ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Không thể tước bỏ quyền đến trường của trẻ em 

Trung Tuyến - Nguyễn Yên
Nhiều dự án được chủ đầu tư nhượng lại cho nhà đầu tư thứ cấp nhưng các nhà đầu tư này chậm triển khai hoặc chủ yếu xây trường tư thục, gây quá tải cho các trường công lập do thêm học sinh từ khu đô thị...
Làm sao để tăng cơ hội cho trẻ em được tiếp cận các dịch vụ giáo dục công, đảm bảo quyền được đến trường của trẻ? 

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Kết quả đợt giám sát mới đây của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND TP. Hà Nội tại một số địa phương cho thấy một nghịch lý là, nơi có đất thì thiếu tiền, nơi có tiền thì thiếu đất khiến mong muốn xây dựng, phát triển trường học công lập gặp nhiều khó khăn. 

Đây được cho là lý do chung khiến các đô thị như HN và TP.HCM, số trường công luôn thiếu trầm trọng so với nhu cầu, dẫn đến nhiều hệ lụy. Vậy, đầu tư trường công bằng cách nào, khi ngoại thành thì thiếu tiền, còn nội thành thiếu đất? 

Tại quận Thanh Xuân (thawnHà Nội) hiện có 44 trường học công lập phân bố đều ở 11 phường. Tuy nhiên, với quy mô dân số tăng nhanh, nhu cầu học tập của học sinh ngày càng cao về số lượng và chất lượng nên các trường công lập không đáp ứng được yêu cầu. Trong khi đó, địa bàn quận gặp nhiều khó khăn trong việc bố trí quỹ đất để xây dựng trường mới hoặc mở rộng trường cũ. 

Vì thế, đến kỳ tuyển sinh, nhiều trường phải chịu áp lực do số lượng học sinh đăng ký vào học lớn hơn so với khả năng tiếp nhận. Khó khăn ở quận Thanh Xuân cũng như các quận nội thành lại trái ngược với khó khăn của các huyện. 

Đơn cử như tại huyện Mê Linh, giai đoạn 2016-2020, huyện Mê Linh dự kiến triển khai 71 dự án đầu tư mới cho giáo dục và nâng cấp cơ sở vật chất các trường với tổng số tiền hơn 1.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, thực tế từ năm 2016 đến nay, UBND huyện mới triển khai khởi công được 44 dự án với tổng mức đầu tư 905 tỷ đồng. 

Theo bà Trần Thị Lan, Phó trưởng phòng Giáo dục, UBND huyện Mê Linh, Hà Nội cho biết, huyện không gặp khó khăn về quỹ đất như các quận, nhưng nguồn ngân sách thì thực sự thiếu. Cùng với khó khăn trong đầu tư xây dựng mới, trên địa bàn huyện còn nhiều trường đến hạn và quá hạn công nhận lại đạt chuẩn quốc gia nhưng thiếu vốn nâng cấp, sửa chữa để đạt tiêu chí, được công nhận lại. 

“Việc mong muốn đầu tư 71 dự án nhưng chỉ triển khai 44 dự án khiến công tác giáo dục gặp nhiều khó khăn. Ngành giáo dục huyện rất mong mỏi có nguồn đầu tư nào đó để có thể triển khai các trường, sớm có thêm các trường đạt chuẩn cho con em học”.

Dù toàn Thành phố có sĩ số bình quân 34 học sinh/lớp, song qua khảo sát cho thấy, tại nhiều phường có chỉ tiêu sĩ số, số lớp/trường, số học sinh/lớp cao hơn nhiều so với quy định. Một số dự án xây trường trong quy hoạch lại chưa được triển khai hoặc chưa xong, khiến nhiều phường vẫn thiếu trường công lập. 

Nghịch lý vừa nêu khi các quận có tiền thì thiếu đất, còn huyện có đất thì thiếu tiền về lâu dài sẽ làm ảnh hưởng lớn đến chất lượng giáo dục. GS.TS Nguyễn Minh Thuyết, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội phân tích: 

“Việc chúng ta không xây dựng được đủ trường lớp cho con em học làm ảnh hưởng lớn đến quá trình học tập, xa hơn là ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực ở nước ta. Thiếu trường công như hiện nay để ngồi nhét các lớp 50, 60 học sinh thì giáo dục không thể có chất lượng được đâu”

Từ thực tế vừa nêu, Hội đồng Nhân dân Thành phố Hà Nội đã có báo cáo và xin được hỗ trợ các địa phương chi ngân sách hiệu quả hơn về an sinh xã hội, y tế, giáo dục. Các cơ quan Trung ương sau di dời trụ sở cần bàn giao quỹ đất cho Hà Nội để bổ sung xây trường học. 

Hội đồng Nhân dân Thành phố Hà Nội cũng đề nghị Trung ương hoàn thiện văn bản chính sách liên quan xã hội hóa giáo dục để tạo hành lang pháp lý thuận lợi khuyến khích nhà đầu tư phát triển giáo dục đào tạo. 

Các chuyên gia giáo dục cũng cho rằng, Thành phố Hà Nội nên khuyến khích xây trường chất lượng cao quy mô lớn theo hình thức xã hội hóa nhằm giảm tải cho nội đô, ưu tiên kinh phí xây trường chuẩn quốc gia cấp THPT - cấp có tỷ lệ đạt chuẩn thấp. 

Đặc biệt, cần đôn đốc chủ đầu tư dự án khu đô thị trước khi thực hiện dự án mới phải cam kết xây dựng cơ sở hạ tầng đủ trường học đáp ứng nhu cầu học của con em trong dự án. Ông Nguyễn Quốc Bình, Nguyên Hiệu trưởng trường THPT Việt Đức bày tỏ: 

“Thành phố nên sớm có các dự báo ở các khu đô thị lớn để có các quy định xây dựng trường học cho phù hợp. Ví dụ các khu dân cư, ngoài quy định xây dựng cần quy định dành quỹ đất dành cho trường học, đảm bảo cân đối tỷ lệ dân số với tỷ lệ trường học và các dịch vụ công khác. Có như vậy mới giảm được số học sinh trong lớp, mới mong có được chất lượng giáo dục thực sự trong nhà trường”.

Khẳng định việc hoàn thiện mạng lưới trường học phù hợp thực tế rất quan trọng với Thủ đô nên nhiều ý kiến đóng góp cho rằng, trước mắt, các quận cần rà soát quy hoạch về trường, lớp dài hạn; kế hoạch sử dụng đất, bảo đảm quỹ đất cho các cơ sở giáo dục đáp ứng yêu cầu phát triển. 

Đối với các huyện, cần đánh giá thực trạng cơ sở vật chất hiện có tại các trường học từ mầm non đến trung học, qua đó xác định kế hoạch nơi nào cần xây mới, cải tạo, đầu tư… Ông Đinh Đăng Hải- Chuyên gia cao cấp của Tổ chức Nhịp cầu sức khỏe tại Việt Nam nêu đóng góp: 

“Chắc chắn chúng ta phải dùng các biện pháp quản lý đất công để phục vụ các mục đích dịch vụ đô thị. Tính toán làm sao sử dụng các quỹ đất còn lại trong thành phố. Và đất dành cho trường học có thể lấy từ quỹ đất công của thành phố”.

Không thể tước bỏ quyền đến trường của trẻ em

Có một thực tế là tại nhiều khu đô thị, một số dự án xây trường chưa triển khai khiến nhiều khu đất bị bỏ hoang. Đặc biệt, ở các quận, nhiều dự án được chủ đầu tư nhượng lại cho nhà đầu tư thứ cấp nhưng các nhà đầu tư này chậm triển khai hoặc chủ yếu xây trường tư thục, gây quá tải cho các trường công lập do thêm học sinh từ khu đô thị. Vậy làm sao để tăng cơ hội cho trẻ em được tiếp cận các dịch vụ giáo dục công, đảm bảo quyền được đến trường của trẻ? 

Không phải đến thời điểm hiện tại thì câu chuyện quá tải hệ thống trường công tại Hà Nội mới được đề cập. Sự gia tăng dân số cơ học diễn ra từ nhiều năm nay do tốc độ xây dựng các khu đô thị mới khiến cho việc đáp ứng hạ tầng giáo dục là bất khả thực hiện.

Điều dễ nhận thấy là rất nhiều khu đô thị mới có quy mô dân số hàng chục vạn người được hình thành nhưng trong đó không có thêm trường công được xây dựng. Điển hình như khu đô thị Mỹ Đình 2, hay Trung Hòa – Nhân Chính không hề có trường công lập, đại đô thị Linh Đàm chỉ có một trường công.

Chỉ trong vòng 4 năm, từ 2015 đến nay, một số phường tại khu vực nội thành thậm chí đã tăng tới 100% khi hàng loạt các khu đô thị, tòa nhà chung cư cao tầng được đưa vào sử dụng. Với mức độ tăng dân số như vậy, cho dù có đủ quỹ đất thì việc xây trường, tuyển giáo viên cũng không thể thực hiện.

Những con số kể trên cho thấy các khu đô thị được xây mới hoàn toàn không tính đến nhu cầu học tập của người dân, mặc định hạ tầng giáo dục là sân chơi của các loại hình giáo dục ngoài công lập. Ý nghĩa của phổ cập giáo dục đã không được đếm xỉa trong các dự án xây dựng.

Tình trạng quá tải trường công ở Hà Nội hiện nay là hậu quả của một quá trình buông lỏng quản lý quy hoạch của chính quyền Hà Nội. Vì vậy, đã đến lúc thành phố cần rà soát, chấn chỉnh, để sửa sai. Yêu cầu các chủ đầu tư trả lại quỹ đất để xây trường học phù hợp với quy mô dân số.

Đối với các dự án xây dựng chung cư mới, bắt buộc phải đánh giá tác động về mặt dân số và nhu cầu học tập của người dân. Từ đó có các phương án xây trường, tuyển dụng giáo viên, đảm bảo khi đưa vào sử dụng thì mọi trẻ em đều phải được đến trường.

Mọi trẻ em đều có quyền được đến trường, và không có bất cứ lý do nào để khước từ quyền cơ bản đó của những đứa trẻ trong độ tuổi phổ cập giáo dục. Và việc thiếu quỹ đất do lợi ích của các chủ đầu tư khu đô thị càng không thể được coi là lý do chính đáng để tước bỏ quyền đến trường của trẻ em.  

Bình luận

Thời tiết các vùng
TP. Hà Nội
30,7°С
TP. Hồ Chí Minh
29,3°С
TP. Hạ Long
30,5°С
Nha Trang
36,1°С
Vũng Tàu
29,2°С

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn