Bão số 9 và những bất cập trong công tác ứng phó

Tác giả: Huy Hoàng - Kênh VOV Giao thông 05/12/2018 07:43:23

VOVGT - Cơn bão số 9 (Usagi) quét qua các tỉnh phía Nam đã khiến hơn 100 ngàn người phải sơ tán, hàng chục tàu thuyền đánh cá bị sóng đánh vỡ,...


Cơn bão số 9 hay còn gọi là bão Usagi quét qua các tỉnh phía Nam đã khiến hơn 100 ngàn người phải sơ tán, hàng chục tàu thuyền đánh cá bị sóng đánh vỡ, hàng ngàn cây xanh bật gốc, hàng ngàn hecta hoa màu bị thiệt hại hoàn toàn…

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Không chỉ vậy, hoàn lưu bão Usagi đã gây mưa lớn chưa từng thấy tại TPHCM và khiến thành phố này chìm sâu trong nước. Phải chăng công tác ứng phó với thiên tai vẫn tồn tại những bất cập? Và liệu rằng các kịch bản chống ngập úng của TPHCM có thực sự phù hợp trong bối cảnh thời tiết ngày càng cực đoan như hiện nay?

“Sau hai ngày mưa bão mà vẫn không thấy giảm bớt chút nào hết. Nước vẫn còn cao tới đầu gối. Nước nhiều như biển ấy. Thật kinh hãi. Không biết đồ đạc ở đâu mà trôi lềnh bềnh nhiều như thế này. Cả khu không một bóng người”.

“Khi chưa thấy bão mà vì từng bị ngập nước nên đã ám ảnh rất nặng rồi. Đằng này vừa bão, vừa ngập lại dông gió, cây ngã nữa cho nên bản thân tôi cảm thấy rất hoang mang, lo sợ”.

“Nói chung bây giờ nghe tới ngập nước là khiếp”.

“Trời ơi tôi phải dọn dẹp từ 12 giờ đêm tới sáng. Nhà bị ngập nửa mét nên dọn đuối luôn, dẹp khỏi bán”.

“Qua cơn bão này thì bà con cũng an tâm và rất là mừng vì sự quan tâm của chính quyền địa phương, các cấp lãnh đạo, ban ngành huyện, thị trấn đã quan tâm cho bà con đầy đủ”.

Vừa rồi là một số chia sẻ của người dân TPHCM sau khi cơn bão số 9 đi qua địa phương này. Theo báo cáo nhanh của Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn TPHCM, bão số 9 đã làm 1 người chết, 1 người mất tích và 2 người bị thương nhẹ.

Bên cạnh đó tại TPHCM có 6 căn nhà bị sập; 14 căn nhà bị tốc mái hư hỏng; 220 cây xanh và 1 trụ điện ngã đổ. Có thể nói chính sự chủ động trong kế hoạch ứng phó mà TPHCM và các tỉnh thành bị ảnh hưởng của cơn bão số 9 đã hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản.

Thực hiện nghiêm công điện của Thủ tướng Chính phủ về ứng phó với bão số 9 và mưa lũ, Ban chỉ đạo phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn trung ương đã phối hợp chặt chẽ với các địa phương với mục đích đảm bảo tối đa an toàn về người và của.

Tại chuyến thị sát về công tác ứng phó với bão số 9 tại Bà Rịa Vũng Tàu, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cường nhấn mạnh:

“Tôi đề nghị phải duy trì thường trực, Ban chỉ đạo trung ương cũng cùng với tỉnh trực để chủ động, Ban chỉ huy các địa phương cũng thường trực. Các lực lượng xung kích, các lực lượng trú quân trên địa bàn trong tình huống này đồng chí Chỉ huy trưởng của tỉnh là tổng chỉ huy. Tổng rà soát lại các phương án theo phương châm 4 tại chỗ, với một tinh thần “cẩn thận bao nhiêu cũng thiếu – chủ quan 1 tí đã thừa” nhất là với phòng chống thiên tai, không để những cái rủi ro, đáng tiếc xảy ra”.

Thiên tai đã để lại và gây ra nhiều thiệt hại về người và tải sản cho người dân Việt Nam

Tuy nhiên trong công tác ứng phó với bão số 9 tại một số địa phương vẫn bộc lộ không ít bất cập nhất. Cụ thể tại tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu, dù có thông tin bão số 9 sẽ đi vào đất liền nhưng vẫn có 5 ngư dân ra khơi. Tại tỉnh Bình Thuận, vẫn có không ít du khách ra biển dù đã có lệnh hạn chế từ chính quyền địa phương. Ngay tại huyện Cần Giờ TPHCM, vào thời điểm bão tiến sát đất liền vẫn còn 1 số hộ dân trụ lại nhà và không chịu di dời đến nơi tránh trú an toàn.

Sau khi đi vào đất liền và suy yếu thành áp thấp nhiệt đới, hoàn lưu bão số 9 đã gây ra mưa to trên diện rộng. Cơn mưa lớn kéo dài từ trưa ngày 25/11 đến rạng sáng ngày 26/11 đã làm xuất hiện hơn 100 điểm ngập nặng khiến TPHCM và một số khu vực lân cận chìm trong biển nước.

Hàng trăm chuyến bay đến và đi sân bay Tân Sơn Nhất bị đình trệ. Hàng chục ngàn người phải thất thểu dắt xe máy về nhà trong dòng nước cuốn. Hàng ngàn chiếc xe ô tô chết máy đứng im giữa đường. Không ít gia đình phải thức trắng đêm để tát nước, di dời đồ đạc. Cuộc sống của người dân tại đô thị sầm uất nhất nước bị đảo lộn hoàn toàn chỉ sau một trận mưa.

Theo đánh giá của Tiến sĩ Hồ Long Phi, Giám đốc Trung tâm quản lý nước và biến đổi khí hậu – Đại học Quốc gia TP.HCM thì đây được xem là trận mưa lịch sử của TPHCM với vũ lượng xấp xỉ 400mm. Tuy nhiên trước những ảnh hưởng tiêu cực của biến đổi khí hậu, thiên tai diễn ra nhiều hơn thì những trận mưa như vừa rồi hoàn toàn có thể lặp lại trong tương lai. Trong khi đó những kịch bản chống ngập của TPHCM chỉ mới dừng lại ở vũ lượng mưa đạt 200mm. Tiến sĩ Hồ Long Phi nói:

“Thiên tai thì không bao giờ có thể lường trước được. Trước mạnh của tự nhiên là vô hạn. Tất cả các dự báo thì đều có thể sai. Thật ra trong quy hoạch thì đều có khảo sát hết, gồm có cả hệ thống thoát nước, hệ thống ngăn triều, hệ thống trạm bơm, gần đây có cả hồ điều tiết nữa. Nhưng mà thực tế quy hoạch đó chưa làm được bao nhiêu hết. Vấn đề chúng ta cần đặt ra là tốc độ thực hiện quá chậm”.

Ông Nguyễn Văn Trực - phó giám đốc Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn, TP.HCM - cho biết đến thời điểm này thành phố vẫn chưa xây dựng được kịch bản cũng như cơ sở vật chất để ứng phó với lượng mưa 400mm. Hiện chương trình chống ngập của thành phố đang được tính toán trên lượng mưa trung bình khoảng 200mm. Trong bối cảnh đó thì theo tiến sĩ Hồ Long Phi việc chủ động đưa ra các tình huống dự phòng để giảm thểu tối đa thiệt hại được xem là cần thiết hơn cả:

“Nếu chúng ta đầu tư công sức thì ít nhất trong vòng khoảng 10 năm, 20 năm nữa chúng ta mới có thể xong được cái cơ bản. Còn trong thời gian chờ đợi như vậy thì chúng ta phải dự phòng tình huống sớm nhất, có nghĩa là chúng ta phải làm sao giảm nhẹ được thiệt hại, chứ còn trông chờ vào việc chống ngập không thì không ổn…

Còn đối với người dân thì tôi cho rằng giải pháp tốt nhất là xem xét lại tất cả các sinh hoạt trong đời sống hàng ngày, rút kinh nghiệm từ trận ngập lần này, cái gì dễ thiệt hại thì chúng ta nên chủ động chứ trông cậy vào hệ thống thoát nước thì rất là lâu”.

Cần thay đổi tư duy thoát nước sang tư duy dẫn nước

Rõ ràng trận bão số 9 vừa qua đã làm bộc lộ không ít những bất cập trong công tác phòng chống bão tại các địa phương phía Nam vốn dĩ ít chịu ảnh hưởng của thiên tai. Không chỉ vậy, trận mưa lịch sử do hoàn lưu bão số 9 một lần nữa lại đặt TPHCM trước những thử thách không nhỏ trong công tác phòng chống ngập úng.

Có thể nói nguyên nhân sâu xa của tình trạng ngập năm sau hơn năm trước là sự sai lầm trong một số lần quy hoạch, khi nhiều năm về trước đô thị của TP lại tập trung phát triển ở vùng phía Nam. Trong khi đây được coi là vùng trũng, có tác dụng thoát nước cho vùng trung tâm khi ngập lụt.

Chưa kể, tốc độ đô thị hóa quá nhanh, toàn bộ diện tích đất để nước thẩm thấu đã bị bê tông hóa. Các kênh, rạch nhiều nơi bị lấn chiếm vô tội vạ, dòng chảy biến dạng, không đủ khả năng thoát nước. Hệ thống cống thoát nước trên các tuyến đường vốn đã nhỏ hẹp, còn bị lấn chiếm hoặc ngập ngụa rác rến, làm tắc ngẽn dòng chảy.

TP Hồ Chí Minh đã đầu tư hàng chục ngàn tỷ đồng cho các công trình chống ngập song cũng chỉ là muối bỏ bể khi siêu đô thị này đang bị các tác động kép.

Đó là việc lũ và triều cường dâng cao do tác động của biến đổi khí hậu; thực trạng lún sụt cũng đang diễn ra; trong khi mưa bão ngày càng có dấu hiệu gia tăng với cường độ lớn. Lượng nước thải do tốc độ đô thị hóa cũng đang đè nặng lên hệ thống cơ sở hạ tầng vốn có.

Một vấn đề đáng nói là qua cơn bão số 9 vừa qua, mặc dù đã được cảnh báo là mưa lớn, có khả năng gây ngập lụt nặng, nhưng nhiều người dù không có việc cần kíp vẫn chủ động ra đường. Hậu quả là khi các tuyến đường trở thành sông thì các phương tiện như ô tô, xe máy trở thành gánh nặng cho khổ chủ và bị thiệt hại lớn.

Rõ ràng thiên tai, bão lụt sẽ còn khôn lường, ngoài sức dự đóan của con người. Do vậy TP Hồ Chí Minh cần thay đổi cách nhìn nhận về chống ngập. Cần chuyển từ tư duy “thoát nước” sang tư duy “dẫn nước”. Các công trình kỹ thuật trong đô thị không chỉ thuần túy có công năng là đường sá, cầu cống, công viên, sân vận động mà còn là các hồ chứa, nơi dẫn nước khi ngập lụt.

Kiểm soát chặt chẽ việc phát triển đô thị theo hướng hợp lý hơn; tập trung phát triển đô thị ở vùng cao, hạn chế ở vùng trũng vì đây chính là nơi thoát nước. Sử dụng đất một cách có hiệu quả để tạo nơi trữ nước, thoát nước; không để xảy ra việc lấn chiếm kênh rạch, hạn chế dòng chảy…

Điểm mấu chốt nữa là, TP Hồ Chí Minh đang xây dựng thành đô thị thông minh với các điều kiện về cơ sở vật chất, công nghệ thông minh; thì việc xây dựng cộng đồng thông minh cũng là một thành tố quan trọng để giúp thành phố vượt qua ngập lụt cũng như thích ứng với biến đổi khí hậu trong giai đoạn trước mắt và cả lâu dài. Rõ ràng lời giải cho bài toán chống ngập ở TP Hồ Chí Minh hiện nay rất cần một quy hoạch tổng thể hơn là các giải pháp loay hoay tình thế

Mưa bão và ngập úng sẽ còn xuất hiện nhiều hơn trước những ảnh hưởng ngày một tiêu cực của biến đổi khí hậu. Đây vừa là áp lực vừa là động lực để các cơ quan quản lý, các nhà khoa học nghiên cứu tìm ra những đối sách phù hợp để duy trì một môi trường sống an toàn và ổn định hơn cho người dân.

Tác giả: Huy Hoàng - Kênh VOV Giao thông 05/12/2018 07:43:23
Bình luận

0 bình luận

    Chưa có bình luận

Gửi bình luận

Ảnh - Clip

VOVGT HÀ NỘI



VOVGT TP HỒ CHÍ MINH



MEKONG

Mạng xã hội

Thống kê lượt Like trang vovgiaothong.vn của các mạng xã hội trên thế giới.

Giao thông đô thị

Thể thao