Phát triển đô thị xanh- Tương lai nào cho Việt Nam? - Bài 1: Xây dựng cơ sở hạ tầng xanh nhằm tạo dựng một đô thị bền vững

Tác giả: Hải Hà - Kênh VOVGT Quốc gia 04/02/2017 12:00:00

VOVGT - Phát triển đô thị xanh, bền vững là xu hướng nhiều quốc gia trên thế giới đang hướng tới. Vậy tương lai nào cho Việt Nam?


Biến đổi khí hậu đã và đang có những ảnh hưởng mạnh mẽ đến đời sống xã hội của Việt Nam. Mỗi năm thiên tai làm thiệt hại khoảng 1,5% GDP của đất nước và làm khoảng 500 người chết và mất tích. Tại các đô thị lớn như Hà Nội và Tp.HCM, thường xuyên phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm không khí và ngập lụt mỗi khi mùa mưa đến, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển kinh tế và chất lượng sống của người dân. Trước tình hình này, năm 2016, Việt Nam Nam đã cam kết giảm 8% lượng phát thải khí nhà kính vào năm 2030 và có thể giảm đến 25% nếu nhận được hỗ trợ hiệu quả từ cộng đồng quốc tế.

Để thực hiện cam kết này, từ nay đến năm 2020, Việt Nam sẽ tiếp tục thực hiện các hoạt động giảm nhẹ phát thải nhà kính trong các chương trình hành động ứng phó với biến đổi khí hậu và tăng trưởng xanh đã được phê duyệt. Trong đó, khuyến khích các đô thị phát triển xanh và bền vững.

Phát triển đô thị xanh cho một tương lai bền vững- tương lai nào cho các đô thị Việt Nam? Chúng ta cần bắt đầu từ đâu, với những điều kiện, cơ chế ra sao và kinh nghiệm nào của những quốc gia tiên tiến mà Việt Nam có thể kế thừa, áp dụng? Mời các bạn cùng VOVGT đi tìm lời đáp cho những băn khoăn này trong loạt bài Giao thông đô thị dịp Tết Nguyên đán với bài đầu tiên nhan đề “Phát triển đô thị bền vững từ việc xây dựng cơ sở hạ tầng xanh”.

Quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ tại nhiều đô thị trên thế giới làm gia tăng số lượng dân cư sống tại các đô thị. Theo thống kê, hiện nay có khoảng 50% dân số sống tại đô thị và dự kiến con số này sẽ tăng lên mức 70% vào năm 2030. Các chuyên gia cho rằng, quá trình đô thị hóa đã thu hút sự tập trung người dân và tài sản tại các đô thị lớn sẽ gây áp lực lên hệ thống cơ sở hạ tầng đô thị, ảnh hưởng đến khả năng chống chịu của đô thị đối với những sự thay đổi của biến đổi khí hậu.

Ông Floruan Beranek- Chuyên gia cao cấp trách nhiệm xã hội, Tổ chức phát triển công nghiệp Liên hợp quốc cho biết: "Phát triển đô thị không chỉ là vấn đề của Việt Nam mà còn là vấn đề của nhiều nước trên thế giới. Phát triển đô thị đối mặt với nhiều thách thức. Thứ nhất là không gian bị giới hạn, số lượng người rất là đông và có rất là nhiều hệ quả kèm theo do mật độ người đông như vậy. Do những tác động tiêu cực như vậy thì môi trường và hệ sinh thái sẽ bị ảnh hưởng".

Ông Floruan Beranek- Chuyên gia cao cấp trách nhiệm xã hội, Tổ chức phát triển công nghiệp Liên hợp quốc

Trước những tác động tiêu cực của quá trình đô thị hóa lên hệ thống cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng đến môi trường và đời sống của cư dân đô thị, nhiều quốc gia trên thế giới đã lựa chọn phát triển đô thị xanh, nhằm giảm nhu cầu tiêu thụ năng lượng, giảm phát thải nhà kính, đảm bảo sự phát triển lâu dài, bền vững cho các đô thị.

TS Ngô Thọ Hùng- công tác tại tổ chức UNHABITAT, chuyên gia thực hiện Dự án phát triển đô thị xanh tại Việt Nam cho biết: "Kinh nghiệm phát triển các đô thị xanh trên thế giới là họ có một quy hoạch phát triển cơ sở hạ tầng hoàn chỉnh, luật phát thải chặt chẽ và con người có ý thức gìn giữ bảo vệ môi trường cao. Hệ thống xử lý rác thải, nước thải phải đồng bộ và tái sử dụng tại các nguyên nhiên liệu, tránh lãng phí tài nguyên thiên nhiên và tăng tải cho việc xử lý chất thải. Các ngành công nghiệp được phát triển theo hướng thân thiện với môi trường tiết kiệm nguyên nhiên liệu, các chất thải, khí thải phải được xử lý triệt để đảm bảo điều kiện phát thải ra môi trường. Tỷ lệ không gian cây xanh, mặt nước và các công trình công cộng cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo nên một thành phố xanh".

Thụy Điển là một quốc gia Bắc Âu cũng đã từng phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm môi trường vào những năm 1950-1960 do quá trình công nghiệp hóa và việc sử dụng nhiên liệu than để sưởi ấm. Tuy nhiên trong quá trình đô thị hóa, chính quyền các thành phố, trong đó có thành phố Stockholm đã lựa chọn mô hình phát triển đô thị bền vững với tên gọi “mô hình thành phố Symbio” – trong đó kết hợp quy hoạch tích hợp và chính sách bảo vệ môi trường.

Theo mô hình Symbio City, đô thị được quy hoạch thành các phân khu chức năng bao gồm khu ở, khu hành chính, thương mại dịch vụ, khối ngành công nghiệp, khu quản lý chất thải, xử lý nước… Trong quá trình xây dựng đô thị, tập trung vào việc tiết kiệm năng lượng và giảm thiểu phát thải khí CO2, sử dụng tối đa các rác thải, chất thải đô thị làm nguồn nguyên liệu tái tạo hữu ích cho các hoạt động giao thông vận tải và năng lượng địa phương.

Đối với nguồn nước, Thụy Điển đã ban hành Luật và những quy định để loại bỏ, di dời những nhà máy ở gần nguồn nước để làm sao giữ cho nguồn nước trong xanh, sạch hơn. Nhờ cách làm này đã giúp cho thành phố hạn chế việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch từ 80% xuống còn 3% và giảm phát thải tới 60% lượng CO2 vào môi trường, giảm 40% mức tiêu thụ nước và tiết kiệm được 90% năng lượng sử dụng.

Mô hình Symbio City

Bên cạnh đó, việc thiết lập và dành những khoảng không gian công cộng, diện tích cây xanh xung quanh các khu vực dân cư cũng được chính phủ Thụy Điển chú trọng. Chia sẻ về điều này, chuyên gia đô thị Asa Johanson, làm việc Công ty Niva Lanscape, Stockhom, Thụy Điển cho biết: "Ở Thụy Điển, chúng tôi đã có những phong trào mạnh mẽ để lưu trữ lại những không gian xanh, những không gian công cộng thân thiện với môi trường. Những phong trào này nhận được sự quan tâm của người dân đô thị. Chúng tôi phải tận dụng những không gian xen kẽ, hay tái sử dụng đường ray cũ để biến chúng trở thành những không gian cộng cộng chung cho cộng đồng. Chính quyền thành phố là những người trực tiếp thực hiện công tác quy hoạch đô thị và có thể tác động đến các nhà đầu tư để thực hiện theo đúng quy hoạch với tỷ lệ không gian xanh, không gian công cộng được nhiều nhất".

Các chuyên gia của Ngân hàng thế giới đánh giá, giống như nhiều đô thị khác trên thế giới, các đô thị tại Việt Nam phát triển còn thiếu kiểm soát. Nguyên nhân là do quá trình tăng trưởng và phát triển đô thị quá nhanh. Theo số liệu thống kê của Bộ Xây dựng, tính đến năm 2015, Việt Nam có khoảng 870 đô thị và tốc độ đô thị hóa đạt gần 36%, trong đó tại các một số địa phương, tốc độ đô thị hóa phát triển vượt mức dự báo dẫn đến sự mất cân đối, hạ tầng đô thị thiếu đồng bộ.

Trong khi đó, quy hoạch đô thị không được cập nhật thường xuyên, việc thực thi quy hoạch và quản lý rủi ro cơ sở hạ tầng nhiều bất cập, công tác quản lý hệ thống xử lý nước thải chưa được quan tâm đúng mức. Hậu quả là hệ thống sông, hồ tại nhiều đô thị bị ô nhiễm, tỷ lệ rác thải, chất thải rắn được xử lý và tái chế còn thấp, khí thải và và tiếng ồn đô thị đang ở mức cao. Tại một số đô thị trong đó có Hà Nội và Tp.HCM, còn phải đối mặt với tình trạng ngập lụt mỗi khi mưa lớn.

Singapore được đánh giá là quốc gia thực hiện thành công nhất mục tiêu phát triển đô thị xanh và bền vững trong khu vực châu Á.

Cũng theo đuổi mục tiêu cải thiện chất lượng môi trường từ việc tái tạo các chất thải thành những năng lượng có ích, Singapore đã thực hiện việc phân loại và thu gom rác từ nơi phát sinh, sau đó xử lý bằng phương pháp đốt tại 5 nhà máy, nhiệt lượng thu được từ các lò đốt dùng để phát điện.

Singapore được đánh giá là quốc gia thực hiện thành công nhất mục tiêu phát triển đô thị xanh và bền vững trong khu vực châu Á. Tiến sĩ Lưu Thái Cơ (Liu Thai Ker)- nguyên kiến trúc sư trưởng của Singapore, người được coi là cha đẻ, đặt nền móng cho kiến trúc Singapore hiện đại cho biết, để có thể xây dựng được hệ thống cơ sở hạ tầng đô thị bền vững, điều đầu tiên là thành phố phải có một quy hoạch tốt mang tính tổng thể. Trong đó, xác định rõ các phân khu để xây nhà, xây khu thương mại, khu công nghiệp…, đồng thời có quy hoạch chi tiết về mật độ dân số, số tòa nhà sẽ xây và những khu vực để phát triển sau này. Quy hoạch tổng thể của Singapore có tầm nhìn dài hạn cho cả một lộ trình phát triển tới 50 năm, thậm chí 100 năm. Khi thực hiện quy hoạch, các nhà làm quy hoạch không chỉ nhìn từng yếu tố một cách đơn lẻ mà phải có một cái nhìn tổng thể và đặc biệt phải dựa trên nhu cầu của người dân và của chính thành phố đó, chứ không phải dựa trên nguồn lực hay khả năng có thể thực hiện.

Tiến sĩ Lưu Thái Cơ (Liu Thai Ker)- nguyên kiến trúc sư trưởng của Singapore

Trong điều kiện hiện nay của Việt Nam, để có thể theo đuổi mục tiêu phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng tại các đô thị theo hướng xanh và bền vững, TS Lưu Thái Cơ- hiện là Chủ tịch Trung tâm thành phố đáng sống thuộc chính phủ Singapore khuyến nghị: "Chính phủ cần có quy hoạch tốt ở các thành phố. Thứ nhất, Chính phủ cần phải coi trọng ý kiến của các chuyên gia quy hoạch, đừng làm ảnh hưởng quá nhiều vào các ý kiến đó. Thứ hai, các bạn cần có những chuyên gia quy hoạch có nhiều kinh nghiệm nhất là những người đã chứng minh từng quy hoạch các thành phố tốt nên họ biết rõ họ đang nói về cái gì. Thứ ba, sau khi quy hoạch Chính phủ phải tuân thủ theo quy hoạch và thực hiện. Trong quy hoạch, phải xác định rõ những khu vực nào được xây dựng, và những khu vực nào không được xây dựng nhà cao tầng. Và tất cả những điều cần thiết lúc này là các bạn phải có một quy hoạch tổng thể thật tốt và có tầm nhìn dài hạn".

Phát triển đô thị xanh, bền vững là xu hướng nhiều quốc gia trên thế giới đang hướng tới. Để thực hiện mục tiêu này, trong công tác quy hoạch đô thị phải tính tới nhiều yếu tố khác nhau trong đó có việc phát triển cơ sở hạ tầng bền vững, tính đến vấn đề môi trường và phát triển các công trình xây dựng, các dự án xanh. Vậy các công trình xanh của Việt Nam đang được triển khai ra sao, kinh nghiệm nào của thế giới mà chúng ta có thể học tập ứng dụng trong điều kiện cụ thể của đất nước ta? Mời các bạn theo dõi bài viết tiếp theo về chủ đề này trong chương trình GTĐT sắp tới.

Tác giả: Hải Hà - Kênh VOVGT Quốc gia 04/02/2017 12:00:00
Bình luận

0 bình luận

    Chưa có bình luận

Gửi bình luận

Ảnh - Clip

VOVGT HÀ NỘI



VOVGT TP HỒ CHÍ MINH



MEKONG

Mạng xã hội

Thống kê lượt Like trang vovgiaothong.vn của các mạng xã hội trên thế giới.

Giao thông đô thị

Thể thao