Đừng để Việt Nam trở thành bãi rác (Bài 2): Bất cập trong công tác quản lý công nghệ rác và những tác động tới môi trường

Tác giả: Hải Hà - Kênh VOV Giao thông 13/11/2018 02:22:39

VOVGT-Trước những ảnh hưởng tới môi trường, sức khỏe người dân từ khí phát thải của các lò đốt rác, Việt Nam cần đưa ra lựa chọn công nghệ xử lý rác hợp lý hơn.


Nhiều bất cập trong công tác quản lý công nghệ đốt rác

>>> Đừng để Việt Nam trở thành bãi rác (Bài 1): 'Loạn' công nghệ xử lý rác

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Để giải quyết bài toán rác thải, Việt Nam đã nhập khẩu nhiều loại công nghệ xử lý rác khác nhau. trong đó, có sử dụng công nghệ đốt.

Tuy nhiên, ngoại trừ một vài nhà máy đốt rác quy mô công nghiệp, hầu hết tại các địa phương sử dụng lò đốt rác quy mô nhỏ, chưa được kiểm soát chặt chẽ về công nghệ, phát thải ra nhiều khí độc hại gây ảnh hưởng tới môi trường.

Trước đây, Việt Nam không có nhiều lựa chọn về công nghệ xử lý chất thải nên dễ dàng tiếp nhận các công nghệ được giới thiệu.

Trong khi đó, nhiều quốc gia sử dụng công nghệ không đốt dẫn đến việc các nhà sản xuất nước ngoài tìm cách chuyển công nghệ đốt sang Việt Nam. Những năm gần đây, các nhà máy xử lí rác bằng công nghệ đốt đã nở rộ tại nhiều tỉnh thành trong cả nước

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, năm 2015, cả nước có 161 cơ sở xử lý chất thải rắn bằng công nghệ đốt, trong đó chỉ có 11 cơ sở có công suất trên 100 tấn/ ngày, 57 cơ sở có công suất 5-10 tấn/ngày và có tới 100 lò đốt có công suất nhỏ- dưới 500kg/ giờ.

Những lò đốt rác cỡ nhỏ có chi phí đầu tư khoảng trên dưới 2 tỷ đồng được nhiều chính quyền địa phương lựa chọn do có thể giải quyết những vấn đề cấp bách của rác thải ngay tại các địa phương, chỉ tính riêng tỉnh Nam Định đã có tới 79 lò đốt rác công suất nhỏ.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia môi trường khuyến cáo, các lò đốt này đang phát thải những khí độc hại ra môi trường, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người dân. Một số ý kiến cho biết:

“Người ta không nhìn thấy rác đổ dọc bên kênh mương đường của xã thì nhìn thấy rất là sạch, nhưng cái đốt đó cũng không phân loại rác tại nguồn cho nên còn rất nhiều khi đốt vào sẽ trở thành khí dioxxin chất gây ung thư, và chính cái này”.

“Hậu quả của nó rất rõ, là chúng ta có thể làm được 1 việc là chúng ta đốt rác, chúng ta lại gây ô nhiễm nghiêm trọng và điều đó rất ảnh hưởng đến sức khỏe của chúng ta”.

Phân tích về cơ chế có thể sản sinh các chất độc hại khi vận hành các lò đốt rác công suất nhỏ, một số chuyên gia môi trường cho rằng, quá trình đốt phải đảm bảo duy trì nhiệt độ theo quy định, đặc biệt phải có hệ thống làm lạnh đột ngột, giảm nhiệt độ xuống khoảng 300 độ C mới có thể giải quyết được vấn đề phát thải khí furan và dioxin...

Tuy nhiên, hầu hết các lò đốt công suất nhỏ hiện nay đều không đảm bảo các tiêu chuẩn này.

Trong khi đó, TS Doãn Hà Thắng – chuyên gia vật lý plasma cho biết, để tiêu hủy rác hoàn toàn bằng công nghệ plasma đòi hỏi nhiệt độ của lò đốt phải lên tới 1200 độ C và chi phí rất cao. Nhưng trên thực tế các lò của Việt Nam hiện tại không thể tăng nhiệt độ lên 1.200 độ C và đặc tính rác của Việt Nam không phân loại tại nguồn nên trong quá trình đốt rác sẽ phát thải dioxin và furua.

Khí thải độc hại từ các lò đốt rác nhỏ ảnh hưởng tới môi trường, sức khỏe của người dân

Điều đáng nói, theo TS Doãn Hà Thắng, hiện nay công tác quản lý khí phát thải của các lò đó, nhà máy xử lý rác còn nhiều bất cập. Việc thực hiện đo khí dioxin phát thải từ các để kiểm soát lượng khí phát thải, nhất là khí dioxin chỉ có thể lấy mẫu tại chỗ về phòng thí nghiệm để phân tích, nhưng chi phí rất cao từ hàng chục đến hàng trăm triệu/ lần.

Bởi vậy, một số nhà máy xử lý rác tại Việt Nam (trong đó có nhà máy xử lý rác tại Cần Thơ) cho rằng có đặt sensor để quản lý khí dioxin là điều không thực tế . TS Doãn Hà Thắng nêu ý kiến:

“Để đo được khí đioxin, không thể dùng sensor, mà những phòng thí nghiệm có thể phân tích được , đo được khí dioxin là rất hiếm ở trên thế giới, chỉ ở Mỹ. Do vậy người ta mới muốn ngay từ khi đưa ra 1 phương pháp chuẩn ngăn chặn từ đầu còn hơn, còn hơn là để phát thải ra rồi đuổi theo để đo, cái này không chỉ phù hợp một điểm mà 1 điểm liên hoàn móc nối với nhau”.

KTS Trần Huy Ánh, công tác tại Hội kiến trúc sư Hà Nội cho biết, thực tế cho thấy, một số lò đốt rác công suất nhỏ mặc dù đã được một số cơ quan chuyên môn giám định về chất lượng, nhưng chỉ sau khoảng 2-3 năm, các lò đốt rác này bị bỏ không, tạm dừng hoạt động.

Nguyên do là một số lò đốt không thể cháy, trong khi những lò có thể hoạt động có chi phí cao và gây ô nhiễm không khí, ảnh hưởng đến các hộ dân xung quanh. KTS Trần Huy Ánh cho rằng, hiện nay, các cơ quan Nhà nước chưa thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm trong việc kiểm soát các công nghệ xử lý rác nhập khẩu vào Việt Nam:

“Ngay cả đối với các nhà máy lớn, công suất hàng ngàn tấn/ năm, cũng không có cơ quan nào đứng ra đảm bảo công nghệ nào phù hợp với Việt Nam mà không gây khí phát thải độc hại Trong khi đó, rõ ràng trách nhiệm về công nghệ, chất lượng và bảo vệ môi trường, trách nhiệm Nhà nước là thuộc Bộ khoa học công nghệ và tài nguyên môi trường chưa hề có một công bố nào công khai để mà các doanh nghiệp, địa phương dựa vào đó để thực hiện các dự án đốt rác, trong phạm vi an toàn, kinh tế, hiệu quả”.

Đồng tình với quan điểm này, bà Nguyễn Ngọc Lý- Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Môi trường và Cộng đồng cho rằng, việc quản lý công nghệ xử lý rác là điều cần phải quan tâm. Bởi vì, do chưa có sự nghiên cứu và đầu tư cho công nghệ xử lý rác ngay từ đầu nên hậu quả là nước ta đã xuất hiện những lò đốt rác mang tính tự phát, và gây ra những ảnh hưởng đến môi trường. Do vậy, bài toán đặt ra là các cơ quan chức năng cần phải có những cơ chế quản lý và sự định hướng, hướng dẫn rõ ràng bề công nghệ xử lý rác nhằm tránh những ảnh hưởng đến môi trường.

Để thực sự giải quyết vấn đề rác thải Việt Nam cần có sự tham vấn của các chuyên gia lựa chọn công nghệ, cũng như cải tiến công nghệ, đưa khoa học vào để cho các nhà máy có hiệu quả hơn

Kênh VOV Giao thông đã có cuộc trao đổi với GS-TSKH Phạm Ngọc Đăng- Chủ tịch Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường xung quanh vấn đề quản lý các nhà máy xử lý rác hiện nay.

PV: Thưa GS-TSKH Phạm Ngọc Đăng, có ý kiến cho rằng, hiện nay tại Việt Nam có rất nhiều công nghệ xử lý rác khác nhau, tuy nhiên chưa có công nghệ nào thực sự phù hợp với Việt Nam. Ông có bình luận gì về điều này?

GS-TSKH Phạm Ngọc Đăng: Theo tôi, tính chất rác của Việt Nam và tính chất rác của những nước nhập khẩu công nghệ có sự khác nhau. Rác các nước đó phần lớn là được phân loại từ nguồn. Còn tại Việt Nam chưa thực hiện được phân loại rác từ nguồn cho nên các loại rác chở đến nhà máy phải phân loại, rất nhiều thứ khác… Cho nên công nghệ đó về Việt Nam chắc phải điều chỉnh hoặc cải tiến thì mới phù hợp chứ lấy nguyên công nghệ đó thì không phù hợp.

Lò đốt rác lò nhỏ là lò đốt tình thế thôi. Đốt rác phải sử dụng công nghệ cao, những đốt rác thải lẫn lộn sẽ dễ thoát ra cái khí furan, dioxin gây chết người, nhiệt độ không bảo đảm, không có bộ lọc thì gây ô nhiễm môi trường. Việt Nam những lò nhỏ đó làm gì có tiền mà lọc, nhiệt độ cũng thấp cho nên tình thế, rác bừa bãi quá rồi cho nên Bộ xây dựng cũng nhanh chóng thông qua các lò đó để nhanh chóng giải quyết chất thải rắn, chứ cái đó không phải là chiến lược lâu dài.

Đã đến lúc công nghệ đó phải phá đi thôi, đừng để tồn tại đầy rẫy ở nước ta tràn lan độc hại, tràn lan ô nhiễm. Nhìn thấy rác thì đỡ đi nhưng ô nhiễm nước là rất lớn. Tôi không tán thành chủ trương phát triển cái đó, thà rằng chúng ta chôn đúng quy định còn đỡ nguy hiểm hơn, chỉ hơn đốt bừa bãi, đốt đống ngoài đường, Theo tôi, đã đến lúc cần phải xây dựng lò đốt lớn hơn, có khả năng đầu tư công nghệ, xử lý chất thải, khí thải, nước thải cho đúng với quy chuẩn môi trường.

PV: Thưa Giáo sư, hiện nay Việt Nam đã có những quy định, văn bản để quản lý công nghệ nhập xử lý rác nhập khẩu vào Việt Nam?

GS-TSKH Phạm Ngọc Đăng: Về công nghệ không quy định được. Người ta chỉ có quy định chất lượng sản phẩm đầu ra đối với hàng hóa, còn đối với công nghệ môi trường, người ta quy định mức độ tối đa cho phép của các chất gây ô nhiễm thải ra môi trường thôi. Chúng tôi là những chuyên gia, đã đề nghị với Nhà nước rất nhiều lần từ tổng kết, đánh giá, hội thảo để mà ngay các công nghệ trong nước cũng cần phải lựa chọn công nghệ nào cho tốt, mình đề xuất những biện pháp để hoàn thiện hơn để phổ biến. Ngay cả đối với những công nghệ nước ngoài cũng phải rút kinh nghiệm và tổng kết xem, mình cải tiến cái gì cho phù hợp .

Để mà thực sự giải quyết vấn đề rác thải Việt Nam cần có sự tham vấn của các chuyên gia lựa chọn công nghệ, cũng như cải tiến công nghệ, đưa khoa học vào để cho các nhà máy có hiệu quả hơn. Hiện có rất nhiều nhà máy không hiệu quả hoặc làm một thời gian sau đó trở thành đống rác, rất lãng phí. Nhất là các dự án nước ngoài người ta tài trợ cho mình. Lúc đầu người ta còn tham gia vào việc điều hành thì nhà máy còn chạy, sau khi bàn giao cho Việt Nam rồi nhà máy chết dí. Tức là cách học tập kinh nghiệm nước ngoài chưa đến nơi, đến chốn.

PV: Vâng xin cám ơn Giáo sư!

Trước những ảnh hưởng tới môi trường, sức khỏe người dân từ khí phát thải của các lò đốt rác, Bộ Tài Nguyên môi trường đã ban hành Quy chuẩn 61 năm 2016 đối với các lò đốt chất thải rắn sinh hoạt, đồng thời khuyến cáo các địa phương không xây dựng những lò đốt công suất nhỏ. Để giải quyết vấn đề rác thải tại các đô thị hiện nay nên lựa chọn công nghệ xử lý rác nào?

Tác giả: Hải Hà - Kênh VOV Giao thông 13/11/2018 02:22:39
Bình luận

0 bình luận

    Chưa có bình luận

Gửi bình luận

Ảnh - Clip

VOVGT HÀ NỘI



VOVGT TP HỒ CHÍ MINH



MEKONG

Mạng xã hội

Thống kê lượt Like trang vovgiaothong.vn của các mạng xã hội trên thế giới.

Giao thông đô thị

Thể thao