Phát triển du lịch đường sông Hà Nội: Tại sao không? Bài 2: Thực trạng những dòng sông chết trong nội đô Hà Nội

Tác giả: Nguyễn Yên - Kênh VOVGT Quốc gia 02/02/2017 12:00:00

VOVGT - Điều làm cho việc phát triển du lịch trở nên bất khả thi chính là thực trạng ô nhiễm nặng nề trên các dòng sông đang ở mức báo động.


Trong chương trình Giao thông và đô thị phát sóng mới đây, chúng tôi đã đề cập tới những tiềm năng của du lịch đường sông Hà Nội. Tuy nhiên, điều làm cho việc phát triển du lịch trở nên bất khả thi chính là thực trạng ô nhiễm nặng nề trên các dòng sông. Trong những năm gần đây, tình trạng ô nhiễm sông, hồ ở Hà Nội đang ở mức báo động. Điều đáng nói, mặc dù TP Hà Nội đã triển khai nhiều giải pháp nhằm cải thiện môi trường nước, song trên thực tế, việc xử lý vấn đề này vẫn còn gian nan. Chương trình Giao thông và đô thị hôm nay sẽ đưa đến cái nhìn về thực trạng những dòng sông ô nhiễm trong nội đô Hà Nội, và những hệ lụy tới cảnh quan đô thị và cuộc sống của người dân.

Nhiều dòng sông của Hà Nội đang “sống mòn” chờ “chết”. Đó là lời cảnh báo của nhiều nhà khoa học khi chứng kiến tình trạng ô nhiễm ngày càng tăng trên các con sông chảy qua địa bàn Thủ đô. Nước thải chưa qua xử lý xả thẳng ra những dòng sông này đã gây ô nhiễm môi trường trầm trọng, ảnh hưởng tới đời sống, sức khỏe cộng đồng người dân. Thực tế này khiến những dòng sông lịch sử một thời như: Sông Tô Lịch, sông Kim Ngưu… thì nay lại trở thành nỗi sợ hãi đối với người dân Thủ đô.

Sống chung với ô nhiễm từ các “dòng sông chết”

Ảnh: Báo Tài nguyên môi trường

Tại nơi tôi đang có mặt ở đây, là đoạn sông Nhuệ chảy từ quận Từ Liêm xuống Hà Đông. Khu vực này trong nhiều năm qua đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Từ trên cầu Đôi thuộc quận Nam Từ Liêm nhìn xuống thấy nước sông đen xì, đặc quánh, kết thành từng mảng lớn nằm ngay giữa sông. Mặt sông rác thải kết thành bè mảng nổi lềnh phềnh. Những người dân sinh sống ở đây đang hàng ngày, hàng giờ phải sống chung với mùi hôi thối của dòng sông ô nhiễm này”.

Với chiều dài gần 20 km chảy qua địa bàn Thủ đô (điểm đầu ở quận Bắc Từ Liêm, điểm cuối tại huyện Phú Xuyên, Hà Nội), nhiều khúc của sông Nhuệ hiện nay có nước đen kịt, đặc quánh, mùi hôi thối bốc lên nồng nặc và gần như không còn xuất hiện sự sống dưới lòng sông.

Theo khảo sát của phóng viên, không chỉ có dòng sông Tô Lịch, tại các sông thoát nước chính khác của Hà Nội như sông Lừ, sông Nhuệ... tình trạng ô nhiễm cũng đang ở mức báo động đỏ. Ở nhiều đoạn, lòng sông chẳng khác cái ao tù, nước đen đặc, nổi váng, bốc mùi xú uế nặng, ruồi nhặng bu kín. Hiện, mỗi ngày ở Thủ đô có đến hàng trăm ngàn mét khối nước thải từ sản xuất công nghiệp và rác sinh hoạt không qua xử lý đổ trực tiếp xuống các dòng sông nội đô, khiến lượng bùn lắng đọng, dày lên đáng kể. Dòng chảy bị tắc nghẽn nhiều đoạn dẫn tới tình trạng những chất độc hại ứ đọng, gây ra biến đổi môi trường nước sông và các kênh mương, làm suy giảm chất lượng nguồn nước. Nhiều đoạn gần như hoàn toàn “chết” khi phải thường xuyên tiếp nhận lượng nước thải quá tải.

Là một trong những dòng sông lớn nhất thành phố Hà Nội, sông Tô Lịch mỗi ngày hứng hàng ngàn mét khối nước thải sinh hoạt và mức độ ô nhiễm ngày càng trầm trọng. Mặc dù TP Hà Nội đã thực hiện nhiều giải pháp để cải thiện tình trạng ô nhiễm cho sông Tô Lịch nhưng hiệu quả chưa cao vì lượng nước thải quá lớn không ngừng tuôn vào đây. Dọc chiều dài của sông Tô Lịch, nước thải sinh hoạt và cả nước thải công nghiệp chưa qua xử lý được đổ trực tiếp ra sông từ các ống cống; rác thải từ các quán ăn vỉa hè, rác từ hộ dân xung quanh lâu ngày đóng cặn dưới lòng hồ gây mùi thối nồng nặc. Thậm chí không cần miêu tả sự ô nhiễm như thế nào, mà chỉ cần nói đến cái tên “Tô Lịch” là ai cũng có thể hình dung ra sự ô nhiễm nghiêm trọng đến mức nào. Đặc biệt, vào mùa nắng nóng, dọc đường Láng mùi hôi thối ám vào không khí không chỉ khiến người dân sống gần đó mà cả những người tham gia giao thông cảm thấy khổ sở.

Nước xả thải gây ô nhiễm môi trường sông Tô Lịch

Các hộ dân sinh sống dọc hai bên bờ và những người tham gia giao thông chia sẻ bức xúc về thực trạng ô nhiễm ở sông Tô Lịch diễn ra đã lâu và ngày một tăng theo sự xuất hiện của hàng loạt những khu đô thị, khu chung cư:

# Đoạn sông Tô Lịch chảy theo đường Láng gần đây luôn được vớt rác, song vẫn xú uế nồng nặc, nước luôn đen ngòm, chẳng loài cá, tôm nào có thể sống…

# Người dân sinh sống dọc sông phải chịu đựng tình trạng ôm nhiễm từ con sông này, mùi xú uế bốc lên khiến ai cũng sợ hãi, đóng chặt cửa trong nhà vẫn thấy mùi nồng nặc.

# Chúng tôi vô cùng mệt mỏi bởi ảnh hưởng của ô nhiễm từ sông, nhìn nước ở đây lúc nào cũng đen kịt, nổi váng đặc quánh và bốc mùi hôi tanh nồng nặc tra tấn người dân và người đi đường.

Có thể khẳng định, thực trạng ô nhiễm tại những con sông nội đô đã lên đến mức báo động. Hiện có 4 sông thoát nước chính (sông Lừ, Sét, Kim Ngưu và Tô Lịch) nhận phần lớn các loại nước thải của nội thành thì đều bị ô nhiễm nặng. Các sông: Nhuệ, Đáy, Bùi và sông Tích cũng bị ô nhiễm, nhất là tại nhiều điểm hợp lưu của sông Nhuệ vào mùa khô. Điều này không chỉ ảnh hưởng tới cảnh quan mà còn gây hậu quả trực tiếp cho đời sống của người dân. Trong tương lai gần, nguy cơ ô nhiễm nguồn nước sông ở Hà Nội sẽ không những không giảm mà có thể gia tăng nhanh chóng, đặc biệt là ô nhiễm do chất thải công nghiệp và sinh hoạt.

Lý do vì sao nhiều con sông nội đô bị ô nhiễm thì gần như ai cũng biết, đó là do tình trạng đô thị hóa chóng mặt, cùng với khối lượng những chất thải, rác thải, nước thải khổng lồ đổ vào sông mỗi ngày, mỗi tháng. Tuy nhiên, trong phần tiếp theo của chương trình hôm nay sẽ là những lý giải cụ thể về nguyên nhân dẫn tới tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng của các dòng sông nội đô Hà Nội để quý thính giả có thể hình dung rõ nét hơn về bức tranh ô nhiễm của các dòng sông cùng những nguyên nhân khiến chúng trở thành những dòng sông “chết”

Lý giải nguyên nhân các dòng sông bị ô nhiễm nghiêm trọng

Theo các chuyên gia, có nhiều nguyên nhân gây ô nhiễm sông, hồ nhưng nguyên nhân chính là nước thải từ các khu công nghiệp, làng nghề, khu dân cư đều không được xử lý theo đúng quy định, và chưa đạt tiêu chuẩn trước khi xả thải ra các sông, hồ. Chỉ tính riêng trong khu vực nội đô, mỗi ngày lượng nước thải xả thẳng ra hệ thống sông hồ vào khoảng 650.000 m3/ngày/đêm. Tuy nhiên, hiện tại mới chỉ có 3 nhà máy xử lý nước thải đi vào hoạt động với tổng công suất chỉ trên 206.000 m3/ngày/đêm. Do vậy gần phần lớn lượng nước thải ở khu vực nội đô vẫn chưa được xử lý triệt để. Lượng nước thải sinh hoạt trên địa bàn thành phố dự báo sẽ lên đến 440.934m3/ngày đêm vào năm 2020.

Ông Ứng Quốc Dũng - Phó Chủ tịch Cấp thoát nước Việt Nam chia sẻ về vấn đề này: “Quá trình đô thị hóa dẫn đến thay đổi hiện trạng sử dụng đất, làm cho các sông, mương trong các đô thị ngày một bị thu hẹp, để lấy đất xây chung cư. Ở các đoạn sông chảy qua khu đô thị, nguồn nước đều bị ô nhiễm trầm trọng. Rồi nước thải công nghiệp, nước thải từ làng nghề là những nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước mặt các con sông. Ngoài ra, nước thải sinh hoạt tại các khu dân cư hầu hết là chưa qua xử lý mà xả thẳng ra kênh, mương và nước thải y tế cũng là một trong những nguồn gây ô nhiễm”.

Bên cạnh đó, các dòng sông nội đô ngày càng ô nhiễm bởi việc phải hứng chịu nguồn nước thải sinh hoạt và việc người dân vứt rác thải trực tiếp ra bờ sông. Vì vậy, tình trạng ô nhiễm có một phần nguyên nhân từ chính người dân sống xung quanh đó gây ra.

Một đoạn sông Tô Lịch đầy rác

Ông Trần Trọng Văn, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội cho biết về thực tế này: “Việc thiếu ý thức trong quá trình giữ gìn vệ sinh công cộng, người dân vô tư vứt rác xuống sông trong nhiều năm liền, khiến rác thải ùn ứ, gây ô nhiễm trầm trọng. Theo thời gian, những dòng sông này bị bồi lắng, cộng với việc vứt rác, xả nước thải sinh hoạt trực tiếp xuống sông nên dẫn tới tình trạng ô nhiễm”.

Các chuyên gia cảnh báo, nước thải chưa qua xử lý xả thẳng ra sông hồ sẽ gây ô nhiễm môi trường trầm trọng, ảnh hưởng tới đời sống, sức khỏe cộng đồng người dân. Đặc biệt là các loại nước thải sinh hoạt, nước thải bệnh viện, nước thải công nghiệp khi vào môi trường mà không qua xử lý sẽ tàn phá nghiêm trọng môi trường, ảnh hưởng trực tiếp tới dòng chảy cũng như tuổi thọ của những con sông.

Hơn nữa, do không có nguồn nước bổ sung, độ dốc nhỏ khiến tốc độ chảy chậm, nên các dòng sông không có khả năng tự làm sạch, độc tố tích tụ lâu ngày, dẫn đến ô nhiễm nguồn nước mặt và cả nguồn nước ngầm. Hiện nhiều khu vực ở Hà Nội nước ngầm bị nhiễm các độc tố chính như măng gan, sắt, asen và amoni... Riêng độc tố amoni, khi đi vào cơ thể người sẽ làm thay đổi hồng cầu, gây ra một số bệnh nan y.

Là người dân sinh sống nhiều năm cạnh sông Kim Ngưu, chị Nguyễn Thu Hà, phường Mai Động, quận Hoàng Mai, Hà Nội bày tỏ lo lắng: “Nước sinh hoạt của người dân đều xả trực tiếp ra sông thì sao tránh khỏi ô nhiễm. Có nhiều lúc chúng tôi phải sống trong tình trạng lo lắng, mất ăn mất ngủ vì mùi hôi thối của dòng sông. Chúng tôi thực sự lo lắng cho sức khỏe của mình và con cháu bởi sống nhiều năm trong cảnh ô nhiễm này mà không biết phải làm thế nào”.

Hệ lụy từ việc sử dụng sai mục đích, xả rác thải bừa bãi vô ý thức và không kiểm soát chặt chẽ nguồn nước thải chính là những nguyên nhân dẫn tới tình trạng ô nhiễm hiện nay ở các dòng sông nội đô Hà Nội. Những dòng sông này không chỉ tạo môi trường xanh, sạch mà còn tạo nên cảnh quan thiên nhiên cho thành phố, nhưng vì nhiều nguyên nhân và ý thức kém của một bộ phận người dân đã gây ra sự ô nhiễm nghiêm trọng, làm ảnh hưởng tới mỹ quan thành phố và đặc biệt ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân. Dự báo đến năm 2020, lượng nước thải đổ vào các sông sẽ tăng 1,5-1,7 lần so với hiện nay. Vì thế, nếu chúng ta không có biện pháp xử lý kịp thời thì chắc chắn sẽ có thêm nhiều dòng sông “chết”.

Theo các chuyên gia, để cải thiện hệ thống sông nội đô đang bị ô nhiễm cần có những chiến lược, chính sách cụ thể với lộ trình nhiều năm, nhằm thúc đẩy nhiều mô hình sáng tạo khác nhau, trong đó có thể tính tới phát triển du lịch đường sông Hà Nội trong tương lai. Khi các dòng sông trở nên xanh trong, không khí trong lành, chúng ta hoàn toàn có thể biến thành những tuyến du lịch hấp dẫn cùng những điểm thăm quan thú vị. Khi đó, những dòng sông sẽ trở thành những hình ảnh đẹp của thành phố, thủ đô ngàn năm văn hiến. Trong chương trình Giao thông và đô thị tiếp theo, chúng tôi xin nêu ra những đóng góp đối với việc cải tạo và phát triển du lịch đường sông Hà Nội từ các chuyên gia và những thính giả quan tâm tới chủ đề này.

Tác giả: Nguyễn Yên - Kênh VOVGT Quốc gia 02/02/2017 12:00:00
Bình luận

0 bình luận

    Chưa có bình luận

Gửi bình luận

Ảnh - Clip

VOVGT HÀ NỘI



VOVGT TP HỒ CHÍ MINH

Mạng xã hội

Thống kê lượt Like trang vovgiaothong.vn của các mạng xã hội trên thế giới.

Giao thông đô thị

Thể thao