ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

‘Cấm chở’ thay 'thiết yếu': Khơi thông hàng hóa, nhưng có tăng áp lực cho địa phương? 

Kiều Tuyết - Hải Hà
Bộ Công thương mới đây đề xuất Thủ tướng ban hành Danh mục hàng hóa “cấm lưu thông” thay Danh mục “hàng hóa thiết yếu”, để gỡ khó cho việc lưu thông. Dù được cộng đồng doanh nghiệp hoan nghênh, nhưng liệu có làm gia tăng áp lực cho địa phương trong phòng chống dịch?

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Những quy định mới tại văn bản số 5187 của Văn phòng chính phủ đã giúp những phương tiện luồng xanh được lưu thông nhanh hơn, song cũng đã xuất hiện hiện tượng, các phương tiện luồng xanh chở thêm những người khác không có trong danh sách

Từ 0h ngày 30/7/2021, những phương tiện có giấy nhận diện QR Code vận chuyển hàng hóa phục vụ xây dựng, sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu, tiêu dùng (trừ các hàng hóa cấm sản xuất, kinh doanh theo quy định) không phải kiểm tra tại các chốt kiểm soát dịch trên tất cả các tuyến cao tốc, quốc lộ, tỉnh lộ.

Ông Đinh Nam Dinh, Chủ tịch Hội đồng quản trị hợp tác xã vận tải số 9, Tp.HCM cho rằng, quy định này “tháo gỡ nửa chừng”, vì vấn đề nhận diện QR Code còn mang tính thủ công nên vẫn có thể xảy ra ùn tắc tại các chốt kiểm dịch:

"Việc cấp luồng xanh có một bất cập về giá trị của luồng xanh. Luồng xanh được phép đi nhưng qua trạm vẫn phải trình luồng xanh. Nếu mà có công nghệ như thu phí không dừng, xe luồng xanh, dán một mã code, và ngay tại trạm đó có một thiết bị nhận diện và ngay lập tức cho phép lưu thông".

Đại diện một số doanh nghiệp vận tải hàng hóa thừa nhận, những quy định mới tại văn bản số 5187 của Văn phòng chính phủ đã giúp những phương tiện luồng xanh được lưu thông nhanh hơn, song cũng đã xuất hiện hiện tượng, các phương tiện luồng xanh chở thêm những người khác không có trong danh sách. 

Ông Dinh cho rằng, cần phải làm rõ lại khái niệm “mặt hàng thiết yếu”, vì bản thân các phương tiện vận tải chở thép của HTX vận tải số 9 cũng bị giữ lại, không được qua chốt.

Việc các địa phương chưa có cách hiểu thống nhất về mặt hàng thiết yếu cũng là nguyên nhân gây ra sự lúng túng và dẫn tới ùn tắc khi thông qua hàng hóa tại một số chốt tại tỉnh Cần Thơ và tỉnh Lâm Đồng trong những ngày đầu triển khai.

Với đề xuất của Bộ Công thương, ông Nguyễn Văn Gia, Phó Giám đốc Sở GTVT tỉnh Lâm Đồng cho rằng, số lượng phương tiện vận tải hàng hóa có thể tăng lên, làm gia tăng áp lực cho địa phương khi thực hiện các biện pháp phòng chống dịch.

Ban chỉ đạo phòng chống dịch của tỉnh yêu cầu, tất cả các lái xe khi vận chuyển hàng hóa đến Lâm Đồng đều phải thực hiện việc khai báo y tế dù phương tiện thuộc luồng xanh hay không:

"Đối với những xe đi vào, nếu mà chỉ quét QR code sẽ không nắm được thông tin lái xe, phụ xe vào địa bàn lúc nào. Chủ trương của tỉnh không làm khó việc hàng hóa không lưu thông được nhưng việc kiểm tra, khai báo y tế đối với các lái xe là bắt buộc. Vì sẽ quản lý chặt chẽ được thông tin của lái, phụ xe nơi đi, nơi đến".

Được biết, trong quá trình thực hiện test nhanh tại các chốt kiểm dịch, tỉnh Lâm Đồng đã phát hiện hơn 30 lái xe dương tính với Covid, chiếm hơn một nửa số ca mắc covid tại địa phương này.

Do vậy, ngay từ khi bùng phát dịch trở lại, tỉnh Lâm Đồng yêu cầu các quận, huyện, doanh nghiệp bố trí chỗ ăn ở cho các lái xe ngoại tỉnh ở các khu vực tập trung. Đồng thời, bố trí các điểm xếp dỡ hàng hóa và có phương tiện trung chuyển, hạn chế lái xe đậu đỗ, xếp dỡ hàng hóa.

Theo ông Trần Thượng Chí, Giám đốc Sở GTVT Bà Rịa Vũng Tàu, thực tế triển khai việc cấp luồng xanh thời gian qua, theo ông Chí có một số bất cập: 

"Những quy định của đã dầy đủ, vấn đề thực hiện có đủ nghiêm như vậy chưa. Các đơn vị vận tải chưa nắm được hết hay vì vội nên nhiều trường hợp không làm đúng hướng dẫn đã nộp lên. Các nhà xe đưa lên rất nhiều nhưng phải từ chối nên cũng rất khó khăn cho anh em".

Là địa phương có hệ thống cảng biển và nhiều khu công nghiệp, lãnh đạo tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu quán triệt nguyên tắc không để đứt gãy chuỗi sản xuất. Ngoài việc thực hiện kiểm dịch tại 03 chốt, trong đó riêng chốt kiểm dịch trên quốc lộ 51 được bố trí kiểm tra 4 tầng, địa phương này còn yêu cầu các khu công nghiệp, các cảng biển thực hiện kiểm tra lái xe một lần nữa nên công tác phòng chống dịch không bị ảnh hưởng.

Ông Trần Đỗ Liêm, Ủy viên Ban chấp hành Liên minh Hợp tác xã Việt Nam cho rằng, hàng hóa, nguyên vật liệu, phương tiện đều không phải là nguyên nhân và đối tượng của việc lây nhiễm, phát tán virus Covid-19. Bởi vậy, theo ông Liêm, cần tập trung những giải pháp vào việc kiểm soát y tế đối với lái xe chở hàng, là đối tượng dễ lây nhiễm và trở thành nguồn lây:

"Quan tâm trang bị về mặt y phục, kính bảo hộ bảo hiểm. Thứ hai quy định về tiếp xúc để người đó không bị lây nhiễm không làm lây nhiễm, cùng với đó ưu tiên cho họ tiêm phòng".

Hiện cả nước có khoảng 3 triệu phương tiện ô tô vận tải hàng hóa và khoảng 600 nghìn tàu sà lan. Nhiều ý kiến cũng cho rằng, để vừa đảm bảo phòng chống dịch vừa duy trì, phát triển kinh tế xã hội, khi mà thời gian phòng chống dịch có thể kéo dài, cần khẩn trương triển khai tiêm vaccine cho đội ngũ lái xe chở hàng.

Việc cấp thẻ luồng xanh đang ở dạng “tạm ứng niềm tin”, chứ chưa có cách nào kiểm tra độ trung thực. Quá trình hậu kiểm có thể sẽ là quá muộn so với hậu quả mà vi phạm gây ra

Đề xuất chỉ quy định hàng cấm chở thay vì danh mục hàng thiết yếu được doanh nghiệp đón nhận nồng nhiệt và mong chờ. Nhưng dưới góc nhìn của VOVGT, khi nhiều địa phương đang căng mình chống dịch, thì bất kỳ biện pháp nào có tác động đến các nỗ lực này đều cần phải được tính toán kỹ, để không xảy ra tình trạng: Cởi trói hàng hóa rồi lại “thả dịch ra đuổi”.

Dưới sự tác động của Covid, sản lượng vận tải nước ta đã xuống mức thấp nhất vào tháng 4.2020. Và đúng 1 năm sau, từ cuối tháng 4/2021 đến nay, dịch bệnh đang tiếp tục giáng một đòn nặng nề khiến vận tải lao đao.

Các quy định về đi lại siết chặt, kiểm soát ra vào mỗi địa phương và trên các trục chính giao thông khiến cho hoạt động vận tải đã có thời điểm bị xáo trộn nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn về kinh tế, khó khăn cho người dân, và gián tiếp ảnh hưởng đến nỗ lực phòng chống dịch.

Để tháo gỡ các vướng mắc này, Chính phủ và các cơ quan chức năng đã tích cực tìm giải pháp tháo gỡ, với các chỉ đạo liên tục hàng ngày, từ “luồng xanh” quốc gia cho đến hướng dẫn cụ thể đối với nhóm xe chở hàng hóa thiết yếu.

Tuy nhiên, bên cạnh việc hàng hóa dẫn được khơi thông, cũng đã bắt đầu xuất hiện các kẽ hở dễ bị lợi dụng, từ chở hàng cho đến chở người trái phép, vừa ảnh hưởng đến phòng chống dịch, vừa gây mất trật tự an toàn xã hội. Mục tiêu kinh tế có thể ảnh hưởng tiêu cực đến mục tiêu chống dịch, nếu không ngăn chặn kịp thời các hiện tượng manh nha này.

Nếu đề xuất của Bộ Công thương về việc chỉ quy định “hàng cấm chở” thay cho danh mục hàng thiết yếu được chấp thuận, thì lưu lượng vận tải sẽ lập tức tăng lên rất cao. Hệ thống “luồng xanh” quốc gia vốn đang hạn chế về năng lực giải quyết, phê duyệt hồ sơ, chắc chắc sẽ khó lòng kham nổi.

Và thực tế đến nay, việc cấp thẻ luồng xanh cũng đang ở dạng “tạm ứng niềm tin”, chứ chưa có cách nào kiểm tra độ trung thực. Quá trình hậu kiểm có thể sẽ là quá muộn so với hậu quả mà vi phạm gây ra.

Tần suất đi lại cao hơn, đồng nghĩa với việc kiểm tra, kiểm soát ngẫu nhiên của lực lượng chức năng để phát hiện ra các trường hợp chở hàng, chở người trái phép cũng sẽ không xuể.  

Với biện pháp thận trọng như của một số địa phương đang làm (vẫn yêu cầu xét nghiệm, thậm chí bắt cách ly nếu tài xế đến từ vùng dịch), thì từ giao thông ở các chốt cửa ngõ cho đến hạ tầng chống dịch của địa phương sẽ quá tải nghiêm trọng. Việc bố trí nơi dừng nghỉ, kiểm soát hoạt động của tài xế và nhân viên bốc vác tại các đầu hàng cũng sẽ phức tạp hơn nhiều…

Chính phủ đã chỉ đạo, dù đặt ra mục tiêu kép (chống dịch và phát triển kinh tế), nhưng có lúc có nơi phải ưu tiên nhiệm vụ nào cao hơn, điều đó tùy thuộc vào tình hình cụ thể từng địa phương, từng giai đoạn.

Vậy nên, mọi biện pháp quản lý lưu thông hàng hóa cũng cần phải bám sát tinh thần này, để áp dụng cho từng nơi, từng vùng với mức độ nghiêm trọng khác nhau của dịch bệnh, và chỉ áp dụng khi đã đánh giá đầy đủ về các hướng tác động, đã đảm đủ bảo nguồn lực để kiểm soát được các yếu tố rủi ro trong quá trình áp dụng.

Sự hân hoan của các doanh nghiệp và tài xế về một quy định hứa hẹn “cởi trói” triệt để cho hàng hóa lưu thông rất đáng được chia sẻ, nhưng nên  kiềm chế bớt, để nhường chỗ cho những cân nhắc thận trọng, giúp hàng hóa có thể lưu thông tốt nhất trong khả năng, mà không “thả dịch ra đuổi”.

---

Nghe thêm Sự việc & Góc nhìn trên Appler Podcast:

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn