Cách nào minh bạch, chống thất thoát nguồn thu phí đỗ xe dưới lòng đường?

Tác giả: Phạm Trung Tuyến - Quách Đồng - Hải Hà (Kênh VOV Giao thông) 04/12/2018 07:25:09

VOVGT - Việc hơn 2 tỷ đồng thất thoát phí trông giữ xe tại Tp.HCM trong vòng 2 tháng khiến các đô thị khác giật mình, bởi khả năng bị thất thoát rất dễ xảy ra.


Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Những ngày vừa qua, dư luận đặc biệt quan tâm đến thông tin tại Tp.HCM, chỉ trong 2 tháng thực hiện thu phí trông xe dưới lòng đường đã thất thoát 2,1 tỷ đồng.

Thực tế xảy ra tại Tp.HCM cũng khiến chính quyền các đô thị khác giật mình, bởi khả năng bị thất thoát rất dễ xảy ra nếu thiếu sự quản lý chặt chẽ.

Nhân viên đô thị hướng dẫn tài xế cho xe vào bãi đỗ có thu phí. Ảnh: Tiền phong

Hiện nay, việc thu phí đỗ xe bằng công nghệ Iparking được coi là giải pháp hiện đại, hiệu quả trong việc quản lý chỗ đỗ xe nhờ việc không sử dụng tiền mặt và minh bạch hóa nguồn thu. Tuy nhiên, thực tế, việc gửi xe bằng công nghệ Iparking được thực hiện như thế nào. Sau đây là ý kiến của một số người dân:

"Anh vào nhà hàng, nhà hàng trả tiền. Anh đến, họ chỉ chỗ cho đỗ ở đây, anh hoàn toàn không biết gì".

"Thỉnh thoảng, anh đỗ xe ở đây, anh trả vé ngay. Mình chỉ biết là lấy vé trực tiếp. Thực ra là mình cũng không hỏi người ta đâu, mình chỉ lấy vé mình tiện. Thực ra, mỗi cái có tiện lợi nhưng mình thấy thu vé tiện lợi hơn".

"Thường thường nhắn tin này nhiều người người ta cũng không biết nhắn, nó cũng khó khăn. Một thời gian đúng là nó nhắn tin thật, không thu tiền mặt nhưng sau này chả hiểu thế nào nó toàn thu tiền mặt. Thực ra, thu tiền mặt thế này bọn nó mới ham làm. Đỗ khoảng 30 phút nhưng 30 phút cũng như cả tiếng. Chuyện thất thoát là cái chắc rồi".

Báo cáo của Sở GTVT Hà Nội cho thấy, đến thời điểm này, toàn thành phố có 174 điểm trông giữ xe dưới lòng đường và đều sử dụng công nghệ Iparking. Tuy vậy, hiện mới chỉ có thuê bao mạng Viettel thanh toán được phí trông giữ bằng tin nhắn.

Mặc dù, Hà Nội đã bổ sung hình thức thanh toán bằng thẻ visa và thanh toán hộ, tức là khách hàng thanh toán bằng tiền mặt, người trông xe giúp khách hàng thanh toán trên hệ thống Iparking.

Tuy nhiên, một số trường hợp người trông giữ xe không nhập dữ liệu lên hệ thống, không xé vé và in phiếu cho khách hàng. Đây cũng chính là lỗ hổng dễ dẫn đến thất thoát doanh thu.

Đánh giá về điều này, chuyên gia giao thông Doãn Minh Tâm cũng cho rằng, đáng ra, trước khi tiến hành nhân rộng mô hình trông giữ ô tô bằng công nghệ Iparking, cơ quan quản lý cần sớm hoàn thiện hệ thống thanh toán và phổ biến rộng rãi về các điểm đỗ để người dùng có lựa chọn phù hợp với cung đường lưu thông:

"Công nghệ này cũng là công nghệ mới và tốt, nhưng do điều tra, khảo sát chưa kỹ, bởi nó thể hiện rõ việc nhà đầu tư nhanh chóng xin được áp dụng thôi, nhưng nó chưa khớp, chưa nắm sát tình hình thực tế".

Các chuyên gia cho rằng đầu tư công nghệ nhưng có nhiều công đoạn phải có sự tham gia của con người thì đó là công nghệ lạc hậu. Ảnh: Người lao động

TS Trần Hữu Đức, Chuyên gia công nghệ của Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật bản tại Việt Nam cũng cho rằng, đầu tư công nghệ nhưng có nhiều công đoạn phải có sự tham gia của con người thì đó là công nghệ lạc hậu, và một khi chưa giám sát được hành vi của nhân viên trông giữ thì vẫn còn kẽ hở cho tiêu cực, thất thoát:

"Áp dụng công nghệ là việc đương nhiên, nhưng phải có tiêu chuẩn kĩ thuật nhất định, ví dụ như tiêu chuẩn đảm bảo tính liên thông của các đơn vị. Ngoài ra, việc phối hợp với các cơ quan cung cấp điện thoại di động như thế nào và đặc biệt phối hợp với bên cưỡng chế và bên tuyên truyền như thế nào. Giải pháp công nghệ phải đi kèm với quyền lực Nhà nước thì mới hoàn thiện được".

Công nghệ Iparking đang áp dụng ở Hà Nội hay My Parking ở Tp.HCM cơ bản không khác nhau. Thạc sỹ Vũ Trọng Thuật- Giảng viên trường ĐHGTVT Hà Nội cho rằng, sở dĩ có sự thất thoát là do thiếu đồng bộ và áp dụng chưa được triệt để ở tất cả các bãi đỗ xe trên địa bàn. Bên cạnh đó, còn có sự thỏa thuận giữa người đỗ xe và người trông giữ xe.

"Công nghệ do người lái xe khi đỗ vào vị trí đó phải có sự xác nhận. Hoặc cách tự động hóa cao hơn là tại các điểm đó, đặt các vị trí cảm biến xe vào, xe ra và tính theo giờ. Quản lý về Nhà nước cần phải tập trung quản lý một mối. Trung tâm dữ liệu hàng ngày phải báo cáo về và có thể kiểm tra đột xuất hàng ngày, bất kì".

Các chuyên gia cũng cho rằng, để minh bạch hóa thu phí trông giữ phương tiện, cần áp dụng đồng bộ công nghệ đỗ xe trên toàn thành phố với các phương thức thanh toán linh hoạt.

Bên cạnh đó, ứng dụng những công nghệ hiện đại, kiểm soát phí đỗ xe theo thời gian thực và giảm thiểu sự tham gia của con người. Công nghệ quản lý chỗ đỗ xe cần có sự liên thông với các cơ quan quản lý để có dễ dàng kiểm soát và xử lý các trường hợp người gửi xe không thanh toán hoặc thanh toán không đầy đủ.

Trong giai đoạn đầu áp dụng công nghệ thu phí đỗ xe tự động, có thể cần sự hỗ trợ của các nhân viên trông giữ xe, nhưng phải có các quy định kiểm soát chặt chẽ, hạn chế thấp nhất việc thanh toán bằng tiền mặt để tránh thất thu.

Thu phí đỗ xe tự động: Thất thoát bởi nửa vời

Hơn 2 tỷ đồng thất thoát phí trông giữ xe tại Tp.HCM chỉ trong vòng 2 tháng, tức là mỗi ngày ngân sách thất thu hàng chục triệu đồng, dù mới chỉ tiến hành thí điểm ở một vài tuyến phố. Nếu không khẩn trương khắc phục các lỗ hổng đang tồn tại, thì con số chắc chắn sẽ còn lớn hơn rất nhiều. Nhưng khắc phục bằng cách nào? Mời quý vị và các bạn đến với phần bình luận của Nhà báo Phạm Trung Tuyến - Phó giám đốc Kênh VOVGT về vấn đề này:

Tháng 8/2018, Thành phố Hồ Chí Minh áp dụng phương thức thu phí đỗ xe bằng công nghệ mới và kết quả là thất thoát hàng tỷ đồng sau 2 tháng thử nghiệm. Đây là một kết quả hoàn toàn dễ hiểu khi công nghệ thu phí này được áp dụng nửa vời, nửa vời cả về phương thức, cả về năng lực thực thi.

Nhân viên trật tự đô thị quận 5 vẫn thu phí hộ dù Sở GTVT TP.HCM đã nghiêm cấm. Ảnh: Người lao động

Về nguyên tắc, công nghệ thu phí tự động chỉ có thể áp dụng khi đảm bảo các yếu tố chống gian lận sau:

Thứ nhất: Người dùng phải hoàn toàn thanh toán thông qua các công cụ tự động (qua ứng dụng di động với smartphone, hoặc qua tin nhắn SMS với mạng di động; hoặc máy trả tiền tự động). Tuyệt đối không có sự can thiệp trực tiếp của con người (các nhân viên thu phí không nhận tiền mặt trực tiếp từ người dùng) để phòng tránh nhân viên gian lận.

Thứ hai: Việc giám sát quá trình sử dụng dịch vụ và trả phí hoàn toàn tự động, dựa trên sự tự giác của người dùng. Tức là phải có chế tài phạt khi người dùng cố tình không trả tiền, hoặc trả thiếu tiền, để phòng tránh người dùng gian lận.

Thứ ba: Phí giữ xe tự động phải thấp hơn so với các bãi giữ xe sử dụng nhân công, để khuyến khích người dùng áp dụng công nghệ.

Công nghệ My Parking được áp dụng tại Tp.HCM không đáp ứng được cả ba yếu tố trên.

Vẫn phải sử dụng nhân viên thu phí trực tiếp vì không có máy thu tiền tự động tại các điểm đỗ xe, không liên kết được với tất cả các mạng di động trên thị trường.

Không được hỗ trợ việc giám sát tự động, xử lý gian lận vì không được áp dụng chế tài xử phạt, nên vẫn phải dùng nhân viên giám sát trực tiếp.

Phí đắt hơn gửi xe thông thường khi sử dụng thời gian dài.

Khi cả ba tiêu chí kể trên đều không thực hiện được, nên My Parking tại TpHCM thất bại là điều dễ hiểu. Nhưng, câu hỏi cần đặt ra ở đây là: Khắc phục các yếu tố còn thiếu trên có thực sự khó không?

Câu trả lời là: không!

Để người dùng có thể thanh toán dễ dàng thì việc đầu tư máy thu tiền tự động tại bãi xe, song song với ứng dụng di động để hỗ trợ thanh toán điện tử là bắt buộc. Bởiviệc hợp tác được với tất cả các nhà cung cấp mạng di động là điều bất khả thi, đồng thời tốn kém. Bên cạnh đó, để đảm bảo người dân có khả năng lựa chọn thì việc quy hoạch điểm giữ xe phải khoa học, luôn có điểm giữ xe thu phí tự động và điểm giữ xe thủ công, tuy nhiên điểm giữ xe tự động luôn phải áp dụng mức phí rẻ hơn, do không phải sử dụng nhân công.

Việc giám sát tự động không khó với công nghệ giám sát hiện nay, tuy nhiên, quan trọng hơn là cần công bố chế tài xử phạt nguội đối với người gian lận. Điều này rất khó nếu như đơn vị cung cấp dịch vụ là doanh nghiệp tư nhân, vì không có chức năng xử phạt. Nhưng vấn đề hoàn toàn có thể được giải quyết nếu việc hoạt động trông giữ xe công cộng được định nghĩa là dịch vụ công, do doanh nghiệp công ích cung cấp.

Những giải pháp để việc thu phí đỗ xe tự động hoàn toàn không khó khăn về mặt công nghệ, và các mô hình tương tự cũng đã được ứng dụng tại rất nhiều thành phố trên thế giới. Tuy nhiên, điểm khó khăn mấu chốt tại Tp.HCM, cũng như các thành phố khác tại Việt Nam chính là định nghĩa mô hình.

Chỉ khi nhất quán dịch vụ trông giữ xe công cộng là dịch vụ công, được cung cấp bởi doanh nghiệp công ích thì việc đầu tư hạ tầng và các cơ chế giám sát mới thực hiện được. Tuy nhiên, mô hình xã hội hóa, với phương châm doanh nghiệp đầu tư, và kiếm lời với sự bảo kê nửa vời của cơ quan công quyền lại đang là một xu hướng quản lý đô thị thời thượng.

Tác giả: Phạm Trung Tuyến - Quách Đồng - Hải Hà (Kênh VOV Giao thông) 04/12/2018 07:25:09
Bình luận

0 bình luận

    Chưa có bình luận

Gửi bình luận

Ảnh - Clip

VOVGT HÀ NỘI



VOVGT TP HỒ CHÍ MINH



MEKONG

Mạng xã hội

Thống kê lượt Like trang vovgiaothong.vn của các mạng xã hội trên thế giới.

Giao thông đô thị

Thể thao