ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Đề nghị bỏ xếp hạng - Khi điểm số và thứ hạng không còn là cơ sở để đánh giá chất lượng 

Huy Hoàng
Trong cuộc đua thành tích không khoan nhượng, thứ hạng và điểm số là sức ép khủng khiếp khiến giáo dục bị đẩy lệch ra khỏi quỹ đạo vốn có.

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Thực hiện kết luận của Thường trực Thành ủy Tp.HCM tại chương trình Lãnh đạo Thành phố gặp gỡ thiếu nhi năm 2019, UBND TP.HCM vừa có văn bản chỉ đạo Sở Giáo dục và đào tạo nghiên cứu điều chỉnh nhiều vấn đề bất cập trong giáo dục hiện nay…trong đó, đáng chú ý là đề nghị nên bỏ xếp hạng trong lớp, để tránh gây áp lực tâm lý cho học sinh cũng như giảm áp lực thi đua cho giáo viên.

Đề nghị này đã nhận được nhiều ý kiến trái chiều từ dư luận cũng như chính những người đang hoạt động trong lĩnh vực giáo dục.  

Đề nghị nên bỏ xếp hạng trong lớp, để tránh gây áp lực tâm lý cho học sinh cũng như giảm áp lực thi đua cho giáo viên nhận được nhiều ý kiến trái chiều từ dư luận .

Giáo dục được xem là quốc sách của nước ta trong nhiều năm qua. Đổi mới giáo dục, nâng cao chất lượng giáo viên, năng lực người học cũng như cải thiện môi trường sư phạm là những mục tiêu được ngành giáo dục nói riêng và cả xã hội nói chung đang hướng đến.

Rất nhiều giải pháp đã được đặt ra để nói không với căn bệnh thành tích, cũng như giảm áp lực cho cả giáo viên đứng lớp và người học, trong đó có đề nghị bỏ xếp hạng học sinh trong lớp mà lãnh đạo UBND Tp.HCM vừa đề cập. Chủ trương này ngay lập tức nhận được rất nhiều ý kiến trái chiều từ phía dư luận xã hội cũng như từ chính những người tham gia hoạt động giáo dục. 

Ông Nguyễn Văn Hiếu - Phó giám đốc Sở Giáo dục đào tạo Tp.HCM cho biết:

"Chỉ căn cứ vào các hoạt động giáo dục, các kết quả học tập của các em để kịp thời động viên khen thưởng ở một số mặt. Theo quy định của Bộ GTDT thì chỉ xếp loại học sinh giỏi, tiên tiến mà không có xuất sắc hay các danh hiệu khác. Điểm trung bình có thể cao nhưng nếu không tham gia vào các hoạt động khác thì quá trình phấn đấu cũng không được toàn diện. Chúng tôi khuyến khích các em học sinh cũng như yêu cầu các nhà trường không được xếp hạng trong thời gian sắp tới".

Vẫn có không ít người tỏ ra không đồng tình với đề xuất này, theo họ việc bỏ xếp hạng cũng đồng nghĩa với việc không còn sự cạnh tranh cũng như động lực để các em phát triển.

"Bảng xếp hạng cũng như một cái động lực để các con cố gắng hơn, cũng như các con biết mình đang ở vị trí nào. Ví dụ như các bạn học khá sẽ biết để nỗ lực hơn để học giỏi".

"Các bạn thực sự muốn biết mình đứng ở vị trí nào trong lớp không chỉ để tranh đua mà là động lực để các bạn cố gắng. Như ở lớp em các bạn chênh lệch nhau 1 chút sẽ tự khuyên nhau rằng đợt này tôi thua bạn đợt sau tôi sẽ cố gắng hơn bạn".

"Theo em thì nên có bảng xếp hạng để học sinh biết được vị trí của mình trong học lực và hạnh kiểm để biết được những khuyết điểm".

"Em nghĩ là không nên bỏ đi vì nếu bỏ đi thì mình sẽ khó có cơ sở để phấn đấu. Nếu bỏ đi thì nhiều bạn sẽ nghĩ là học sao cũng được vì sẽ không còn ai đánh giá nữa, hoặc cũng không cần so đo với ai khác".

Thế nhưng, rất nhiều phụ huynh, học sinh và thầy cô giáo đang trực tiếp giảng dạy hiện nay bày tỏ quan điểm đồng tình với chủ trương này.

"Ở đây rõ ràng chỉ là báo cáo, và tất cả chỉ là thành tích. Việc này ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý dạy của giáo viên, kéo theo tâm lý của học trò".

"Một lớp học sĩ số 50 em mà có 40 em học sinh giỏi, em học sinh thứ 40 đó cũng là học sinh giỏi thì thử hỏi việc xếp hạng đó để làm gì. Theo tôi thì phần gốc là hãy dẹp bỏ tâm lý thành tích đi, hãy dạy thật và học thật".

"Theo em thì nên bỏ vì nó sẽ gây áp lực cho học sinh, bố mẹ sẽ dựa vào đó mà so sánh với các học sinh khác. Điều này theo em sẽ công bằng cho các học sinh khác"..

"Em nghĩ là nên bỏ đi luôn vì thực sự em ghét việc xếp hạng và bị so sánh với các bạn học giỏi, như vậy thì cảm thấy bi tự ti và dễ chán ghét việc học hơn. Ít nhất là sẽ công bằng hơn với tất cả mọi người, dù thế nào thì cũng phải phấn đấu"..

Có ý kiến lo ngại việc bỏ xếp hạng cũng đồng nghĩa với việc không còn sự cạnh tranh cũng như động lực để các em phát triển

Đồng tình cao với đề xuất này, thạc sĩ Tạ Xuân Hoài - khoa khoa học xã hội nhân văn trường Đại học Tôn Đức Thắng cho rằng đây là một động thái rất tốt cho việc dạy và học. Đây sẽ là cơ sở để thầy và trò thể hiện năng lực, sở thích mà không phải lo việc áp lực thành tích, tránh được tình trạng gây áp lực tâm lý cho các em. Tuy nhiên, nếu làm sai cách thì việc bỏ đánh giá này sẽ thật sự triệt tiêu tính cạnh tranh, sự phấn đấu trong học tập.

Thạc sĩ Tạ Xuân Hoài cho biết thêm:

"Đầu tiên cần phải xem lại khái niệm xếp hạng. Theo tôi nó có 2 loại: 1 là xếp hạng phân loại danh hiệu thì tôi vô cùng hoan nghênh việc làm kịp thời của Tp.HCM trong việc bỏ xếp hạng học sinh trong lớp học. Tuy nhiên còn xếp hạng theo nghĩa là đánh giá năng lực thì bản thân tôi hoàn toàn không tán dương việc làm này. Trên thế giới hiện nay, từ việc học việc dạy, kinh doanh thậm chí là việc quản trị tín nhiệm người ta đều xếp hạng thì không có lý gì mình không làm điều đó chỉ có điều phương thức đánh giá xếp hạng có thực sự khách quan hay không mà thôi".

Theo tiến sĩ tâm lý Nguyễn Thị Minh - Đại học sư phạm Tp.HCM thì việc bỏ xếp hạng học sinh không mới tại các nền giáo dục tiên tiến trên thế giới. Tuy nhiên, để triển khai tốt việc này thì vai trò của người giáo viên phải được phát huy tốt hơn, tránh tâm lý cào bằng từ đó dẫn đến sự thiên lệch gây bức xúc cho học sinh. Tiến sĩ Nguyễn Thị Minh chia sẻ thêm:

"Đầu tiên là phải thay đổi nhận thức về giáo dục. Giáo dục của mình hướng đến mục tiêu gì và mục tiêu này phải mang tính xuyên suốt chứ không phải hằng năm cứ đổi mới rồi cải cách, thực ra nó không hướng vào thực tế. Hiện nay, một lực lượng không nhỏ xem việc dạy học như một công việc kiếm tiền là chính chứ chưa hướng đến cái việc là công lao đóng góp, vai trò của nghề nghiệp. Các lực lượng phải hỗ trợ họ thế nào để họ nhận ra giá trị nghề nghiệp và tự họ chủ động để đổi mới. Một sự thay đổi từ bên trong thì nó mới mang tính bền vững".

Rõ ràng việc bỏ xếp hạng học sinh trong lớp là cần thiết và phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại. Nhưng để triển khai vào thực tế hẳn sẽ vấp phải nhiều rào cản, điều quan trọng chính là thái độ cầu thị từ các nhà quản lý giáo dục, các giáo viên trực tiếp đứng lớp và nhất là sự hợp tác tích cực từ các bậc phụ huynh học sinh.

Đề nghị bỏ xếp hạng trong lớp - khi điểm số và thứ hạng không còn là cơ sở để đánh giá chất lượng giáo dục

Trong suốt một thời gian dài vừa qua, thứ hạng và điểm số đôi khi là minh chứng cụ thể nhất cho cái gọi là bệnh thành tích, là nguồn cơn dẫn đến rất nhiều hệ lụy tiêu cực của hệ thống giáo dục nước ta.

Chính vì vậy việc bỏ xếp hạng học sinh trong quá trình học tập cũng là cần thiết, không chỉ giúp giảm áp lực tâm lý cho học sinh mà còn giảm áp lực thi đua cho các giáo viên đứng lớp. Cũng cần khẳng định việc bỏ xếp hạng hay thay đổi cách tính điểm số không thể là cơ sở để đánh giá chất lượng giáo dục. 

Khen thưởng cuối năm học. Ảnh: Vietnamnet

Cùng với một số quốc gia lân cận như Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore, Ấn Độ… nước ta là một trong nhiều quốc gia chịu ảnh hưởng của tư tưởng Nho giáo, lấy khoa bảng và thành tích giáo dục làm cơ sở để đánh giá năng lực con người.

Dưới thời phong kiến, tư tưởng này có phần tích cực khi thúc đẩy người học luôn phấn đấu để vươn lên những vị trí cao hơn trong nấc thang hành chính. Tuy nhiên theo dòng chảy hiện đại, tư tưởng này đã tạo ra một áp lực rất lớn cho cả người dạy lẫn người học, cũng như là nguyên nhân dẫn đến nhiều hệ quả tiêu cực cho nền giáo dục nặng về thành tích và điểm số.

Ngày càng có nhiều học sinh mắc các triệu chứng tâm thần, thậm chí có có em tìm đến cái chết vì không đạt được thành tích như mong muốn của gia đình.

Không ít trường học được ví như là trại lính vì sự hà khắc hơn mức cần thiết đối với học sinh. Đâu đó trong các cuộc trà dư tửu hậu là những câu chuyện rỉ tai về mua bán điểm, bằng cấp, chứng chỉ và cả chức vụ trong xã hội. Đỉnh điểm cho mọi bức xúc chính là vụ bê bối khủng khiếp được phanh phui từ kỳ thi Tốt nghiệp phổ thông 2018.

Hàng trăm thí sinh trong đó không ít là con cái của các cán bộ, quan chức tại Sơn La, Hòa Bình, Hà Giang đã trúng tuyển vào các trường đại học danh tiếng thông qua các chiêu thức gian lận tinh vi.

Dưới góc nhìn của không ít chuyên gia giáo dục thì những mảng xám vừa nêu mới chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm”, và hơn bao giờ hết căn bệnh thành tích đã trở thành trọng bệnh của nền giáo dục nước ta. Việc các em học sinh TPHCM lên tiếng đề nghị “bỏ xếp hạng” trong lớp không chỉ để giải tỏa áp lực cho việc học việc dạy mà còn thể hiện mong muốn cởi bỏ những lớp áo thành tích nặng nề đang trói buộc cả thầy lẫn trò.

Thứ hạng và điểm số có thể không phải là thước đo để đánh giá chất lượng giáo dục, nhưng trong một cuộc đua thành tích không khoan nhượng thì thứ hạng và điểm số lại là sức ép khủng khiếp khiến giáo dục bị đẩy lệch ra khỏi quỹ đạo vốn có.

Nói không với điểm số và thứ hạng có thể sẽ là điểm khởi đầu cho một môi trường giáo dục Trung Thực, mà ở đó cả thầy lẫn trò được dạy thật, học thật và thi thật; để kết quả phản ánh thực chất, từ đó người học, người dạy có điều chỉnh cho phù hợp, tránh thành tích ảo.

Bởi tiêu cực dối trá ở một số ngành khác có thể chỉ gây hậu quả trước mắt nhưng dối trá hay tiêu cực trong ngành giáo dục thì không chỉ gây hậu quả lớn trong giai đoạn trước mắt mà còn là mầm mống nảy sinh những tiêu cực ở các lĩnh vực khác trong tương lai.

Vấn đề còn lại là bản thân ngành giáo dục mỗi khi cần đổi mới phải hết sức thận trọng, khoa học; cả xã hội và phụ huynh cũng cần có cái nhìn thấu tình đạt lý để vun đắp cho sự nghiệp trồng người thực sự đơm hoa kết trái. 

Thời tiết các vùng
TP. Hà Nội
28°С
TP. Hồ Chí Minh
27°С
TP. Hạ Long
32°С
Nha Trang
31°С
Vũng Tàu
26,9°С

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn