho trẻ cũng như xây dựng môi trường trường học thân thiện.

Phân tích thêm về ý kiến này, ông Đặng Hoa Nam, Cục trưởng Cục Trẻ em (Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội) nói:

"Vấn đề tâm lý học đường cần phải làm cấp bách và dạy kỹ năng phòng ngừa, kỹ năng lên tiếng cho học sinh có nguy cơ là nạn nhân của bạo lực. Chúng ta phải tăng cường hơn nữa và cập nhật những kiến thức, những vấn đề ngoài xã hội vào để hướng dẫn cho các em. Trong trường học ngoài việc dạy những kiến thức cơ bản thì cần phải dạy các em những kỹ năng nào đối phó những vấn đề mà xã hội đang nổi lên. Đó là những cái trong ngành giáo dục cần phải ưu tiên triển khai, thứ hai là phải có chiến lược, kế hoạch lâu dài để phòng ngừa tích cực cho những hành vi bắt nạt và bạo lực học đường".

Việc kiềm chế và tiến tới triệt tiêu bạo lực học đường hẳn sẽ còn rất khó khăn và mất nhiều thời gian, tuy nhiên khó không phải là không thể. Phải làm và làm rất quyết liệt mới mong có được một môi trường học đường an toàn, thân thiện.

Sự xuống cấp nghiêm trọng của các giá trị đạo đức xã hội 

Bạo lực học đường giờ đây không chỉ diễn ra trong phạm vi nhà trường mà có xu hướng lan rộng ra bên ngoài và trên internet. Bạo lực học đường hiện nay không còn là những trận đánh nhau giữa các học sinh mà còn là những trận xung đột trực tiếp giữa học trò và thầy cô.

Sự gia tăng chóng mặt của bạo lực học đường phần nào phản ánh sự xuống cấp nghiêm trọng của các giá trị đạo đức xã hội. Đã đến lúc phải nói không với bạo lực học đường và phục hồi các giá trị tích cực trong môi trường sư phạm. 

Hơn 1600 vụ học sinh đánh nhau hàng năm, bình quân 5 vụ/ngày, trong 11.000 học sinh đang đi học thì có một em bị buộc thôi học vì đánh nhau. Những con số khủng khiếp này có thể chưa phản ánh đầy đủ và chân thực nhất về thực trạng bạo lực học đường hiện nay. 

“Nhất quỷ nhì ma, thứ ba học trò”, học trò thời nào cũng hiếu động, nghịch ngợm và đánh nhau nhưng bạo lực học đường đã ở mức độ nguy hiểm, thậm chí tàn bạo hơn thời trước đây rất nhiều.  Những vụ đánh nhau ngoài nỗi đau thân xác còn là nỗi đau tinh thần khó chữa lành.

Đấy là chưa kể đến những sang chấn tâm lý dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Người gây bạo lực, nặng thì bị đuổi học, nhẹ bị kỷ luật những cũng chẳng thể bằng người bị bạo hành. Có em phải chuyển trường. Cá biệt bị trầm cảm, sợ hãi nguy hiểm đến sức khỏe và tính mạng. 

Chỉ cần gõ từ khóa “bạo lực học đường” lên công cụ tìm kiếm Google, thì chỉ cần vài giây đã có hàng chục ngàn kết quả. Đó là những vụ giết người chỉ vì trêu đùa quá trớn hay đơn giản chỉ là một cái nhìn thiếu thân thiện. Đó còn là những trận đòn tập thể thừa sống thiếu chết vì khó ưa, không nghe lời hay những lý do hết sức “học sinh…

Đáng buồn hơn là những người chứng kiến thay vì can ngăn thì lại thờ ơ, dùng điện thoại quay clip rồi sau đó tung lên mạng.

Nữ sinh lớp 7 bị nhóm bạn bắt quỳ, tát vào mặt. (Ảnh cắt từ clip)

Dường như đây là hậu quả tất yếu từ những hệ lụy tiêu cực của xã hội như sự xuống cấp về văn hóa trong đời sống, sự lên ngôi của kinh tế và giá trị đồng tiền, sự ích kỷ của các bạn trẻ khi chỉ biết đến mình mà không quan tâm đến người khác…Trách nhiệm của ngành giáo dục là rõ ràng khi lâu nay việc dạy dỗ ở trường chủ yếu tập trung vào việc dạy chữ lấy thành tích mà thiếu quan tâm đến đạo đức và tâm lý của học sinh.

Tuy nhiên, trách nhiệm lớn nhất phải thuộc về chính gia đình của các học sinh, chính sự thờ ơ, thiếu quan tâm và thấu hiểu những biến đổi tâm sinh lý của con, phó mặc việc dạy dỗ con cái cho nhà trường, cũng như thiếu bồi đắp tình cảm gia đình. Một khi sợi dây liên kết giữa gia đình - nhà trường - xã hội có vấn đề thì chính các em học sinh là người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Cần xem giáo dục gia đình là nền tảng. Phụ huynh phải quan tâm nhiều hơn đến con em mình, trang bị cho các em đầy đủ kiến thức cũng như đạo đức, bản lĩnh để hòa nhập trong môi trường cộng đồng, trường học.

Bên cạnh đó, ngành giáo dục cần có một cuộc cải tổ thực sự, giảm thểu những môn học lý thuyết thiếu thực tế mà chú trọng bồi dưỡng thêm đạo đức, kỹ năng sống. Không chỉ vậy, chính các em học sinh cũng cần nâng cao lòng tự trọng, có ý thức bảo vệ mình và những người xung quanh cũng như tự trang bị cho mình những kỹ năng sống tích cực để đủ bản lĩnh nói không với bạo lực học đường.

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn