ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Thiếu quyết tâm và giải pháp đồng bộ, giao thông công cộng khó đạt mục tiêu 

Trọng Điển - Minh Thùy - Trúc Thủy
Dù vận tải hành khách công cộng, chủ yếu là xe buýt những năm gần đây tại các đô thị có dấu hiệu hồi phục; tuy nhiên, sản lượng vẫn còn thấp, nếu không có chính sách, quy hoạch bài bản, khó có thể phát triển bền vững.

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Thiếu quyết tâm và giải pháp đồng bộ - Giao thông công cộng khó đạt mục tiêu
Sản lượng vận tải hành khách công cộng, chủ lực là xe buýt vẫn chưa đáp ứng yêu cầu tăng trưởng ở các đô thị.

Sau thời gian giảm sút và bão hòa, sản lượng vận tải hành khách công cộng đang có dấu hiệu khởi sắc trở lại, do được chính quyền các địa phương quan tâm đầu tư phát triển. Song tốc độ tăng trưởng còn chậm.

Tính đến tháng 8 năm 2019, TPHCM có hơn 2.300 xe buýt, với 137 tuyến, trong đó 99 tuyến có trợ giá. Khối lượng vận tải hành khách công cộng ước đạt khoảng 400 triệu lượt, tăng 3,2% so với cùng kỳ năm 2018; tuy nhiên chỉ mới đáp ứng được 9,2% nhu cầu giao thông đô thị.

Theo ông Trần Quang Lâm – Giám đốc Sở GTVT TPHCM, với tốc độ này, mục tiêu đến năm 2020 khối lượng vận tải hành khách công cộng khó đạt 15%- 20% nhu cầu giao thông đô thị. Nhiều khách đi xe buýt, đặc biệt là đối tượng học sinh, sinh viên, đánh giá nguyên nhân sản lượng xe buýt còn thấp là do lộ trình chưa phù hợp, trễ giờ, trễ tuyến, chất lượng phục vụ chưa tốt… dù giá thành có hợp lý.

"Xe buýt dành cho sinh viên ưu điểm là giá thành hợp lý. Nhưng mà dạo thời gian gần đây thấy có những điều bất cập. Cụ thể đó là xe buýt không đi qua trường của mình phải đi vòng qua một chặng đường khá xa. Trạm dừng cũng không đảm bảo che nắng che mưa. Tuyến đường kẹt, có những ngày chờ gần như 20-30 phút vẫn chưa có chuyến nào”.

"Tụi em đi thì chỉ có 2000 đồng thôi nhưng chúng em vẫn muốn nhận được sự hòa nhã, lịch thiệp của tài xế và tiếp viên. Giờ giấc xe buýt, đi buổi tối, thấy giờ xe buýt nghỉ hơi sớm hơi bất tiện".

"Phương tiện giao thông công cộng nói chung và xe buýt nói riêng cũng cần có bộ quy tắc ứng xử và chấn chỉnh lại thái độ, đạo đức nghề nghiệp của tài xế, tiếp viên; làm sao cho người đi xe buýt cảm thấy thân thiện hòa đồng".

Theo Tiến sĩ Trần Hữu Minh – Phó Chánh văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, do trước đây các đô thị quy hoạch và đặc biệt hạ tầng đã không có bước chuẩn bị bài bản và khoa học. Dẫn đến hệ thống xe buýt đã bộc lộ nhiều bất cập về hạ tầng cũng như chất lượng dịch vụ.

"Tại sao chúng ta chưa thể đẩy mạnh được vận tải công cộng tại các đô thị lớn, tôi cho rằng có nhiều nguyên nhân. Có cả nguyên nhân về mặt pháp luật và quy hoạch, nguồn lực. Ví dụ như nhiều đô thị phát triển một cách chưa được quy hoạch, hoặc là có quy hoạch nhưng bản thân quy hoạch đó không hợp lý; dẫn đến nhu cầu đi lại quá lớn trên một hạ tầng hạn chế. Và đặc thù xây dựng đô thị cũng dẫn tới khả năng tiếp cận giao thông công cộng ở nhiều khu vực rất khó khăn. Và điều đó dẫn tới sự phát triển của xe cơ giới cá nhân, đặc biệt là xe máy. Phương tiện công cộng càng ít người đi, càng ít đầu tư".

sản lượng vận tải hành khách công cộng, chủ lực là xe buýt vẫn chưa đáp ứng yêu cầu tăng trưởng ở các đô thị.
Năm 2018, có hơn 700 lượt xe buýt phải bỏ lượt do tắc đường. Ảnh: Pháp luật môi trường

Thống kê của Sở GTVT TPHCM, năm 2018, có hơn 700 lượt xe buýt phải bỏ lượt do tắc đường, số chuyến bị điều chỉnh giờ lên tới hơn 150.000 lượt xe, số chuyến phải quay đầu là hơn 24.000 lượt... Thậm chí, có những tuyến buýt mở ra phải 3 năm mới quen khách.

Về giải pháp, ông Nguyễn Đức Trị - Phó giám đốc Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng TPHCM cho biết:

"Chúng tôi cũng đã tham mưu cho Sở xây dựng đề án hỗ trợ đầu tư phương tiện mới cho xe đưa rước học sinh, để đảm bảo làm sao cho nhà đầu tư người ta đầu tư và tạo hấp dẫn cho học sinh. Kế đó là xây dựng lại trợ giá, trên cơ sở cập nhật chi phí giao thông vận tải để có chính sách trợ giá phù hợp hơn. Tiếp theo nữa là, ứng dụng công nghệ thông tin mạnh mẽ hơn, quản lý được chuyến xe hoạt động và lượt học sinh đi lại. Hạ tầng thì chúng tôi cũng đã sắp đặt một số nhà chờ trước cổng trường cho học sinh đi lại, đảm bảo cho học sinh đi lại thuận lợi hơn".

Bên cạnh giải pháp đầu tư hạ tầng, ứng dụng công nghệ; hỗ trợ tài chính nâng cao năng lực quản lý của doanh nghiệp, hợp tác xã, Sở Giao thông vận tải thành phố còn tăng cường công tác tuyên truyền. Đặc biệt là phối hợp với Sở Giáo dục đào tạo thành phố, tổ chức việc đưa đón học sinh trên địa bàn, do đây là đối tượng có nhu cầu lớn về vận tải hành khách công cộng, nhằm hạn chế bớt lượng phương tiện cá nhân. Trong đó, chú trọng chấn chỉnh chất lượng phục vụ nhằm tạo sức hút cho người xe buýt nói riêng và vận tải hành khách công cộng nói chung.

Thiếu quyết tâm và giải pháp đồng bộ - Giao thông công cộng khó đạt mục tiêu (Bình luận của nhà báo Bùi Trọng Điển)

Dù vận tải hành khách công cộng, chủ yếu là xe buýt những năm gần đây tại các đô thị có dấu hiệu hồi phục. Tuy nhiên, sản lượng vẫn còn thấp và phải cạnh tranh gay gắt với các loại hình vận tải khác, nhất là xe cá nhân. Nếu không có chính sách, quy hoạch bài bản, vận tải hành khách công cộng khó có thể phát triển bền vững.

năm 2018, có hơn 700 lượt xe buýt phải bỏ lượt do tắc đường
Nếu không có chính sách, quy hoạch bài bản, vận tải hành khách công cộng khó có thể phát triển bền vững

Có là người trực tiếp cầm xe gắn máy lưu thông hàng ngày trên các đường phố ở TP Hồ Chí Minh với thấy sự vất vả đến cùng cực của người tham gia giao thông. Đường phố ùn tắc, không lối thoát, nắng mưa đều chịu trận. Và cùng chung sự khốn khó đó là những chiếc xe buýt kềnh càng, cùng chôn chân, vùng vẫy trong bế tắc.

Rõ ràng kẹt xe ở TP Hồ Chí Minh và Hà Nội ngày càng nghiêm trọng có nguyên nhân chủ yếu do phát triển lượng phương tiện cá nhân quá nhanh, trong khi giao thông công cộng gần như đang đi xuống. Người dân không mặn mà với xe buýt chủ yếu do sự cơ động không cao, bất tiện khi lên xuống và thời gian kéo dài hơn do tắc đường kẹt xe.

Có một đặc điểm chung tại các đô thị ở nước ta khu dân cư tập trung hình thành từ những con hẻm nhỏ nối thông ra đường lớn nên xe buýt không vào được, riêng xe gắn máy lại rất tiện lợi. Đó là chưa kể lòng lề đường bị lấn chiếm, người dân vốn có tâm lý ngại đi bộ lại càng lấy xe gắn máy làm phương tiện di chuyển chủ yếu. Hậu quả là phương tiện công cộng đã không phát triển lại ngày càng thưa vắng khách, có chăng chủ yếu là đối tượng sinh viên và người lớn tuổi sử dụng.

Theo tính toán, mỗi năm thành phố thiệt hại khoảng 1,2 triệu giờ công lao động, 1,3 tỷ USD do ùn tắc giao thông và 2,3 tỷ USD do ô nhiễm môi trường từ các phương tiện cơ giới. Rất nhiều người tham gia giao thông cũng hiểu phần lớn những thiệt hại này do phương tiện cá nhân phát triển nhưng vẫn không lựa chọn phương tiện công cộng bởi những bất cập kể trên.

Vấn đề lúc này là chính quyền thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội và các địa phương khác cần nhận thức rõ điều này để có quyết tâm chính trị đủ mạnh, tiến tới các giải pháp hạn chế xe cá nhân, tạo điều kiện tốt nhất để thu hút người dân sử dụng phương tiện công cộng.

TP Hồ Chí Minh đã có các ý tưởng như sử dụng xe buýt mini để chở khách từ các con hẻm ra đường lớn đến các bến xe buýt tập trung; thực hiện làn đường dành riêng cho xe buýt; sử dụng xe đạp công cộng và thực tế cũng đang vận hành tuyến buýt đường sông đi qua nhiều quận, huyện.

Tuy nhiên những ý tưởng, việc làm này không được thực hiện đến nơi đến chốn và không có những điều chỉnh kịp thời nên nhiều ý tưởng không thể thành hiện thực. Thành phố vẫn loay hoay trong bài toán hạn chế xe cá nhân, tập trung cho phát triển công cộng mà vẫn không có lối ra.

Rõ ràng, phát triển và sử dụng giao thông công cộng chính là thước đo trình độ phát triển của một đô thị và là con đường tất yếu nếu muốn đô thị đó bền vững; nhất là cho một đô thị thông minh mà TP Hồ Chí Minh đang xây dựng. Do vậy ngay lúc này, các cấp, các ngành của TP trong đó có ngành giao thông vận tải phải thực hiện các giải pháp đủ mạnh làm thay đổi căn bản tình hình chuyên chở hành khách của xe buýt, trong đó nhất là phải giải quyết chấn chỉnh ngay các tồn tại, hạn chế xuất hiện. Có tính chiến lược lâu dài cho việc đấu nối các loại hình phương tiện công cộng thông suốt khi thiết kế xây dựng đường sá, cầu cống, đường sắt trên cao, tàu điện ngầm.

Bên cạnh đó là đẩy mạnh công tác truyền thông, tìm cách lôi kéo người dân từ bỏ phương tiện cá nhân đến với giao thông công cộng; trong đó có việc phân tích mặt lợi khi sử dụng phương tiện cá nhân thì ít mà mặt tác hại lớn ra sao. Đồng thời thực hiện đồng bộ các giải pháp thu hút các nguồn lực đầu tư để  phát triển cơ sở hạ tầng cho giao thông công cộng.

Bởi nếu không quan tâm đủ lớn, giao thông công cộng èo uột như hiện nay, không chỉ ảnh hưởng tiêu cực đến thế hệ hôm nay mà còn kéo theo các hệ lụy mà tương lai phải trả giá.

Bình luận

Thời tiết các vùng
TP. Hà Nội
28°С
TP. Hồ Chí Minh
31°С
TP. Hạ Long
29°С
Nha Trang
25°С
Vũng Tàu
30,4°С

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn