An toàn thực phẩm học đường: ‘Lỗ hổng’ từ sự tùy tiện của người lớn

Tác giả: Phạm Trung Tuyến, Chu Đức, Tuấn Linh, Thục Anh - Kênh VOV Giao thông 01/12/2018 07:29:18

VOVGT - Các phụ huynh cảm thấy lo lắng khi chỉ trong vòng vài tháng qua, có liên tiếp 3 vụ ngộ độc thực phẩm làm hàng trăm học sinh nhập viện cấp cứu.


Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Giờ ăn trưa của trẻ lớp 5 tuổi A, Trường Mầm non Hạ Long (TP Hạ Long). Ảnh: Báo Quảng Ninh

Kiểm soát còn lỏng lẻo

“Con mình đang học ở một trường tiểu học, nhưng mà từ lớp 1 đến lớp 5 nói thật là nhà trường chưa bao giờ thông báo thực đơn của các con cả. Nhà trường cũng không cho phép phụ huynh giám sát quá trình nấu nướng hay quá trình thu mua các thực phẩm ở các đơn vị cung cấp thực phẩm như thế nào, nguồn gốc là mình không biết thu mua ở đâu, quá trình vệ sinh thực phẩm là mình cũng không được tham gia nên mình cũng rất là lo lắng. Cũng có hôm về, bạn ý đột xuất bị đau bụng thì mình cũng không biết được là do ăn ở nhà hay ăn ở trường. Nhưng nói thật là ở nhà thì lúc nào mình cũng cố gắng nấu nướng, vệ sinh ATTP cho cả gia đình”

“Quá trình nấu ăn thì mình không được xem nhưng thực đơn hàng ngày thì họ cũng dán lên 1 cái biển rất to xem hôm nay ăn gì, ngày mai ăn gì. Còn mình không thể lên khu người ta chế biến được. Bản thân cô đưa cháu đi học thì chưa bao giờ thấy họ cho mình lên tham quan cả, hay chưa bao giờ họ thông báo là cho một tốp người lên đấy kiểm tra, hoàn toàn không”.

“Trường công thì họ có đầy đủ bếp, thực đơn còn trường tư thì họ không thông báo. Trường tư họ cứ lẫn lộn ví dụ 2 tuổi, 3 tuổi, 1 tuổi vào 1 lớp; 4,5 tuổi vào một lớp. Các cô cứ nấu ở bếp rồi ăn chung hết. Bắt đầu cho cháu vào nhà trẻ kể cả công hay tư thì cũng đều lo lắng hết, tất nhiên là nó không bằng ở nhà mình. Hầu như là ông bà cho cháu đi lớp là nhiều, bố mẹ thì đi làm, mình cứ vứt cháu từ sáng, bữa trưa ăn như thế nào thì mình có để ý đâu, thế thì thôi mình cứ tin ở các cô thôi”

Vừa rồi là những tâm tư của các bậc phụ huynh khi đề cập vấn đề vệ sinh ATTP tại nhà trường, đặc biệt với cấp học mầm non và tiểu học. Những lo ngại của họ cũng dễ hiểu, khi chỉ trong vòng vài tháng qua, có liên tiếp 3 vụ ngộ độc thực phẩm làm hàng trăm học sinh nhập viện cấp cứu.

Các cháu học sinh ở trường Tiểu học Đinh Tiên Hoàng phải nhập viện vì bị ngộ độc thực phẩm. Ảnh: Đời sống và Pháp lý

Đơn cử như vụ ngộ độc ở trường tiểu học Đinh Tiên Hoàng (TP.Ninh Bình) hôm 5/10 làm 352 học sinh nhập viện điều trị. Nguyên nhân do món ruốc gà nhiễm khuẩn tụ cầu vàng. Hay mới nhất, vụ nhiễm độc thức ăn hôm 14/11 tại Trường Mầm non Xuân Nộn (huyện Đông Anh, Hà Nội) làm hơn 200 trẻ và giáo viên nhập viện. Hiệu trưởng trường này hiện đã bị đình chỉ sau khi mẫu thức ăn trong tiệc buffet tại trường được xác nhận dương tính với vi khuẩn Salmonella.

Trao đổi với phóng viên, cô Nguyễn Thị Loan, nhân viên bếp dưỡng của một trường mầm non tại quận Ba Đình, TP Hà Nội chia sẻ, tiêu chuẩn về bếp ăn trong nhà trường đã được Bộ GD-ĐT quy định rõ, như: Không gần nơi ô nhiễm, có trang thiết bị chế biến, bảo quản thức ăn đầy đủ, sắp xếp bếp theo nguyên tắc 1 chiều, tránh lây nhiễm chéo thực phẩm chín và sống, các quy định về vệ sinh, sức khỏe và kiến thức của nhân viên bếp; tuy nhiên, thực tế, việc chấp hành những quy định này thì mỗi nơi mỗi khác.

Cô Nguyễn Thị Loan nói:

“Trường tư thục mà người ta làm quy mô thì không nói làm gì nhưng những trường quy mô nhỏ thì hầu như bếp người ta không đạt chuẩn, về phòng cháy nổ, vệ sinh trong bếp. Thực ra, trong các trường quy mô nhỏ thì bếp người ta hay cho lên trên cùng, những không gian đấy thường được cơi nới, không đủ điều kiện quy định của Bộ Giáo dục đưa ra. Thường thường bếp chính của Bộ Giáo dục đưa ra là phải trên 2 người, tức là một bếp chính và một bếp phụ. Thế nhưng người ta tính kinh doanh. Không bao giờ người ta trả lương cho 2 người. Thế nên người ta chỉ tuyển 1 người thôi, kể cả mức 70 trẻ”.

Đồng quan điểm, PSG. TS Nguyến Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội nhận định, việc các nhà trường có áp dụng quy định chặt chẽ về bữa ăn học đường hay không, còn phụ thuộc vào chất lượng của mỗi nhà trường. PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh nêu một vài tình huống sơ suất điển hình của người lớn, dẫn đến những hệ lụy khôn lường cho các em nhỏ, vốn có sức đề kháng yếu.

“Thực phẩm mua về thường được lưu trữ một thời gian rồi mới nấu, nếu quá trình lưu trữ không tốt thì thực phẩm rất dễ hỏng. Khi các cô nấu nướng xong thì có thể các dụng cụ chia thức ăn, bát, đĩa không được sạch, không được sấy khô,..khiến cho vi khuẩn lây nhiễm sang thực phẩm. Đặc biệt là đối với những trường đông các cháu, do không đủ nhân lực nên các cô chia thức ăn sớm, dẫn tới khả năng ruồi muỗi đậu vào gây mất vệ sinh. Cũng có những trường hợp người nấu không kiểm soát được vệ sinh cá nhân, hoặc người nấu ăn có thể mắc các bệnh truyền nhiễm, ho, mụn nhọt”.

Bên cạnh đó, PGS. TS Nguyễn Duy Thịnh cũng cho rằng, hiện vẫn có một số bậc cha mẹ chưa quan tâm đến việc đảm bảo vệ sinh ATTP cho con, chưa ý thức được quyền hạn và trách nhiệm trong việc giám sát các bữa ăn tại trường.

“Nhà trường cần đưa ra những kế hoạch để đảm bảo an toàn vệ sinh cho các cháu từ lúc đảm bảo nguyên liệu, lúc nấu nướng, sau khi nấu nướng, cho các cháu ăn. Nhưng không phải vì thế mà các bậc cha mẹ không có trách nhiệm. Các bậc phụ huynh nên có ý kiến, góp ý để xây dựng cho các cháu, tạo mọi điều kiện cho các cháu có chỗ ăn sạch sẽ, dụng cụ ăn tốt và luôn luôn thăm hỏi, kiểm tra tình hình vệ sinh. Đó là quyền hạn của cha mẹ đối với con em mình”.

Bữa ăn học đường cần được quan tâm nhiều hơn.

Đánh giá về thực trạng vệ sinh ATTP tại các trường học trên địa bàn cả nước thời gian gần đây, ông Lâm Quốc Hùng – Trưởng phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm, Cục ATTP, Bộ Y tế bày tỏ sự quan ngại và lo lắng. Theo ông Hùng, từ năm 2017 đến tháng 10/2018, cơ quan chức năng đã phát hiện 17 vụ ngộ độc tại bếp ăn trường học, khiến trên 1.100 người mắc và nhập viện. Đáng chú ý, trong đó có 10 vụ nguyên nhân do vi sinh vật, 7 vụ không xác định được nguyên nhân.

Đại diện phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm, Cục ATTP, Bộ Y tế nói về một trong những khó khăn trong việc giám sát an toàn bữa ăn học đường:

“Hiện nay, nguồn gốc thực phẩm đang là khâu chúng tôi cho rằng khó khăn nhất. Còn rất nhiều trường hợp cơ sở cung cấp dịch vụ ăn uống dễ dãi, tùy tiện, thiếu trách nhiệm, sẵn sàng lựa chọn thực phẩm chưa rõ nguồn gốc, không đảm bảo an toàn để đưa về chế biến. Ngay ở Hà Nội, cũng có những đơn vị lựa chọn nguyên liệu thực phẩm không phải do họ sản xuất để đưa vào thành thực phẩm họ sản xuất”.

Dù lực lượng chức năng đã triển khai nhiều biện pháp kể cả chủ động kiểm tra, giám sát lẫn dự phòng, nhưng nguy cơ mất vệ sinh ATTP vẫn rất cao. Theo ông Lâm Quốc Hùng, đây không phải là trách nhiệm của một cơ quan, hoặc chỉ cần triển khai một biện pháp duy nhất mà đòi hỏi sự kiểm tra, kiểm soát, giám sát toàn bộ các chuỗi thực phẩm cho các cháu.

“Cái này trách nhiệm thuộc về ai? Trách nhiệm thứ nhất thuộc về cơ sở cung cấp các suất ăn cho các cháu. Thứ hai là đơn vị sử dụng. Thứ ba là các cơ quan chức năng tại địa phương và cuối cùng là phải có sự quan tâm của các hội phụ huynh, cũng như là các tổ chức có chức năng giám sát, kiểm tra và đặc biệt là hệ thống thông tin truyền thông. Một điều nữa là khi xảy ra sự cố, chúng ta phải báo cáo rất sớm. Có nguy cơ chúng ta cũng phải báo cáo sớm cho các cơ quan chức năng để các cơ quan chức năng triển khai một cách hiệu quả và sớm nhất thì mới dự phòng cũng như phòng tránh thực phẩm một cách bền vững cho các cháu”.

Theo ông Trần Văn Châu - Trưởng phòng công tác thanh tra Cục ATTP- Bộ Y tế: những trường học có hàng ngàn học sinh, mỗi ngày cung cấp vài ngàn suất ăn trưa (chưa tính bữa phụ) thì dễ xảy ra ngộ độc thực phẩm kể cả cấp tính và mạn tính (trường hợp thực phẩm tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật). Do đó, Cục ATTP đang tiếp nhận thông tin 24/24 giờ hàng ngày tại các đường dây nóng số 0243.2321556 và 0911.811.556. Phụ huynh có thông tin thực phẩm bẩn, hãy gọi tới đường dây nóng. Cục sẽ thanh tra đột xuất ngay và có thể sẽ đến trực tiếp tại trường để kiểm tra mà không thông qua địa phương.

Để quy định không chỉ tồn tại trên giấy

Những vụ ngộ độc thực phẩm trong trường học chắc chắn là điều không một ai mong muốn xảy ra. Nhưng nó vẫn cứ xảy ra, ở mọi địa phương, ở cả những bữa liên hoan nơi ngôi trường nghèo làng quê heo hút, cả ở những ngôi trường sang trọng dành cho con nhà giàu. Vì thế, đó không phải câu chuyện điều kiện, hay hoàn cảnh.

Đảm bảo an toàn thực phẩm tại các bếp ăn của trường bán trú là một việc làm quan trọng và thường xuyên, nhằm ngăn ngừa ngộ độc thực phẩm.

Bộ GD – ĐT từ lâu đã ban hành tiêu chuẩn cụ thể về bếp ăn nhà trường. Theo đó, phải không gần khu vực ô nhiễm, có trang thiết bị chế biến, bảo quản thức ăn đầy đủ, sắp xếp bếp theo nguyên tắc 1 chiều để tránh lây nhiễm chéo thực phẩm chin và sống, các nhân viên bếp phải nắm được quy định, kiến thức về vệ sinh an toàn thực phẩm… Tuy nhiên, rất ít ngôi trường có bếp ăn riêng, hầu hết đặt các cơ sở cung cấp xuất ăn cho học sinh của mình. Và chỉ khi có những vụ ngộ độc xảy ra, người ta mới tiến hành kiểm tra để kết luận có đảm bảo tiêu chuẩn hay không.

Các bậc phụ huynh, dù hàng ngày kiểm tra từng bài tập của con, dù dành phần lớn thời gian chăm sóc thầy cô giáo của con không thiếu sự kiện nào, đưa con đi học đủ mọi loại kỹ năng sống, nhưng rất ít người biết các tiêu chuẩn về bếp ăn cho con mình đã được quy định cụ thể như thế nào, để có thể kiểm tra đối chiếu.

Khi các vụ ngộ độc xảy ra ở trường học, người ta chỉ biết trách sự tham lam, hay tắc trách của cơ sở cung cấp dịch vụ, của nhà trường, trách móc các cơ quan chức năng buông lỏng quản lý vấn đề an toàn thực phẩm… Nhưng rất ít người nhớ rằng các bậc cha mẹ có đủ khả năng, và công cụ để đảm bảo con mình sẽ không bị ngộ độc bởi sự tắc trách, tham làm ấy. Đó là tiêu chuẩn vệ sinh được cơ quan có thẩm quyền ban hành, và cơ chế giám sát mà các ban phụ huynh có quyền yêu cầu.

Các ban phụ huynh có yêu cầu giám sát bếp ăn của con mình, kiểm tra bất thường hoặc định kỳ, và đối chiếu với quy định của Bộ GD – ĐT hay không? Nếu điều này được thực hiện, chắc chắn, lũ trẻ sẽ được an toàn với các bữa ăn. Tuy nhiên, điều đó đã không được thực hiện một cách phổ biến.

Đã đến lúc, việc kiểm tra các bếp ăn thường xuyên cần phải được quy định như một hành động bắt buộc của ban phụ huynh, và nhà trường buộc phải hợp tác với quá trình kiểm tra này. Nếu không có cơ chế giám sát từ người sử dụng dịch vụ, mọi quy định, tiêu chuẩn, dù văn minh đến đâu, cũng chỉ có giá trị trên giấy tờ mà thôi.

Tác giả: Phạm Trung Tuyến, Chu Đức, Tuấn Linh, Thục Anh - Kênh VOV Giao thông 01/12/2018 07:29:18
Bình luận

0 bình luận

    Chưa có bình luận

Gửi bình luận

Ảnh - Clip

VOVGT HÀ NỘI



VOVGT TP HỒ CHÍ MINH



MEKONG

Mạng xã hội

Thống kê lượt Like trang vovgiaothong.vn của các mạng xã hội trên thế giới.

Giao thông đô thị

Thể thao