Đừng để Việt Nam trở thành bãi rác (Bài 1): 'Loạn' công nghệ xử lý rác

Tác giả: Hải Hà - Kênh VOV Giao thông 09/11/2018 03:54:19

VOVGT-Nhiều chuyên gia lo ngại, việc nhập ồ ạt công nghệ xử lý rác thải công suất nhỏ thiếu kiểm định chất lượng có thể khiến tình trạng ô nhiễm ngày càng tăng.


Bình quân mỗi ngày tại Hà Nội, lượng chất thải rắn thu gom đạt gần 7.000 tấn; TP. HCM trên 8.000 tấn và đang có xu hướng gia tăng

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Theo thống kê, trung bình mỗi ngày tài Hà Nội, lượng chất thải rắn thu gom đạt gần 7.000 tấn, Tp.HCM trên 8.000 tấn và có xu hướng ngày càng gia tăng. Để xử lý lượng rác thải rắn sinh hoạt hàng ngày trong điều kiện diện tích chôn lấp ngày càng bị thu hẹp, nhiều địa phương đã đưa vào hoạt động nhiều nhà máy xử lý rác bằng công nghệ đốt.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia lo ngại, công tác kiểm định công nghệ lò đốt rác này hiện vẫn còn nhiều bất cập, tiềm ẩn những nguy cơ phát thải chất ô nhiễm ra môi trường, thậm chí có cả những chất gây ung thư. Kênh VOV Giao thông đã có cuộc trao đổi với Thạc sỹ Nguyễn Khánh Long- Phó trưởng phòng Quản lý chất thải rắn, Cục hạ tầng kỹ thuật Bộ Xây dựng về các công nghệ xử lý rác hiện nay. Mời Quý vị và các bạn cùng lắng nghe:

PV: Thưa ông, hiện nay, để giải quyết vấn đề rác thải sinh hoạt hiện nay, những công nghệ xử lý rác nào đang được sử dụng tại Việt Nam?

TS. Nguyễn Khánh Long: Các công nghệ đàu tiên là chôn lấp, chôn lấp hợp vệ sinh, thứ hai là sản xuất phân composite nhưng ở Việt Nam hiện rất kém, hiệu suất sản xuất ra phân thấp. VD như lượng vào là 100 tấn, lượng rác trơ và lượng rác không thể đem đi ủ phân được và còn lại sau khi ủ phân còn tới trên 60%. Còn lại ta chỉ ủ phân được 20-30%, thời gian lâu. Nếu mà ủ phân không, không có các công nghệ khác thì tỷ lệ chôn lấp rất cao. Căn cứ trên cái đó, giai đoạn 2008 -2013, 2014 chủ yếu là phát triển ủ phân composite. Sau đó khi áp dụng công nghệ đấy xong, lượng rác còn lại chôn lấp quá nhiều nên nhiều cơ sở trang bị thêm lò đốt.

Bây giờ trong giai đoạn hiện nay đang phát triển nhiều công nghệ đốt từ quy mô nhỏ đến quy mô công nghiệp, chủ yếu là lò đốt quy mô nhỏ để giải quyết phần còn lại sau khi phân loại thành chất hữu cơ cho các nhà máy đã sản xuất phân compose, còn đốt trực tiếp hiện giờ số lượng nhà máy rất ít, hiện chỉ có lò đốt ở Xuân Sơn (Sơn Tây) và nhà máy ở trong Cần Thơ đang vận hành chạy thử và 1 nhà máy Khe Giang, Uông Bí là nhà máy đốt trực tiếp. Còn chủ yếu là nhà máy đốt chất trơ sau khi phân loại chất hữu cơ cho các nhà máy đã có dây chuyền sản xuất phân composte.

PV: Hiện nay việc quản lý khí thải của các nhà máy đốt rác do đơn vị nào quản lý?

TS. Nguyễn Khánh Long: Quản lý khí do Bộ TNMT là Quy định 61, trong đó có yêu cầu về kích thước buồng đốt, thành phần khí thải, mỗi lò đốt phải có quan trắc nhất định nhưng cái sensor thì người ta không có. Nếu có yêu cầu hiện đại hơn là yêu cầu NOX, No2, nhiệt độ buồng đốt và đầu ra của ống khói…. Hiện các nhà máy trên thế giới đang treo monitoring để người dân kiểm soát được nồng độ này có được đảm bảo không, bên cạnh đó có ngưỡng để so sánh, bên cạnh đó các cơ quan quản lý về môi trường, chi cục quản lý môi trường quản lý và quan trắc việc đó.

PV: Vâng xin cám ơn ông!

Thực tế cho thấy các bãi chôn lấp rác chiếm nhiều diện tích nhưng không hợp vệ sinh gây ô nhiễm môi trường đất, nước và không khí

Theo Báo cáo “Tổng quan Chất thải rắn Việt Nam” do Cục Hạ tầng Kỹ thuật – Bộ Xây dựng (BXD) và JICA thực hiện, năm 2015, tổng khối lượng chất thải rắn sinh hoạt thu gom tại Việt Nam là trên 15.600 nghìn tấn, trong đó có 71,1% được chôn lấp trực tiếp, 28,9% tổng khối lượng được thu gom và xử lý tại các cơ sở trung gian. Hiện nay tại Việt Nam đang sử dụng 3 công nghệ để xử lý rác bao gồm công nghệ chôn lấp, công nghệ ủ phân hữu cơ và đốt.

Trong đó, công nghệ phổ biến là chôn lấp. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, các bãi chôn lấp rác chiếm nhiều diên tích nhưng không hợp vệ sinh, phần lớn là bãi rác tạm, lộ thiện, không có hệ thống thu gom và xử lí nước rỉ rác… đang là nguồn gây ô nhiễm môi trường đất, nước không khí.

Bởi vậy, trong những năm gần đây, nhiều nhà máy xử lý rác bằng công nghệ đốt đã được xây dựng và phát triển để xử lý rác thải rắn sinh hoạt thu gom hàng ngày. Số liệu của Bộ Tài nguyên môi trường cho thấy, năm 2016, cả nước có khoảng 200 lò đốt chất thải rắn sinh hoạt, đa số là các lò đốt công suất nhỏ, dưới 500kg/ giờ và chỉ có một số lượng ít là các nhà máy lớn.

PGS-TS Vũ Thị Vinh – Nguyên Tổng thư ký Hiệp hội đô thị Việt Nam cho biết, công nghệ của các nhà máy đốt rác tại Việt Nam ngày càng đa dạng nhưng hiệu quả thực tế chưa được tổng kết, đánh giá một cách đầy đủ. Trong 161 cơ sở đốt, có tới 78% cơ sở đốt không có kế hoạch thu hồi năng lượng.

Bên cạnh một số nhà máy có thể thu hồi năng lượng để phát điện thì vẫn còn nhiều những lò đốt nhỏ, có thể phát thải ra môi trường. Đặc biệt là, với vốn đầu tư chỉ hơn 2 tỷ đồng, các xã huyện, ngoại thành đã có thể đầu tư được một lò đốt nhỏ công suất khoảng 10 tấn/ ngày nhưng điều đáng lưu ý là công nghệ của các lò đốt này chưa được kiểm định. PGS-TS Vũ Thị Vinh cho biết:

“Thực ra cũng có 1 số địa phương khi người ta thu gom rác. Người ta không nhìn thấy rác đổ dọc bên kênh mương đường của xã thì nhìn thấy rất là sạch, nhưng cái đốt đó cũng không phân loại rác tại nguồn cho nên còn rất nhiều khi đốt vào sẽ trở thành khí dioxxin chất gây ung thư. Bởi vì chính cái lò này mặc dù theo công nghệ Nhật Bản nhưng chế tạo ở Thái Lan, còn chế tạo ở THái Lan hay Việt Nam thì cái này vẫn chưa có 1 sự kiểm định cho rõ”.

Các chuyên gia môi trường khuyến cáo, công nghệ đốt rác lò nhỏ tiềm ẩn hiểm họa đối với môi trường, nhưng nhiều tỉnh miền Bắc Thái Nguyên, Nam Định, Bắc Giang…vẫn tiếp tục đầu tư lò nhỏ công suất từ 8-10 tấn rác/ ngày để xử lý rác thải sinh hoạt. Trong khi đó, việc thanh tra vẫn chưa thể tiến hành vì đến nay, Việt Nam vẫn chưa có những quy chuẩn về lò đốt rác.- bà Vinh nhấn mạnh.

 

Việc nhập khẩu ồ ạt những lò đốt rác công suất nhỏ thiếu kiểm định về chất lượng có thể khiến cho tình trạng ô nhiễm môi trường thêm trầm trọng

KTS Trần Huy Ánh- công tác tại Hội kiến trúc sư Hà Nội thừa nhận, các đô thị của Việt Nam đang đối mặt với việc xử lý lượng rác thải với khối lượng lớn nên thời gian qua, đã có nhiều nhà máy xử lý rác công nghệ Trung Quốc hoặc chủ đầu tư là người Trung Quốc được nhập khẩu vào Việt Nam. Cụ thể: năm 2017, Tp Cần Thơ khởi công xây dựng nhà máy điện rác công suất 400 tấn /ngày, do Everbright International (Trung Quốc) thực hiện, đầu tư hơn 1.000 tỉ đồng.

Ngay trong tháng 7 vừa qua, UBND tỉnh Hải Dương đã có quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư Dự án Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt, phát điện tỉnh Hải Dương tại xã Lương Điền, huyện Cẩm Giàng với tổng vốn đầu tư 1.025 tỷ đồng Dự án do Công ty United Expert Investments Limited liên doanh với đối tác Việt Nam thực hiện. Đơn vị này từng triển khai nhiều dự án xử lý rác thải sinh hoạt tại Phú Thọ, Thanh Hóa, Hà Nội. Các lò này hoạt động nhưng chưa được kiểm định đầy đủ.

KTS Trần Huy Ánh nhấn mạnh, vấn đề xử lý rác thải tại các đô thị hiện nay là rất bức thiết nhưng vẫn phải cẩn trọng trong việc lựa chọn các công nghệ của các nhà máy xử lý rác:

“Việc lựa chọn những công nghệ xử lý rác không kiểm soát gắt gao có thể ảnh hưởng đến ô nhiễm môi trường. Và vô hình chung, Việt Nam trở thành bãi rác của những công nghệ rác trên thế giới”.

TS Doãn Hòa Thắng- chuyên gia vật lý plasma hàng đầu cho biết, xử lý rác thải bằng phương pháp nhiệt (thường hay gọi là đốt), hiện nay có nhiều công nghệ khác nhau: đốt tự phát, đốt lò nhỏ mà không kiểm soát khí đầu ra, đốt rác sinh khối để phát điện là khí hóa để phát điện. Tuy nhiên, hầu hết các công nghệ đốt rác đều không phù hợp với rác của Việt Nam.

“Khi chúng ta nhập một cái lò của quốc tế về, và kể cả nhập khẩu nguyên chiếc hay được đưa về sản xuất ở nước thứ 3 thì không phù hợp với rác của Việt Nam, chúng ta mắc ngay ở chỗ đó. Đặc thù là rác của chúng ta không phân loại. Nếu mà không phân loại sẽ không tác được các chất mà sau khi đốt sẽ phát sinh ra khí độc hại như đi ô xin và furan”.

TS Doãn Hòa Thắng cho biết,công nghệ đốt rác hiện nay không còn được nhiều nước trên thế giới sử dụng, nên các nhà sản xuất nước ngoài đã tìm cách chuyển những công nghệ này vào Việt Nam. Trong khi đó, công tác quản lý khí phát thải của các nhà máy đốt rác tại Việt Nam không tốt, chi phí cao. Bởi vậy, thay vì quản lý lượng khí thải phát ra, các cơ quan chức năng nên quản lý quy trình xử lý rác ngay từ đầu để quy trình đó không thải ra khí đốt độc hại.

Các nhà máy xử lý rác của Việt Nam hiện đang sử dụng nhiều công nghệ khác nhau, từ những công nghệ nhập khẩu của Châu Âu đến những công nghệ từ Nhật Bản, Trung Quốc,…

Các chuyên gia đánh giá, việc nhập khẩu ồ ạt những lò đốt rác công suất nhỏ nhưng thiếu kiểm định về chất lượng có thể khiến cho tình trạng ô nhiễm môi trường thêm trầm trọng khi những nhà máy, công nghệ đốt phát thải lượng lớn những chất độc hại ra môi trường.

Tác giả: Hải Hà - Kênh VOV Giao thông 09/11/2018 03:54:19
Bình luận

0 bình luận

    Chưa có bình luận

Gửi bình luận

Ảnh - Clip

VOVGT HÀ NỘI



VOVGT TP HỒ CHÍ MINH



MEKONG

Mạng xã hội

Thống kê lượt Like trang vovgiaothong.vn của các mạng xã hội trên thế giới.

Giao thông đô thị

Thể thao