ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Tết 'cỗ lá' – Nét văn hóa đặc sắc của người Mường ở Hòa Bình 

VOVGT - Vào các dịp lễ tết, lễ hội văn hóa truyền thống, “cỗ lá” được xem là một trong những nét đặc trưng trong văn hóa ẩm thực của người Mường ở Hòa Bình.

Về Hòa Bình ăn cỗ lá kiểu Mường (Bài đăng trên báo Hòa Bình và Tạp chí bảo vệ rừng & môi trường)

Phường bùa đi chúc Tết tại lễ hội Khai hạ Mường Bi, xã Phong Phú (Tân Lạc)

# Về mặt thời gian, người Mường ăn Tết vào cuối tháng chạp của năm cũ và đầu tháng giêng của năm mới. Lịch Mường xưa là lịch tính theo tuần trăng, song cách tính khác chút với người Kinh, tính “ngày lui, tháng tới”.

Thông thường vào giữa hay nửa cuối tháng chạp, nhiều gia đình đã bắt đầu chặt nứa hay cây dang loại bánh tẻ về để tước, chẻ lạt gói bánh chưng, làm cặp nướng thịt... Việc trồng cây nêu cũng được nhiều gia đình tiến hành, cây nêu được trồng ngay cạnh ngõ ra vào, trong sân hay phía trước của ngôi nhà sàn.

Người Mường, trừ vùng Mường Bi có tục ngày 27 tháng chạp, toàn bộ con cháu, nhất là nam giới vào khu mồ mả tổ tiên để dọn dẹp, phát quang cây, sửa sang các hòn mộ, đắp đất thêm cho những ngôi mộ bị sạt lở.

Ngày 27 tháng chạp ở vùng Lạc Sơn còn gọi là ngày tha lả - rửa lá: Các chị em phụ nữa mang toàn bộ bát đũa, xoong, nồi, lá dong... ra sông, suối rửa sạch sẽ. Cai viếng đồ cơm hàng ngày trong suốt năm hôm ấy được cọ rửa sạch sẽ và người ta thay khưa viếng mới... Các nông cụ như: cày, bừa, cuốc, xẻng cũng được rửa sạch sẽ để chúng cùng ăn Tết... Đây là hình thức tẩy trần, sạch sẽ để đồ vật và con người cùng đón năm mới, như thế mới gặp nhiều may mắn, an lành.

Ngày 28 tháng chạp nhiều nhà bắt đầu gói bánh chưng và bánh uôi.

Ngày 29 tháng chạp theo lịch Mường, tức ngày 30 Tết theo âm lịch, người Mường gọi ngày này là ngày chín lụn có bữa cơm chín lụn - nó tương đương như người Kinh gọi là bữa cơm tất niên, ăn vào buổi tối..., bữa cơm đoàn tụ gia đình trong năm. Đây là bữa cơm quan trọng và thiêng liêng giã từ năm cũ chuẩn bị đón chào năm mới. Bao nhiêu thức ngon vật lạ được chuẩn bị suốt một năm đều được chế biến cho bữa cơm này.

Đón giao thừa của người Mường rất giản đơn: nhiều nhà đánh chiêng, đánh trống, đốt pháo, con cháu ra vó nước lấy nước về đặt trên bàn thờ tổ tiên, nước này ở vùng Kim Bôi gọi là nước Tiên, ở vùng Lạc Sơn gọi là nước Thặng Thiên. Ở vùng Mường Bi còn có tục gội đầu giao thừa, thậm chí có người còn tắm trong đêm giao thừa. ý là gột rửa mình sạch sẽ để sang năm mới cho mọi điều tốt lành, đẹp đẽ và may mắn hơn.

Trong các nhà lang, nhà giàu còn có tục xuống sướng, xuống chuồng đếm trâu, bò, lợn... Cầu mong trong năm mới chúng sinh sôi nhiều hơn. Sau đó, cả nhà cùng sắp mâm thờ cúng tổ tiên, mâm cúng thành hoàng làng Mường, mâm cúng thổ công vua bếp và ông cun dòil, đây là vị thần bảo trợ nông nghiệp của người Mường. Vùng Mường Bi, Mường Động còn cúng mời cả vua Cả Ba Vì tức là Thánh Tản. Ngày Tết người Mường cũng thờ cả bên nhà ngoại, nếu như bố, mẹ vợ của thân chủ đã mất. Thông thường họ chỉ thờ một đời, 2 đời.

Mâm tết “cỗ lá”, nét văn hóa đặc trưng của dân tộc Mường ở Hòa Bình.

Đặc biệt, “Cỗ lá” là món ăn được bày trên lá chuối, là một nét độc đáo trong ẩm thực của dân tộc Mường ở Hòa Bình. Trong tất cả những bữa cỗ cộng đồng như ngày lễ hội, ngày tết truyền thống của người Mường. Lá chuối được hơ qua lửa cho héo, dẻo, dậy mùi thơm của núi rừng. Theo quan niệm của người Mường thì phần ngọn và mép lá tượng trưng cho Mường Sáng – của người sống, phần gốc lá và mang lá tượng trưng cho Mường Tối – Mường ma, của người chết. Chính vì thế, khi dùng lá chuối bày cỗ, người Mường cũng có quy tắc phân biệt: Người vào, ma ra – tức là khi dọn cỗ cho người sống, phần ngọn lá hướng vào trong, còn khi bày cỗ cúng ma thì làm ngược lại.

Điều này được coi là quy tắc của người Mường vì họ quan niệm nếu vi phạm sẽ mang lại những điều dữ cho gia chủ. Người xếp cỗ không phải chỉ xếp sao cho đẹp mắt, mà còn phải toát lên được ý nghĩa tâm linh – thể hiện được sự giao hòa của trời đất và thể hiện lòng biết ơn của dân Mường với đất, trời, rừng núi.

Trong mâm tết “cỗ lá” cũng không thể thiếu được món cuốn, gồm có: Trứng và giò lợn thái lát mỏng, cùng rau thơm, hành lá. Đây là món mang đặc trưng ẩm thực Mường nhất trong cỗ lá. Xen lẫn các món thịt là món măng luộc và các loại rau sống. “Cỗ lá” cũng không thể thiếu xôi, xôi trắng để tượng trưng cho tinh hoa của đất và rừng. Xôi nếp gạo nương được đồ chín tới, gói vuông vức trong tàu lá chuối đã hơ lửa cho mềm, xôi vừa thơm, vừa dẻo.

Nếu vào những ngày lễ hội lớn, tết, đồng bào Mường thường đồ xôi ngũ sắc với năm màu xanh – đỏ – tím – vàng – trắng thật đẹp mắt thì trong ngày tết bên cạnh còn được xếp kèm với một đĩa hoa chuối xào, một hoặc hai bát canh ”loóng” chuối – là món canh được nấu bằng cây chuối rừng non, thái mỏng, nấu với nước luộc lòng. Canh có vị ngọt đậm đà là món canh đặc trưng và không thể thiếu trong mâm cỗ.

Cuối cùng là gia vị chấm đặc trưng của dân tộc Mường, phổ biến nhất là muối nướng hạt dổi. Đặt than đỏ vào bát đựng lẫn muối và hạt dổi tới khi muối khô trắng rồi đem giã. Mùi hạt dổi thơm lừng trộn lẫn với vị mặn của muối tạo nên một loại bột chấm đặc trưng của người dân tộc ở đây. Khi ăn cỗ lá, người Mường sẽ đổ muối hạt dổi lên lá để tiện chấm. Ngoài loại bột chấm trên, họ còn nấu các loại rau thơm như lá mơ, mùi tàu, lá lốt cùng tiết, ớt và gia vị thành một loạt nước vừa đậm vừa cay.

“Cỗ lá” là nét tinh túy trong ẩm thực của người Mường, nó chứa đựng ân tình của con người đối với đất, trời, rừng núi. Thưởng thức ”cỗ lá”, không phải chỉ để cảm nhận hương vị đặc biệt của các món ăn mà hơn hết đó là tình cảm mộc mạc, chân thành của người Mường. Trở thành nét độc đáo trong đời sống văn hóa – xã hội của người Mường, cỗ lá chính là cốt lõi, là “thương hiệu” đặc trưng, biểu hiện nét tinh tế trong văn hóa ẩm thực của người Mường. Có được thưởng thức mâm cỗ Mường ngay tại bản Mường vào những dịp lễ, tết…, du khách mới cảm nhận được hết ý nghĩa và vẻ đẹp dung dị của mâm cỗ Mường trong cuộc sống người Mường…

Giáng sinh và Tết dương lịch 2019: Du lịch ở đâu?

Mùa Giáng sinh và dịp Tết dương lịch đang tới gần. Nếu đang băn khoăn về các điểm du lịch trong thời gian này, OneDayTour sẽ gửi tới các bạn những gợi ý hữu ích ngay sau đây.

Tết Dương lịch là dịp nhiều người chọn tour đi du lịch nước ngoài. Năm nay, các tuyến châu Á như Thái Lan, Malaysia, Trung Quốc, Dubai... vẫn là những tour hút khách.

Bangkok (Thái Lan)

Vài năm trở lại đây, du khách Việt đã có thói quen đặt tour sớm, đặc biệt là các dịp lễ, tết. Đứng đầu danh sách các tour đang bán tốt nhất là tuyến Đông Bắc Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan 4-5 ngày. Các điểm đến Đông Nam Á vào dịp cuối năm không thể thiếu các lễ hội hoành tráng như New year countdown, lễ hội Ánh sáng, lễ hội Pháo hoa, mua sắm… ở Singapore, Malaysia hay Thái Lan.

Đặc biệt đón lễ Giáng sinh và năm mới ở một đất nước có hơn 90% dân số theo đạo Kitô như Philippines cũng là một lựa chọn khá mới mẻ, độc đáo dành cho du khách Việt với tour Philippines - Davao - Tagaytay 5N4Đ. Ngoài ra, ý tưởng đón năm mới trên du thuyền cũng là một lựa chọn tuyệt vời cho những du khách yêu đại dương, với hải trình Singapore - Malaysia - Thái Lan.

Về các điểm đến truyền thống trong nước, năm nay, những điểm đến lý tưởng về thời tiết và diễn ra nhiều sự kiện hấp dẫn để du khách Việt vẫn là Hà Nội, Đà Nẵng, Đà Lạt, Phú Quốc...

Với các du khách nhóm gia đình, lựa chọn tối ưu nhất vẫn là tour trọn gói để không phải bận tâm vì tất cả dịch vụ trong tour đều đã được chu toàn. Ưu thế của lựa chọn này là thời gian di chuyển với đường bay ngắn, lịch trình phù hợp với gia đình 2-3 thế hệ, không quá tải du khách…

Với những du khách chuộng dạng du lịch tự do, đặc biệt là dân văn phòng, du khách trẻ thích cuộc sống xê dịch… thường chọn các hành trình Free & Easy (F&E) vì chương trình linh hoạt, tiện ích cho khách và nhóm khách ít người. Các điểm đến F&E dịp Giáng sinh, năm mới 2019 có thể kể đến là Phuket 3N2Đ, Auckland - New Zealand 5N4Đ, Tokyo 4N3Đ, Malta 5N4Đ, Maldives 4N3Đ...

Theo đại diện các hãng lữ hành, giá tour mùa Giáng sinh, tết Dương lịch năm nay nhìn chung không tăng so với cùng kỳ, một số tuyến có giá giảm từ 5-10% so với năm trước như Đài Loan, Malaysia-Singapore, Hà Nội, Đà Nẵng…

Khách hàng được tư vấn nên lên kế hoạch cho kỳ nghỉ từ sớm, liên hệ với các công ty du lịch có uy tín trên thị trường để đăng ký. Khi đăng ký sớm thì khách hàng sẽ lựa chọn được tuyến tour phù hợp, nhận được các chương trình tặng quà, giảm giá, ưu đãi...”.

Hiện nay, tuy chưa có phản hồi của du khách về việc hủy các tour châu Âu đã đăng ký nhưng trước tình hình an ninh căng thẳng ở Pháp và khu vực châu Âu nói chung, các hãng lữ hành cũng lưu ý du khách cần thực hiện một số biện pháp để hạn chế rủi ro như: cập nhật thông tin về tình hình chính trị, xã hội và an ninh ở điểm đến; tuân thủ những cảnh báo, khuyến cáo về du lịch; tích cực phối hợp với đơn vị an ninh tại các chốt chặn kiểm tra ở điểm tham quan; duy trì liên lạc với Đại sứ quán, Lãnh sự quán ở nước sở tại để biết thông tin và có biện pháp xử lý tốt nhất, nhằm đảm bảo an toàn cho chuyến đi.

Nghe toàn bộ chương trình tại đây:

 

Thời tiết các vùng
TP. Hà Nội
29,7°С
TP. Hồ Chí Minh
32,4°С
TP. Hạ Long
29,2°С
Nha Trang
37,5°С
Vũng Tàu
29,6°С

Đi lại

Tin nổi bật

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn