ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Cưỡng chế di dời tập thể nguy hiểm cấp D: Khi người dân… không thấy nguy hiểm 

Trung Tuyến - Chu Đức - Tuấn Linh - Hải Bằng
Khu nhà G6A (phường Thành Công, quận Ba Đình, Hà Nội), vốn được kiểm định năm 2015 đạt mức độ D, tức mức độ phải di dời dân cư. Tuy nhiên, một nghịch lý là, cư dân nơi đây lại không đồng tính, cho rằng, nơi họ ở vẫn an toàn.

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Khu tập thể G6a Thành Công được xếp vào danh sách những khu tập thể nguy hiểm nhất Hà Nội. Ảnh: Thanh niên

Nơi tôi đang đứng là chân cầu thang tầng 1 khu nhà G6A (phường Thành Công, quận Ba Đình, Hà Nội), vốn được Viện Khoa học Công nghệ và Kinh tế Xây dựng Hà Nội (Sở Xây dựng Hà Nội) kiểm định năm 2015 đạt mức độ D (nhà nguy hiểm có nguy cơ sụp đổ), tức mức độ phải di dời dân cư.

Tuy nhiên, một nghịch lý là, cư dân nơi đây lại không đồng tình với kết quả kiểm định, cho rằng, nơi họ ở vẫn an toàn.

“Tôi thấy ở đây rất an toàn, không có gì là phải nguy hiểm. Nhà tôi sửa đi sửa lại bao lần, đập phá uỳnh uỳnh mà không hề gì hết, không có nứt tường, không làm sao hết. Còn bên ngoài cứ nói nghiêng đổ, thực tế không phải như thế đâu”

“Nếu mà kiểm định lại thì chỉ phí tiền nhà nước thôi chứ chẳng phải kiểm định lại đâu. Thế mà cưỡng chế thì vô lý quá. Nhà mình mình ở. Chỉ trừ khi nào nhà nước lấy để làm công trình lớn thì chúng tôi phải chấp nhận thôi”

Để khẳng định thêm sự an toàn của khu nhà đang ở, ông Nguyễn Văn Chi, trưởng ban đại diện chung cư G6A và G6B chia sẻ:

“Những con người ở 2 tòa nhà chúng tôi không một ai kêu cứu trong suốt 30 năm thì các ông bảo cấp D. Nhà này như cái hộp, nghiêng 3 độ không thể đổ được, có mang mìn nổ cũng chả đổ”.

Thực  tế quan sát của tôi từ ngoài, khu nhà được xây dựng từ năm 1987 này có một vài chỗ bị nghiêng, tạo thành khe hở chữ V giữa hai đơn nguyên. Còn kết cấu bên trong cũng không khác lắm các khu nhà bên cạnh.

Lập luận của ông Chi cho rằng, khe hở này không phải do nứt, để tiết kiệm chi phí đào móng, chủ đầu tư đã xây chung cư dựa trên 2 nền móng không bằng phẳng do đó tạo ra khe hở. Minh chứng là từ khi về ở cách đây 32 năm, người dân đã thấy khu nhà này… nghiêng.

Còn ông Phạm Công Đại, phó ban đại diện tòa nhà G6A và G6B, thì lý giải vì sao người dân bác bỏ kết quả kiểm định năm 2015. Trong đó, ông Đại nêu một loạt vấn đề gây bức xúc, như: Báo cáo không đưa cho dân, thông báo không ghi rõ quyết định số bao nhiêu và ai thực hiện; Kết quả ghi 100% cấu kiện móng bị hỏng hóc, còn thực tế không hề được đào lên kiểm tra; Quyết định di dời của thành phố có từ tháng 4/2016 nhưng tháng 7/2016 người dân mới biết, quá thời hạn người dân được quyền tự tìm chủ đầu tư để sửa chữa; hay xung quanh nhà G6 có nhiều nhà xuống cấp hơn thì lại chỉ ở cấp độ C…

"Đặc biệt là sau khi có kết luận, thông báo cho người dân thì việc di dời khẩn cấp, chế độ đền bù khi di dời thì đều làm giữa chừng, không dứt điểm”.

Người ở lại đau đầu, còn những người đã di dời khỏi G6 Thành Công còn khổ sở hơn, khi nhà tạm cư của họ xuống cấp nhanh chóng. Đó là chưa kể, họ không biết được, sau khi ở tạm cư  xong, họ có được quay trở lại chính khu đất dự án thay thế nơi ở cũ hay không.

“Bây giờ dân đang ở tạm cư ở khu Trung Yên đấy, mà mấy chục hộ đi rồi đấy. Nó dột nát mà kiến nghị chính quyền 5-7 lần về cho chính quyền sửa mà không sửa. Vừa rồi họp với bọn chú, dân bên ấy về kêu lắm. Mà đấy, vừa mới tạm cư”.

Khe nứt giữa hai tòa nhà G6A, G6B Thành Công, phường Thành Công, quận Ba Đình. Ảnh: Hà Nội mới

Sau khi có sự đồng ý của UBND thành phố Hà Nội, đến nay, mới có 22/49 hộ dân của khu tập thể G6A Thành Công chuyển tới nơi tạm cư.

Sốt ruột trước tình thế bế tắc hiện nay, tại cuộc họp đầy đủ các bên liên quan vào tháng 4/2019, các hộ dân đã kiến nghị UBND thành phố cần trả lời rõ bằng văn bản: nếu các hộ dân chuyển tới nơi tạm cư thì khi tập thể cũ được xây lại họ có được quay lại chỗ cũ hay không?

Và câu trả lời, theo ông Lê Trí Dũng, Phó Giám đốc Ban Quản lý Dự án ĐTXT quận Ba Đình là “chưa chắc chắn”! Nguyên nhân bởi việc tập thể G6A xây mới có ở đúng vị trí cũ hay không lại phụ thuộc vào quy hoạch khu vực này, trong khi quy hoạch tổng thể chưa được hoàn thiện.

Trong khi đó, vào đầu tháng 5 vừa qua, Ban Quản lý Dự án ĐTXT quận Ba Đình đã có văn bản đề nghị Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng sớm hoàn tất hợp đồng để kiểm định lại Khu tập thể G6A Thành Công. Trường hợp kết quả kiểm định lại vẫn ở mức D, sẽ kiến nghị thành phố tổ chức cưỡng chế với các hộ dân không chấp hành di chuyển ra khỏi nơi nguy hiểm.

Trao đổi với phóng viên, ông Ngô Ngọc Lâm- Phó chủ tịch phường Thành Công thừa nhận, tình trạng bế tắc, giằng co thời gian qua ở tập thể G6A đang là nỗi lo của chính quyền, nhất là vào các mùa mưa bão. Trong phạm vi và vai trò quản lý của địa phương, đại diện phường Thành Công chia sẻ:

“Hiện người dân đang suy nghĩ về về lợi ích, những sự xáo trộn trong cuộc sống. Tuy nhiên đây đã được xác định là nhà nguy hiểm rồi, người dân cần chấp hành di chuyển đến nơi tạm cư mới, trước hết để đảm bảo an toàn tính mạng cho mình và gia đình”.

Như vậy, những thắc mắc và kiến nghị của người dân tập thể G6A chỉ có thể sáng tỏ sau đợt kiểm định lại khu nhà vào tháng 6/2019 này.

Đề cập vấn đề khó khăn trong cải tạo chung cư, tập thể cũ ở Hà Nội, đăng đàn trên Quốc hội ngày 5/6, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà nhìn nhận: công tác này hiện không bảo đảm hài hòa lợi ích của nhà nước, nhà đầu tư và người dân. Doanh nghiệp tham gia cải tạo chung cư cũ họ bị hạn chế theo quy hoạch về tầm cao, về diện tích và dân số. Vì vậy nếu lập dự án sẽ không đảm bảo mục tiêu thu hồi vốn.

“Bộ Xây dựng sẽ phối hợp với Hà Nội và Tp.HCM xây dựng cơ chế thí điểm, chính sách đặc thù đối với cải tạo chung cư cũ. Ví dụ Hà Nội đang làm là xây dựng chung cư cũ nhưng mở rộng dự án, cải tạo cả các khu vực xung quanh để tạo thành khu đô thị hoàn chỉnh, đồng bộ và tạo lợi nhuận cho nhà đầu tư”.

Hà Nội hiện có gần 1.500 khu chung cư cũ, chung cư độc lập được xây dựng từ những năm 1960 - 1970 đã quá niên hạn sử dụng, nhiều khu nhà đã ở tình trạng nguy hiểm nằm trên địa bàn quận Đống Đa, Hai Bà Trưng, Ba Đình, Hoàn Kiếm gây mất mỹ quan đô thị.Trong hơn 10 năm qua, do còn nhiều vướng mắc chưa được tháo gỡ, thành phố mới chỉ cải tạo được 14 trên 1.500 khu chung cư cũ, đạt chưa đầy 1%.

Cải tạo chung cư cũ: Không thể nhìn nhận như một dự án thương mại (Bình luận của Nhà báo Phạm Trung Tuyến)

Không chỉ riêng khu tập thể G6A, tình trạng tường ẩm mốc bong tróc, hệ thống lưới điện không đảm bảo... là tình trạng chung của nhiều chung cư, khu tập thể xuống cấp tại Hà Nội. Ảnh: Lao động

Quá trình cải tạo các chung cư cũ ở Hà Nội đang gặp khó khăn vì không thể đồng thời đảm bảo lợi ích của các bên liên quan: Nhà nước, người dân, và doanh nghiệp.

Người dân không chấp nhận đền bù 1-1 vì thiệt thòi do phải gián đoạn cuộc sống, sinh kế bị đảo lộn. Doanh nghiệp không chấp nhận đền bù cao bởi khó đảm bảo có lãi với các quy định về điều kiện hạ tầng. Nhà nước không đủ nguồn lực để trực tiếp đầu tư.

Thực tế, để giải tỏa, xây dựng lại các chung cư cũ tại đô thị VN, nếu dựa vào các tính toán lợi ích của tất cả các bên liên quan thì kiểu gì cũng bế tắc.

Bởi đây là một vấn đề tác động tới rất nhiều người, có điều kiện, khả năng, thói quen khác nhau, nên không thể có tiếng nói đồng thuận. Do đó, để giải được bài toán này, cần tiếp cận từ các nguyên tắc pháp lý.

Một trong những vấn đề mang tính lịch sử đối với câu chuyện chung cư cũ là tất cả các khu chung cư cũ ở VN đều không có niên hạn. Nó mặc nhiên được hiểu là công trình vĩnh cửu, và người dân đương nhiên là sử dụng vô thời hạn. Đây là yếu tố dẫn đến việc nhu cầu cải tạo chung cư bị lẫn lộn giữa mong muốn của nhà nước, với mong muốn của người dân, doanh nghiệp.

Vậy, cải tạo chung cư cũ là nhu cầu của ai?

Nếu là của doanh nghiệp, thì đây là dự án thương mại, và theo nguyên tắc, doanh nghiệp phải thỏa thuận với người dân theo nguyên tắc thị trường. Với nguyên tắc này, không có một doanh nghiệp nào có thể thực hiện thành công việc đàm phán đền bù với từng hộ dân. Kết quả sẽ là bế tắc.

Nếu đây là nhu cầu của người dân thì ai là người đại diện đủ thẩm quyền của cộng đồng cư dân để đưa ra quyết định? Điều này chưa được quy định trong luật.

Nếu đây là nhu cầu của nhà nước, thì việc thu hồi đất để giải phóng mặt bằng phục vụ mục đích phát triển sẽ giúp cho việc cải tạo chung cư cũ trở nên khả thi. Việc nhà nước thu hồi đất đã có tiền lệ ở khắp nơi, tuy nhiên, chưa bao giờ được áp dụng đối với chung cư cũ.

Như vậy, khi minh định việc cải tạo chung cư cũ là một nhu cầu của nhà nước, câu chuyện sẽ trở nên sáng tỏ hơn. Việc thu hồi và đền bù giải phóng mặt bằng sẽ được căn cứ theo các quy định pháp luật hiện hành, và các vướng mắc hiện tại sẽ hoàn toàn được loại bỏ.

Vấn đề là sau khi nhà nước thu hồi thì sao? Về nguyên tắc, khi các doanh nghiệp có thể nhìn ra lợi ích từ việc cải tạo chung cư cũ thì nhà nước cũng hoàn toàn có thể thu hồi được vốn khi bỏ ra để cải tạo chung cư cũ. Thậm chí, ngay cả khi nhà nước không có đủ nguồn lực tài chính để đầu tư cho việc này thì cũng có thể quy hoạch chi tiết các khu đất và tổ chức đấu thầu để thu hút các doanh nghiệp tham gia.

Đất ở các khu chung cư cũ, hiện nay đều là đất vàng, bản thân vị trí của nó đủ để hấp dẫn các doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi mà không có bàn tay điều phối của nhà nước, việc cải tạo chung cư cũ bị thả nổi hoàn toàn vào các tính toán lợi ích của doanh nghiệp và người dân thì câu chuyện sẽ không đi đến đâu, bởi không bao giờ có một hạn mức chung cho lòng tham của con người.

Cải tạo chung cư cũ là một vấn đề của nhà nước, vì thế, câu chuyện này phải được nhìn nhận như một dự án phát triển chứ không thể tiếp cận dưới góc độ của một dự án thương mại.

Bình luận

Thời tiết các vùng
TP. Hà Nội
30°С
TP. Hồ Chí Minh
30,8°С
TP. Hạ Long
33°С
Nha Trang
37,2°С
Vũng Tàu
29,6°С

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn