Kinh nghiệm phát triển nhà ở xã hội cho công nhân – Bài học nào cho Việt Nam

Tác giả: Hải Hà - Kênh VOV Giao thông 09/05/2018 07:01:01

VOVGT-Sự thiếu hụt nhà ở cho công nhân vừa có thể gây tâm lý bất an, vừa làm gia tăng những chi phí xã hội không cần thiết cho việc đi lại...


|
Khu nhà ở xã hội của IDICO tại Nhơn Trạch, có trên 90% công nhân mua và thuê (Ảnh: Báo Đồng Nai)

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Sự thiếu hụt nhà ở cho công nhân vừa có thể gây tâm lý bất an, vừa làm gia tăng những chi phí xã hội không cần thiết cho việc đi lại, ùn tắc giao thông trong quá trình tham gia giao thông của công nhân viên. Đây cũng là vấn đề nhiều đô thị khác trên thế giới phải đối mặt trong quá trình phát triển công nghiệp hóa.

Phóng viên Kênh VOV Giao thông có cuộc trao đổi với TS Nguyễn Thị Mai- giảng viên Trung tâm nghiên cứu vùng và đô thị, trường Đại học Bắc Carolina tại Mỹ về một vài mô hình phát triển nhà ở xã hội cho công nhân.

PV: Mỹ là quốc gia thành công trong việc xây dựng và phát triển các mô hình nhà ở xã hội, đối với nhà ở cho các công nhân lao động, chính phủ Mỹ chú trọng tới những điều kiện gì?

TS Nguyễn Thị Mai: Ở Mỹ chúng tôi có nhiều chương trình liên quan đến nhiều nhà ở, trong đó có chương trình nhà ở xã hội. Những nhà ở xã hội thông thường là do Nhà nước đầu tư, trong đó bán cho người dân chủ yếu là những người có thu nhập thấp.

Chương trình nhà ở xã hội ở MỸ thường dành cho những người có thu nhập thấp và tương ứng với trình độ dân trí ở mức thấp và tỷ lệ thất nghiệp cao. Chương trình nhà ở gắn với việc làm: (Moving to work) cung cấp tài chính cũng như hướng dẫn cho các nhà quản lý nhà ở.

Ngoài việc cung cấp nhà ở, các cơ quan quản lý còn đem lại những cơ hội việc làm, chương trình dạy nghề và chương trình nâng cao các kỹ năng xã hội cần thiết, cung cấp những kiến thức cần thiết để có thể gia nhập xã hội.

PV: Bà có khuyến nghị gì cho Việt Nam khi xây dựng, phát triển các mô hình nhà ở xã hội dành cho những người có thu nhập thấp, đặc biệt cho các công nhân làm việc tại các KCN, KCX thưa bà?

TS Nguyễn Thị Mai: Tôi cũng chưa có nhiều thời gian để nghiên cứu cụ thể về các trường hợp cua Việt Nam nhưng theo tôi, về cơ bản những kỹ năng của người lao động và cơ hội việc làm sẵn có ở địa phương đó. Hiện tại những dự án nhà ở xã hội tập trung ở những nơi đã có việc làm nhưng người lao động chưa đủ trình độ hoặc chưa đủ kỹ năng cần thiết thì cần một chương trình gì đó giúp người dân hoàn thiện những kỹ năng cần thiết cho thị trường lao động thì đó là 1 cách tiếp cận.

Trong trường hợp người lao động đã có kĩ năng nhưng chưa có việc làm thì chính phủ cần xây dựng những chính sách và đầu tư tạo thêm công ăn việc làm cho người dân tại những khu vực đó..

PV: Vâng xin cám ơn bà!


Nhà ở xã hội dành cho công nhân tại Bình Dương (Ảnh: Lao Động)

Theo các chuyên gia, tùy theo điều kiện phát triển kinh tế, chính sách xã hội của từng địa phương mà mỗi quốc gia có những chính sách phát triển nhà ở xã hội khác nhau.

Tuy nhiên, TS.KTS. Ngô Lê Minh-Trường Đại học Tôn Đức Thắng cho rằng hiện nay kinh nghiệm của nhiều quốc gia trên thế giới có 3 mô hình phát triển nhà ở xã hội mới: Xây dựng tập trung kiểu mới, Tập trung hỗ trợ tài chính và Đa dạng hóa hướng đến vai trò tư nhân và cộng đồng. Một quốc gia có thể tập trung một mô hình phát triển, trong khi quốc gia khác, có thể phát triển đồng thời nhiều mô hình với mức độ ưu tiên khác nhau.

Một số chuyên gia nêu ý kiến:

Có 3 mục tiêu chính mà chính quyền địa phương cần phải đạt tới trong chương trình là phải giảm chi phí và tăng hiệu quả sử dụng vốn. Thứ hai là tăng sự lựa chọn của nhà ở và thứ ba là giúp tăng thu nhập của người dân và dần dần giúp họ di chuyển ra khỏi những khu nhà đã xuống cấp. Và yêu cầu đối với chính quyền địa phương là phải đáp ứng đủ nhu cầu nhà ở nhưng vẫn phải đáp ứng chất lượng nhà ở vẫn phải đáp ứng những tiêu chuẩn xây dựng.

Mô hình nhà ở sở hữu. Ở Singapore hầu như người dân sống trong nhà ở sở hữu. Mô hình thứ 4 là sự tham gia của Chính phủ, khác với Singapore và các nước khác, Hà Lan và Nhật Bản không trực tiếp tham gia vào dự án nhà ở xã hội mà được giao cho một đơn vị khác phụ trách. Đó là hợp tác xã nhà ở phụ trách.

Hiện nay, Hà Nội và Tp.HCM là những thành phố thu hút lượng lớn người lao đông, công nhân từ các tỉnh lân cận về làm việc tại các KCN, KCX. Tuy nhiên, nguồn cung đáp ứng nhu cầu về nhà ở cho công nhân, người lao động hiện mới chỉ đáp ứng được khoảng 10%.

Hiện Hà Nội có 10 khu công nghiệp đang hoạt động với quy mô trên 1.700 ha đất và khoảng trên 144 nghìn công nhân.

Tuy nhiên, hiện thành phố mới chỉ có 4 KCN đã bố trí đất theo quy hoạch để xây dựng nhà ở công nhân là: KCN Phú Nghĩa, KCN Thăng Long, KCN Quang Minh II, KCN Thạch Thất-Quốc Oai.

Trong khi đó, mặc dù, năm 2017 thành phố Hồ Chí Minh đã hoàn thành 35 dự án xây dựng Nhà lưu trú công nhân đáp ứng gần 39.400 chỗ ở cho công nhân nhưng xét tổng chỗ ở xây mới chỉ giải quyết được 15% nhu cầu về chỗ ở cho người lao động.

Dự báo đến năm 2020, thành phố cần phát triển thêm gần 246 nghìn chỗ ở cho công nhân, người lao động để họ yên tâm làm việc.

PGS-TS Phạm Đình Tuyển- Chủ nhiệm Bộ môn Kiến trúc Công nghệ, trường ĐH Xây dựng Hà Nội cho rằng, việc xây dựng và phân bổ nhà ở xã hội nếu không được quy hoạch hợp lý, không đi kèm với những tiện ích xã hội và công ăn việc làm có thể gây ra tình trạng “dao động con lắc”, gây lên những áp lực về giao thông cho thành phố.

Từ các mô hình nhà ở xã hội cho công nhân tại nhiều đô thị trên thế giới, GS-TS Phạm Đình Tuyển cho rằng, điều quan trọng là các cấp chính quyền, doanh nghiệp phải nhận thức được vai trò quan trọng của phát triển mô hình nhà ở xã hội. PGS-TS Phạm Đình Tuyển phân tích:

"Giống như kinh nghiệm của châu Âu là người dân di cư từ nông thôn ra thành thị, và doanh nghiệp dồn hết vai trò cho Nhà nước. Nhà ở XH lại không được quan tâm giải quyết. Tính chủ động của cộng đồng dân cư ở trong trường hợp này còn nhiều lúng túng. Đầu tiên chúng ta học bài học. Mặc dù họ rất giàu có nhưng họ vẫn quan tâm đến NOXH vì họ coi đấy là bộ mặt của họ, thương hiệu của họ, vị thế của họ. Thứ hai họ rất chú trọng tới việc làm, không chỉ cung cấp nơi ở, thậm chí họ còn cho họ phiếu nhà ở, để người ta lựa chọn nhà gần nơi làm."

Đồng tình với quan điểm này, TS Võ Kim Cương- Nguyên Kiến trúc sư trưởng của Tp.HCM cho rằng, để xây dựng những dự án nhà ở xã hội phù hợp với nhu cầu của công nhân, người lao động thì cần phải thực hiện điều tra nguyện vọng của người dân.

Để người lao động thực sự gắn bó với công việc thì chỗ ở của họ cũng phải thỏa mãn những tiện ích về mặt giao thông, xã hội, đáp ứng nhu cầu của các thành viên khác trong gia đình. TS Võ Kim Cương nêu ý kiến:

"Lâu nay có tình trạng chỉ có ý kiến của Nhà nước hoặc chủ đầu tư nên ý kiến đó không phù hợp, lúc đó dự án không khả thi. Nhu cầu ở của người dân đặc biệt là những người có thu nhập thấp thì không phải người ta chỉ có chỗ ở mà chỗ ở thực sự của họ còn ràng buộc nhiều điều kiện khác. Thì phải quy hoạch một cách nào đó, giải quyết đồng bộ chuyện đó. Cho nên việc quy hoạch nhà ở cho người có thu nhập thấp cũng phải xem xét toàn diện nhu cầu của người ta. Kinh nghiêm các nước cũng như thế thôi, quy hoạch dựa trên nhu cầu."


Đến năm 2020, TP Hồ Chí Minh sẽ có thêm 200.000 chỗ ở cho công nhân (Ảnh: Thời báo Tài Chính)

GS-TSKH Đặng Hùng Võ- Nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết, thiết kế không gian ở cho người lao động, công nhân tại các KCN, KCX cũng cần phải đảm bảo được không gian riêng cho các thành viên nhưng cũng không được hình thành lên những khu nhà ổ chuột trên cao. Hiện nay, giải pháp phân chia không gian trong một căn hộ đã có nhiều cách. Ví dụ như FPT cũng đưa ra giải pháp phân chia căn hộ thông minh. GS-TSKH Đặng Hùng Võ phân tích:

"Vài 3 người có thể ở chung trong 1 không gian 45m nhưng có thể có cách phân chia để tạo ra được những không gian riêng, thì tôi cho rằng đó là những giải pháp nhiều người kiến nghị và cũng không làm cho việc phân chia này tạo ra những cái hộp diêm, những nơi được gọi là hình dáng ổ chuột thì chúng ta cũng có những cách phân chia không tạo ra cảm giác ổ chuột. Đây là giải pháp kỹ thuật trong việc phân chia căn hộ mà rất phù hợp với nhu cầu của từng người công nhân một và khả năng chi trả của từng người công nhân một, chi trả cho mình."

TS Phạm Sỹ Liêm- Phó Chủ tịch Tổng hội xây dựng Việt Nam cho rằng, hiện nay chính quyền các thành phố lớn cũng đang rất quan tâm đến việc xây dựng nhà ở xã hội cho công nhân, người lao động. Tuy nhiên, mô hình phát triển nhà ở này chỉ thực sự bền vững và giải quyết căn cơ nhu cầu của người dân nếu như có sự phối hợp chặt chẽ của nhiều bên:

"Trong điều kiện của Việt Nam thì lo nhà ở cho công nhân thì phải 3 bên. Một là chủ doanh nghiệp phải lo. Cái thứ 2 là công đoàn, công đoàn đại diện cho công dân. Công đoàn đứng ra bàn bạc với doanh nghiệp để lo việc như thế nào. Thứ 3 là chính quyền. Chính quyền phải đôn đốc họ cùng giúp đỡ họ."

Giải quyết nhu cầu nhà ở cho người lao động, công nhân tại các KCN- KCX là việc làm cần thiết trong bối cảnh hiện nay đang có tới 70-80% người lao động không có nhà ở. Các doanh nghiệp cần thể hiện trách nhiệm xã hội đối với những công nhân của doanh nghiệp mình, cùng phối hợp chặt chẽ với cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương để tìm kiếm, xây dựng mô hình nhà ở phù hợp cho công nhân.

Tác giả: Hải Hà - Kênh VOV Giao thông 09/05/2018 07:01:01
Bình luận

0 bình luận

    Chưa có bình luận

Gửi bình luận

Ảnh - Clip

VOVGT HÀ NỘI



VOVGT TP HỒ CHÍ MINH



MEKONG

Mạng xã hội

Thống kê lượt Like trang vovgiaothong.vn của các mạng xã hội trên thế giới.

Giao thông đô thị

Thể thao